T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/1664
Karar No : 2025/3105
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına
... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Uluslararası Nakliyat Petrol İnşaat Elektronik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Ortak transit rejimi kapsamında ... sayılı transit refakat belgesi muhteviyatı eşyayı taşıyan araçta yapılan fiziki kontrol neticesinde beyan harici eşya bulunduğunun tespit edildiğinden bahisle, davacı adına asıl sorumlu sıfatıyla 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendi uyarınca gümrüklenmiş değerin iki katı tutarında karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, yapılan fiziki muayene sonucunda, araçta tespit edilen elektronik sigara, kedi-köpek maması, araç lastiği, tekerlek ve gıda takviyesi cinsi eşyalar bakımından 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendi uyarınca para cezası kararı alınması yerinde olmakla birlikte; beyan harici olduğu saptanan ve faturası bulunmayan söz konusu eşyaların CIF kıymetinin, ceza yargılamasında düzenlenen adli bilirkişi raporunda 3.453.500 TL olarak tespit edilmesine rağmen, davalı idarece belirlenen 3.587.921 TL üzerinden gümrüklenmiş değer hesaplanarak para cezası kararı alınmasında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Mahkeme kararında, gümrüklenmiş değerin hesaplanmasında esas alınan kıymetin, adli yargıda düzenlenen bilirkişi raporunda belirlenen kıymete göre yüksek olduğu belirtilmek suretiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de; hangi kalemlerin eksik/fazla ya da hatalı olduğu açıklanmadan ve kıymet tespitinde söz konusu bilirkişi raporunun neden esas alındığının gerekçesi ortaya konulamadan verilen kararda hukuka uygunluk bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendinde yer alan ceza koşullarının oluşup oluşmadığının ve kıymetin belirlenmesinde esas alınan hususların araştırılması suretiyle yeniden karar verilmek üzere, temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Ortak transit rejimi kapsamında ... sayılı transit refakat belgesi muhteviyatı eşyayı taşıyan araçta yapılan fiziki kontrol neticesinde beyan harici eşya bulunduğunun tespit edildiğinden bahisle, davacı adına asıl sorumlu sıfatıyla 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendi uyarınca gümrüklenmiş değerin iki katı tutarında karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının 24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun'un 12. maddesiyle değişik halinde, Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen ve varış gümrük idaresine karayolu ile sevk edilmek üzere transit rejimine konu edilen serbest dolaşımda olmayan eşyanın, yapılan kontrol veya muayene sonucunda, beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste olduğunun tahlil, teknik inceleme ve araştırmaya gerek olmaksızın tespiti hâlinde fiilin niteliğine göre bu fıkranın (a) ve (b) bentleri; transit rejimine konu edilen serbest dolaşımda olmayan eşyanın, hareket gümrük idaresinden sevk edilmesinden sonra varış gümrük idaresine varışından önce ya da varış gümrük idaresinde yapılan kontrolü veya muayenesi sonucunda beyana göre eksiklik veya fazlalık tespit edilmesi hâlinde fiilin niteliğine göre bu fıkranın (c) veya (d) bentleri uyarınca işlem yapılacağı; aynı fıkranın (a) bendinde, farklı çıkan eşyanın gümrük vergileri toplamının beyan edilen eşyanın gümrük vergileri toplamından fazla olması durumunda farklı çıkan eşyaya ilişkin gümrük vergilerinin iki katı idari para cezası verileceği; (b) bendinde, farklı çıkan eşyanın beyan edilen eşyadan farklı şekilde, ithalinin lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olması durumunda farklı çıkan eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verileceği; (d) bendinde de, beyana göre fazla olduğunun tespit edilmesi hâlinde, fazla çıkan eşyanın gümrük vergileri kadar idari para cezası verileceği ve fazla çıkan eşyanın tasfiyeye tabi tutulacağı hüküm altına alınmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden; 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendi uyarınca ceza uygulanabilmesi için, transit rejim beyanında bulunulan serbest dolaşımda olmayan eşyanın, beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste olması; bir eşyanın belirgin bir şekilde farklı cinste olduğunun kabul edilebilmesi için giriş gümrük idaresinde yapılan kontrolü neticesinde, beyan edilenden açıkça farklı olduğunun tahlil, teknik inceleme ve araştırmaya gerek olmaksızın kolayca anlaşılabilmesi; ayrıca, eşyanın ithalinin lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olmasına ilişkin şartların birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.
Her ne kadar Mahkemece, 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendi uyarınca alınan ceza kararının yerinde olduğu belirtildikten sonra, davalı idarece gümrüklenmiş değerin belirlenmesinde esas alınan kıymetin, adli yargıda düzenlenen bilirkişi raporunda tespit edilen kıymete göre fazla olduğunun belirtilmesi suretiyle para cezasının miktar bakımından hukuka uygun olmadığına karar verilmişse de; adli yargıda düzenlenen bilirkişi raporu tek başına karara esas alınamayacağı gibi, söz konusu bilirkişi raporunda tespit edilen ile davalı idarece takdir edilen kıymet arasında yaklaşık % 3 oranında çok düşük bir fark bulunduğu anlaşıldığından, bu durumun, dava konusu işlemin iptalini gerektirecek nitelikte olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Buna göre, uyuşmazlık konusu eşyaların uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olup olmadığı göz önünde bulundurularak, ceza koşullarının varlığı saptandıktan sonra, para cezası kararının hesaplanmasında esas alınan kıymetin hukukiliğinin incelenmesi suretiyle karar verilmek üzere temyize konu kararın bozulması gerekmiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 09/10/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.