T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/1955
Karar No : 2025/1025
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI) ... Dış Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) ... Bakanlığı adına ... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Davacı adına 2021 ve 2022 yılında tescilli muhtelif tarih ve sayılı 7 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı 5903.20.10.90.00, 5903.20.90.10.00 ve 3921.13.10.00.00 gümrük tarife istatistik pozisyonunda ve Malezya menşeli beyan edilen eşyaların ithali sırasında İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin 2021/15 ve 2021/43 sayılı Tebliğler uyarınca tahakkuk ettirilen dampinge karşı vergi ile katma değer vergisi için verilen teminat mektuplarının iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair karara vaki itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davalı idare tarafından ... tarih ve ... sayılı beyanname ile ilgili alınan teminatın iade edildiği,... tarih ve ... sayılı yazı ile davacıya iade konusunda bilgi verildiği dikkate alındığında, dava açılma tarihi itibarıyla ortada davacının menfaatini etkileyen bir işlemin bulunmaması karşısında işbu davada, dava konu işlemin belirtilen beyannameye isabet eden kısmın konusuz kaldığı, öte yandan işlemin diğer beyannamelere isabet eden kısmı hakkında ise, davacı adına tescilli beyannamelerin tarihleri itibariyle soruşturmaların devam ettiği, yürütülen soruşturmalara dayanak alınan 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun ile geçici önlem uygulanma süresinin dört ay olarak belirlendiği, sürenin uzatıldığına dair herhangi bir karar verilmemiş olduğu ve geçici önlemin dört aylık uygulanabilirlik süresinin tamamlandığı dikkate alındığında, davacının teminat mektuplarının iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle kısmen dava konusu işlemin iptaline, kısmen de davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurularına konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından, iade edilen teminat tutarında ek tahakkuk yapıldığı; davalı idarece, kati olmayan tahakkukun teminat altına alındığı, teminat tedbirini gerektiren risk durumunun devam ettiği, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMASI :Davacı tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuş; davalı idarece savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Olayda, 3577 sayılı Kanun'un 13. maddesi, 99/13482 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 11. maddesi ve Yönetmeliğin 38. maddesinin değerlendirilmesi suretiyle karar verilmesi icap ettiğinden davalının temyiz isteminin kabulü ile kararın iptale ilişkin hüküm fıkrasının bozulması, davacının temyiz isteminin ise reddiyle, incelenmeksizin redde ilişkin hüküm fıkrasının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına 2021 ve 2022 yılında tescilli muhtelif tarih ve sayılı 7 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı 5903.20.10.90.00, 5903.20.90.10.00 ve 3921.13.10.00.00 gümrük tarife istatistik pozisyonunda ve Malezya menşeli beyan edilen eşyaların ithali sırasında İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin 2021/15 ve 2021/43 sayılı Tebliğler uyarınca tahakkuk ettirilen dampinge karşı vergi ile katma değer vergisi için verilen teminat mektuplarının iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair karara vaki itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun'un 12. maddesinde; şikayet konusu ithalata ilişkin soruşturma sırasında, dampingli veya sübvansiyonlu ithalatın varlığı ve bu ithalatın zarara neden olduğu konusunda ön belirlemeler yapılması halinde, soruşturma süresince zararın önlenmesi amacıyla, Kurulca belirlenen damping marjı veya sübvansiyon miktarı kadar veya zararı ortadan kaldırmaya yetecek daha az bir oran veya miktarda teminat şeklinde geçici önlem uygulanmasının Bakanlık makamının onayı ile kararlaştırılabileceği, bu durumun Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle ilgililere duyurulacağı, soruşturmanın açılması tarihinden itibaren altmış gün içerisinde geçici önlem uygulanmayacağı, geçici önlemlerin geçerlilik süresinin dört ay olduğu, ancak, damping soruşturmasına konu malın Türkiye'ye ihracatının önemli bir kısmını gerçekleştiren ihracatçıların talebi halinde, bu sürenin, Kurulun kararı üzerine Bakanlık onayı ile altı aya kadar çıkarılabileceği, damping soruşturması sırasında, zararın önlenmesi için damping marjından daha düşük oranda bir kesin önlemin yeterli olup olmadığının incelenmesi amacıyla, bu sürelerin sırasıyla altı ve dokuz ay olarak belirlenebileceği. geçici önlemlerin uygulama esaslarının Cumhurbaşkanı Kararı ile tespit edileceği, 13. maddesinde, soruşturma sonucunda dampingli ithalatın varlığı ve bu ithalatın zarara neden olduğu belirlendiğinde, bu zararın önlenmesi amacıyla, Kurulca belirlenen ve Bakanlıkça onaylanarak kesinleşen damping marjı kadar veya zararı ortadan kaldıracak daha az bir oran veya miktarda dampinge karşı vergi alınacağı, yürürlüğe konulan dampinge karşı verginin veya telafi edici verginin geçerlilik süresi, uygulanması, askıya alınması, gözden geçirilmesi ve iadesi ile yürürlükte bulunan önlemlerin etkisiz kılınması halinde yapılacak işlemlere ilişkin usul ve esasların Bakanlar Kurulu Kararı ile tespit edileceği hükümlerine yer verilmiştir.
İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında 99/13482 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın tanımlar başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasının (i) bendinde, "Önlemlerin Etkisiz Kılınması", yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici vergiden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda, Türkiye ile üçüncü bir ülke veya Türkiye ile önleme konu ülke veya Türkiye ile önleme konu ülkedeki firmalar arasındaki ticaretin gerçekleştirilme şeklinde bir değişikliğin meydana geldiğine ve yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin iyileştirici etkisinin azaltıldığına veya bertaraf edildiğine dair delillerin bulunduğu haller olarak tanımlanmış; aynı Kararın "önlemlerin etkisiz kılınmasının engellenmesi" başlıklı 11. maddesinde ise kesin önlemlerin yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici vergiden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda etkisiz kılındığının açılacak soruşturma neticesinde belirlenmesi halinde, dampinge karşı vergi ya da telafi edici verginin önleme konu ülkede yerleşik üretici/ihracatçıların belirtilmesi suretiyle ayrı olarak tespit edildiği hallerde, ayrı miktar veya oranlara tabi olan firmalar için uygulanan dampinge karşı vergi veya telafi edici vergi, o ülke için geçerli en yüksek oran ya da miktardaki dampinge karşı vergi veya telafi edici vergiyi geçmeyecek şekilde yükseltilebileceği, bu fıkraya göre yürütülecek soruşturmalar süresince, soruşturma konusu malların ithalatı, etkisiz kılındığı öngörülen önlem tutarı kadar teminata bağlanabileceği, kesin önlemlerin ihraç fiyatlarını düşürmek suretiyle etkisiz kılındığının açılacak soruşturma neticesinde belirlenmesi halinde, belirlenen yeni damping marjına göre dampinge karşı verginin yeniden tespit edileceği, bu fıkraya göre yürütülecek soruşturmaların, normal değerin yeniden incelenmesini de kapsaması halinde, soruşturma konusu malların ithalatı soruşturma süresince, etkisiz kılındığı öngörülen önlem tutarı kadar teminata bağlanabileceği, soruşturma konusu malların ithalatının teminata bağlanması ve bilahare soruşturma sonucunda önlem uygulanmasına karar verilmesi halinde; karar verilen önlem ile mevcut önlem arasındaki farka tekabül eden teminatların hazineye irat olarak kaydedileceği, karar verilen önlem ile mevcut önlem arasındaki farktan fazla olan teminatın iade edileceği, az olan kısım için ise tahsilat yapılmayacağı, soruşturmanın önlemsiz kapatılmasına karar verilmesi halinde teminat uygulamasına son verileceği ve alınan teminatların iade edileceği, önlemlerin etkisiz kılınmasının engellenmesine ilişkin işlemler ve yürütülecek soruşturmalar ile ilgili usul ve esasların yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmelikte de yukarıdaki hükümler doğrultusunda düzenlemelere yer verilerek, "Önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı soruşturma" başlıklı 38. maddesinde, yürürlükte bulunan dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin etkisiz kılındığını iddia eden yerli üreticilerin, iddialarını destekleyen delillerle birlikte yazılı olarak Genel Müdürlüğe başvuruda bulunarak önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı soruşturma açılmasını talep edebilecekleri, Genel Müdürlüğün teklifi üzerine re'sen de soruşturma açılabileceği, yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici vergiden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda, Türkiye ile üçüncü bir ülke veya Türkiye ile önleme konu ülke veya Türkiye ile önleme konu ülkedeki firmalar arasındaki ticaretin gerçekleştirilme şeklinde bir değişikliğin meydana geldiğine ve yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin iyileştirici etkisinin azaltıldığına veya bertaraf edildiğine dair delillerin bulunduğu haller için başlatılacak soruşturmalarda bu Yönetmeliğin dampingin, sübvansiyonun ve zararın tespitine ilişkin hükümlerinin uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır.
26/03/2021 tarih ve 31435 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2021/15 No'lu İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ'in "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde; bu Tebliğin amacının, Malezya ve Yunanistan menşeli/çıkışlı 5903.20 gümrük tarife pozisyonu altında kayıtlı “mensucat, poliüretanla emdirilmiş, sıvanmış, kaplanmış veya lamine edilmiş-deri taklidi/diğerleri” (PÜ suni deri) ithalatında re’sen yapılan incelemeler sonucunda önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı soruşturma açılması ve açılan soruşturmanın usul ve esaslarının belirlenmesi olduğu, "Dayanak" başlılık 2. maddesinde; bu Tebliğin, 14/6/1989 tarihli ve 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun, 20/10/1999 tarihli ve 99/13482 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Karar ve 30/10/1999 tarihli ve 23861 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmeliğe dayanılarak hazırlandığı ifade edilmiş, 7. maddesinin 2. fıkrasında; İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulunca, İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kararın 11. maddesi çerçevesinde, Malezya ve Yunanistan menşeli/çıkışlı soruşturma konusu eşya ithalatının İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2016/44) çerçevesinde ÇHC menşeli ithalatta uygulanan dampinge karşı önlem tutarlarında teminata bağlanmasına karar verildiği belirtilmiştir.
04/09/2021 tarih ve 31588 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2021/43 No'lu İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ'in "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde; bu Tebliğin amacının, Malezya ve Ürdün Haşimi Krallığı menşeli/çıkışlı 5603.14 gümrük tarife pozisyonu altında yer alan “Yalnız, poliüretanla kaplanmış, sıvanmış veya lamine edilmiş dokumaya elverişli suni ve sentetik liflerden m2 ağırlığı 150 gr’ı geçen dokunmamış mensucat” ve 3921.13 gümrük tarife pozisyonu altında yer alan “Yalnız, dokumaya elverişli maddelerden mesnedi bulunan, m2 ağırlığı 150 gr’ı geçen deri taklitleri” tanımlı koagüle suni deri ithalatında re’sen yapılan incelemeler sonucunda önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı soruşturma açılması ve açılan soruşturmanın usul ve esaslarının belirlenmesi olduğu, 7/2 maddesinde; İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulunca, İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kararın 11 inci maddesi çerçevesinde, Malezya ve Ürdün menşeli/çıkışlı soruşturma konusu eşya ithalatının İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2021/18) çerçevesinde ÇHC menşeli ithalatta uygulanan dampinge karşı önlem tutarında aşağıdaki gösterilen şekilde teminata bağlanmasına karar verilmiş, ilgili tabloda alınması gereken dampinge karşı önlem tutarları belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanmış bulunan mahkeme kararının, davanın incelenmeksizin reddine ilişkin hüküm fıkrası, aynı gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygun görülmüş olup, davacının temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, sözü geçen hüküm fıkrasının bozulmasını sağlayacak durumda bulunmamıştır.
Mahkeme kararının, iptale ilişkin hüküm fıkrasına yönelik davalı idarenin temyiz istemine gelince;
Yukarıda yer verilen hükümler uyarınca, bir ürünün Türkiye'ye, ihracatçı ülke iç piyasasındaki cari fiyatından daha düşük fiyatlarla ihraç edilmesi ve bu nedenle yerli üretim dalının ciddi bir zarara uğraması veya zarar tehdidi altında olması durumunda, yapılan anti damping soruşturması sonucunda dampingli ithalatın varlığı ve bu ithalatın zarara neden olduğu belirlendiğinde, bu zararın önlenmesi amacıyla, damping marjı kadar veya zararı ortadan kaldıracak daha az bir oran veya miktarda alınmakta olan bir ticaret politikası önlemi olarak dampinge karşı vergi öngörülmek suretiyle önlem alınabilmekte ve Kanunda belirtilen süre ve şartlarla geçici önlem olarak teminat alınabilmektedir.
Yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici vergiden kaçınma dışında yeterli bir haklı nedeni veya ekonomik gerekçesi bulunmayan bir uygulama, işlem veya iş sonucunda, Türkiye ile üçüncü bir ülke veya Türkiye ile önleme konu ülke veya Türkiye ile önleme konu ülkedeki firmalar arasındaki ticaretin gerçekleştirilme şeklinde bir değişikliğin meydana geldiğine ve yürürlükteki dampinge karşı vergi veya telafi edici verginin iyileştirici etkisinin azaltıldığına veya bertaraf edildiğinin açılacak soruşturma neticesinde belirlenmesi halinde, dampinge karşı vergiler ile telafi edici vergiler, önleme konu ülkeden benzer mallar ya da parçaları ile bunların üçüncü ülkelerden ithalatını da kapsayacak şekilde genişletilerek uygulanabilmekte ve yürürlükte bulunan önlemlerin etkisiz kılınması halinde yapılacak soruşturmalarda, soruşturma süresince, etkisiz kılındığı öngörülen önlem tutarı kadar teminata bağlanmasına karar verilebilmektedir.
Olayda; davacı adına tescilli beyannameler muhteviyatı 5903.20.10.90.00, 5903.20.90.10.00 ve 3921.13.10.00.00 gümrük tarife istatistik pozisyonunda beyan edilen eşyalar bakımından 2021/15 ve 2021/43 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğler ile aynı eşya bakımından önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı soruşturma açılmasına karar verilmiş, İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulunca, Bakanlar Kurulu Kararın 11. maddesi çerçevesinde, Malezya, Ürdün ve Yunanistan menşeli/çıkışlı soruşturma konusu eşyaların ithalatının İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2021/18) çerçevesinde ÇHC menşeli ithalatta uygulanan dampinge karşı önlem tutarında teminata bağlanmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
Yukarıda belirtilen açıklamalar çerçevesinde, dava konu işlemin 3577 sayılı Kanun'un 13. maddesi, 99/13482 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 11. maddesi ve Yönetmeliğin 38. maddesi ile 2021/15 ve 2021/43 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğlerin birlikte değerlendirilmesi suretiyle ve önlemlerin etkisiz kılınmasına karşı açılan soruşturmalarda, soruşturma süresince teminat alınabileceği hususu da gözetilerek karar verilmesi gerekirken, beyannamelerin tescil edildiği tarihler itibariyle soruşturmaların devam ettiği, Kanun'un 12. maddesinde geçici önlemin uygulanma süresinin dört ay olarak belirlendiği, sürenin uzatıldığına dair herhangi bir karar verilmemiş olduğu ve geçici önlemin dört aylık uygulanabilirlik süresinin tamamlandığı dikkate alındığında, davacı tarafından teminat mektuplarının iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle verilen temyize konu kararın iptale ilişkin hüküm fıkrasında hukuki isabet bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin ise kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davanın incelenmeksizin reddine ilişkin hüküm fıkrasının ONANMASINA,
3. Kararın, iptale ilişkin hüküm fıkrasının ise BOZULMASINA,
4. ... TL maktu harç tutarının temyiz eden davacıdan alınmasına,
5. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
6. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 06/03/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.