T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/2305
Karar No : 2025/938
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına
... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Aydınlatma Elektrik Elektronik İthalat İhracat Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı adına tescilli muhtelif tarih ve sayılı 32 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşya nedeniyle fazladan ödendiği ileri sürülen ilave gümrük vergisinin iade edilmesinden sonra ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin davanın reddine ilişkin ... tarih ve E;..., K;... sayılı kararı üzerine, amme alacağının yeniden tahsili amacıyla 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 55. maddesi uyarınca düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davaya konu ödeme emrinin, Vergi Dava Dairesi kararının idareye tebliğinden sonra düzenlenerek davacıya tebliğ edildiği anlaşılmakla birlikte, yargı kararı üzerine, ödenmesi gereken amme alacağının, ne zaman ödeneceği hususunda herhangi bir yasal düzenlemenin bulunmadığı, hususi kanunlarında amme alacaklarının ödenmesi gereken tarih belirtilmemiş ise 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 37. maddesi uyarınca, vade tarihi belirlenerek bir yazı ile tebliğ edilmesi, belirlenen vadede herhangi bir ödeme yapılmaması halinde de, vadesinde ödenmeyen bir amme alacağının varlığından söz edilebileceğinden, ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin, davanın reddine ilişkin ... tarih ve E;..., K;... sayılı kararına konu amme alacağı için öncelikle vadenin belirlendiği bir işlem tesis edilmesi gerekirken, ilgili işlemin tesis edilmediği anlaşıldığından, anılan Kanun'da öngörüldüğü şekilde usulüne uygun olarak kesinleşmiş bir amme alacağının bulunmaması nedeniyle davacı adına düzenlenen ödeme emrinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davaya konu ödeme emrinin, fazladan ödendiği ileri sürülerek iadesi istemiyle açılan davanın reddedilmesi üzerine alacağın tahsili amacıyla düzenlendiği, tahakkuk ettirilerek kesinleşen vergilerin tahsili için 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 197. maddesinin 5. fıkrası uyarınca ödeme emri tanzim ve tebliğ cihetine gidilmesi mümkün ise de, yargı kararına göre iade edilip, yargı kararı sonucunda tahsili icap eden vergilerde, 4458 sayılı Kanun'un 217. maddesi uyarınca 15 günlük süre verilerek vade belirlenmesinin gerektiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesi'nin ... tarih ve E;..., K;... sayılı davanın reddine ilişkin kararının, kendilerine tebliği üzerine, yargı kararlarının sonuçlarının taraflarınca uygulanması gerektiğinden, düzenlenen ödeme emrinde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına tescilli muhtelif tarih ve sayılı 32 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşyaya ilişkin ilave gümrük vergisinin iade edilmesinden iadeye konu edilen işleme karşı açılan davanın reddi üzerine, amme alacağının tahsili amacıyla 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 55. maddesi uyarınca düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 197. maddesinin 1. fıkrasında, gümrük vergilerinin, tahakkukundan hemen sonra yükümlüye tebliğ edileceği, 2. fıkrasında yapılan denetlemeler sonucunda hiç alınmadığı veya noksan alındığı belirlenen veya 1. fıkrada belirtilen şekilde tebliğ edilemeyen gümrük vergilerine ilişkin tebligatın, gümrük yükümlülüğünün doğduğu tarihten itibaren üç yıl içinde yapılacağı, 5. fıkrasında, bu madde hükümlerine göre tebliğ edilen gümrük vergilerinin; 242. maddede belirtilen sürelerde itirazda bulunulmaması veya süresi içinde idari yargı mercilerine başvurulmaması hallerinde bu sürelerin bittiği tarihte kesinleşeceği, dava açılması halinde mahkemece yükümlü aleyhine verilen kararın gümrük idaresine tebliğ edildiği tarihte tahsil edilebilir hale geleceği, 198. maddesinin 1. fıkrasında 69. madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yapılan kontrol ve denetlemeler sonucunda hiç alınmadığı veya noksan alındığı belirlenen gümrük vergileri ile işlemleri daha sonra yapılmak üzere teslim edilen eşyaya ilişkin gümrük vergilerinin, yükümlüye tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ödenmesinin zorunlu olduğu, 2. fıkrasında, tebliğ edilen gümrük vergilerine karşı 242. madde çerçevesinde gümrük idareleri nezdinde itiraz edilmesinin ödeme süresini keseceği, ödeme süresinin idarenin ya da yargı mercii kararının tebliğ edildiği tarihten itibaren yeniden başlayacağı, 3. fıkrasında, yükümlünün, vergi tutarının tamamını veya bir kısmını verilen sürenin bitimini beklemeksizin ödeyebileceği, 201. maddesinde, süresi içinde ödenmeyen kesinleşmiş gümrük vergileri hakkında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanacağı, 232. maddesinin 1. fıkrasında, gümrük vergileri ile birlikte alınması gereken para cezalarının bu vergiler ile aynı zamanda karara bağlanarak tebliğ edileceği ve aynı zamanda ödeneceği, 4458 sayılı Kanun'un 217. maddesinde de, gümrük vergilerinin hatalı olarak kaldırılması veya geri verilmesi halinde, başlangıçta tahakkuk eden vergiler ile 216'ncı madde uyarınca ödenmiş faizlerin yeniden tahsil edileceği, tahsil edilmeyen miktarların tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde ödeneceği, bu süre içinde ödenmeyenler için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından ithal edilen eşya nedeniyle fazladan ödendiği ileri sürülen ilave gümrük vergisinin iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair işlemin ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E;..., K;... sayılı kararıyla iptal edilmesi üzerine verginin iadesinin gerçekleştirildiği, söz konusu karara yapılan istinaf başvurusu üzerine, anılan kararın kaldırılarak, ilave gümrük vergisinin iptali isteminin reddine ilişkin davanın red edildiği, bu kararın davalı idareye 21/11/2023 tarihinde tebliğ edilmesini müteakip, davaya konu edilen alacağın tahsili amacıyla, 23/11/2023 tarihinde işbu davaya konu ödeme emrinin düzenlenerek aynı tarihte davacıya tebliğ edildiği anlaşılmıştır.
Yukarıda yer alan düzenlemeler uyarınca, yükümlüler tarafından kendilerine tebliğ edilen işlemlere karşı açtıkları davaların aleyhlerine sonuçlanması halinde, lehine karar verilen idarece tahsilata ilişkin işlemlerin başlatılması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır. Buna göre, ödeme emrine konu ilave gümrük vergisinin iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine yönelik işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddedilmesi üzerine, hataen iade edildiği idarece değil, yargı kararıyla saptanmış olması nedeniyle ayrıca bir bildirimde bulunulmasına gerek olmaksızın, mahkeme kararının tebliği ile başlayan 15 günlük ödeme süresinin sona ermesinden sonra ödeme emri ile takibin başlatılması yukarıda değinilen düzenlemelerin gereğidir.
Uyuşmazlığa konu olayda ise; davacının beyanı üzerine tahakkuk eden ancak, fazladan ödendiğinin iddia edilmesi üzerine iadesi gerçekleştirilen vergilerin yargı kararıyla hataen iade edildiğinin saptanması halinde söz konusu kararın tebliğinden itibaren yükümlünün ödemesi için öngörülen 15 günlük yasal süre beklenilmeksizin düzenlenen ödeme emrinde hukuka uyarlık bulunmadığından, dava konusu ödeme emrini yukarıda yer verilen gerekçeyle iptal eden mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi Vergi Dairesi kararında sonucu itibariyle isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına yönelik TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliği ve bir örneğinin de Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 04/03/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 198. maddesinin (Değişik: 18/6/2009-5911/48 md.) 1. fıkrasında, 69 uncu madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yapılan kontrol ve denetlemeler sonucunda hiç alınmadığı veya noksan alındığı belirlenen gümrük vergileri ile işlemleri daha sonra yapılmak üzere teslim edilen eşyaya ilişkin gümrük vergilerinin, yükümlüye tebliğ edildiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ödenmesinin zorunlu olduğu, ödeme süresinin bitmesinden önce ilgilinin yazılı istemde bulunması ve teminat alınması şartıyla ödeme süresinin otuz gün daha uzatılabilileceği, süre uzatımının beyanname kapsamı eşyanın her bir kalemi için ayrı ayrı da yapılabileceği, uzatılan süre için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 48 inci maddesine göre tecil faizi alınacağı; 2. fıkrasında, tebliğ edilen gümrük vergilerine karşı 242 nci madde çerçevesinde gümrük idareleri nezdinde itiraz edilmesinin ödeme süresini keseceği, ödeme süresinin idarenin ya da yargı mercii kararının tebliğ edildiği tarihten itibaren yeniden başlayacağı; 217. maddesinde, gümrük vergilerinin hatalı olarak kaldırılması veya geri verilmesi halinde, başlangıçta tahakkuk eden vergiler ile 216'ncı madde uyarınca ödenmiş faizlerin yeniden tahsil edileceği, tahsil edilmeyen miktarların tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde ödeneceği, bu süre içinde ödenmeyenler için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı; 201. maddesinde, süresi içinde ödenmeyen kesinleşmiş gümrük vergileri hakkında 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’un 37. maddesinde, amme alacaklarının hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda ödeneceği, hususi kanunlarında ödeme zamanı tesbit edilmemiş amme alacaklarının Maliye Vekaletince belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödeneceği, bu ödeme müddetinin son gününün amme alacağının vadesi günü olduğu, amme borçlusunun isterse borcunu belli zamanlardan önce ödiyebileceği; 55. maddesinde, amme alacağını vadesinde ödemiyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir “ödeme emri” ile tebliğ olunacağı hükmü yer almıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28. maddesinin 5. fıkrasında ise, vergi uyuşmazlıklarına ilişkin mahkeme kararlarının idareye tebliğinden sonra bu kararlara göre tespit edilecek vergi, resim, harçlar ve benzeri mali yükümler ile zam ve cezaların miktarının ilgili idarece mükellefe bildirileceği düzenlemesine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, mahkeme kararı üzerine davacıya iade edilen ilave gümrük vergisinin, ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı davanın reddine ilişkin kararına istinaden tahsili amacıyla dava konusu ödeme emrinin düzenlendiği anlaşılmıştır.
Gümrük Kanunu’nun 217. maddesindeki, tahsil edilmeyen miktarların “tebliğ tarihinden itibaren” onbeş gün içinde ödeneceği, bu süre içinde ödenmeyenler için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı yolundaki düzenleme ve 2577 sayılı Kanun’un 28. maddesi hükmü uyarınca Vergi Dava Dairesi kararı üzerine davalı idarece davacıya bildirim yapılmak suretiyle ödeme süresinin, dolayısıyla vadenin belirlenmesi gerekirken bu yolda bir bildirim yapılmaksızın davacı adına doğrudan düzenlenen ödeme emrinde hukuka uyarlık görülmediğinden, temyiz isteminin bu gerekçeyle reddi gerektiği oyu ile Dairemiz kararına katılmıyorum.