T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/2870
Karar No : 2025/3154
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına
... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Davacı adına ... tarihinde yurda girişi yapılan ... plakalı aracın yurtta kalış süresinin geçerli mazeret olmaksızın aşılması ve aracın yurt içinde bırakılması suretiyle geçici ithalat rejimi hükümlerinin ihlal edildiğinden bahisle tahakkuk ettirilen gümrük, özel tüketim ve katma değer vergileri ile (TRT bandrol ücreti hariç) bu vergiler üzerinden hesaplanarak 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 238. maddesinin 1. fıkrasının (b) ile 241. maddesinin 6. fıkrasının (e) bendleri uyarınca karara bağlanan para cezalarına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dosyanın incelenmesinden, ... tarihinde davacı adına yurda giriş kaydı oluşturulan aracın, süresi içinde yurt dışı edilmediği ve davacı tarafından gümrük idaresine teslim edilmeden, aracın yurtta bırakılarak taahhütname verilmeksizin taşıtsız olarak yurt dışına çıkış yapıldığının tespit edilmesine istinaden davacı adına ek tahakkuk ve ceza kararları verilmişse de; 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nda yer alan kıymet tespitine ilişkin hükümler uyarınca, ilgilisi hakkında verilecek ek tahakkuk ve ceza kararlarına konu tutarların hesaplanmasında esas teşkil eden gümrük kıymetinin, usulüne uygun bir şekilde araştırma/ tespit yapılarak, hangi verilere istinaden belirlendiğinin ortaya konulmasının (kasko değeri, emsal ve fiyat araştırmaları vb. hususlara ilişkin bilgi ve belgelerin ibraz edilmesi) gerektiği dikkate alındığında, davalı idarece kıymet tespitine ilişkin olarak herhangi bir açıklayıcı bilgi/ belge ibraz edilmeden, hangi verilere istinaden ne şekilde tespit edildiği anlaşılamayan kıymet üzerinden hesaplama yapılarak alınan ek tahakkuk ve ceza kararları ile bu kararlara vaki itirazın reddine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Gümrük mevzuatında geçici olarak ithal edilen araçların gümrük kıymetinin nasıl hesaplanacağına dair herhangi bir düzenlemenin bulunmadığı, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 26. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi ile Gümrük Yönetmeliği'nin 50. maddesi uyarınca Türkiye'deki mevcut veriler esas alınarak tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına ... tarihinde yurda girişi yapılan ... plakalı aracın yurtta kalış süresinin geçerli mazeret olmaksızın aşılması ve aracın yurt içinde bırakılması suretiyle geçici ithalat rejimi hükümlerinin ihlal edildiğinden bahisle tahakkuk ettirilen gümrük, özel tüketim ve katma değer vergileri ile (TRT bandrol ücreti hariç) bu vergiler üzerinden hesaplanarak 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 238. maddesinin 1. fıkrasının (b) ile 241. maddesinin 6. fıkrasının (e) bendleri uyarınca karara bağlanan para cezalarına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 184. maddesinin 1. fıkrasında, 183. maddede belirtilen haller dışında; a) ithalat vergilerine tabi eşyanın geçici depolanmasından veya tabi tutulmuş olduğu gümrük rejiminin uygulanmasından doğan yükümlülüklerden birinin yerine getirilmemesi, b) eşyanın söz konusu gümrük rejimine tabi tutulmasına veya nihai kullanımı nedeniyle indirimli yahut sıfır ithalat vergi oranı uygulanmasına ilişkin koşullardan birine uyulmaması hallerinde ve bu fiillerin geçici depolamanın veya ilgili gümrük rejiminin yanlış uygulanması sonucunu yarattığının tespit edilmesi, durumunda ithalat nedeniyle gümrük yükümlülüğünün doğacağını ve 2. fıkrasında bu yükümlülüğün a) 1. fıkranın (a) bendinde bahsedilen hallerde yükümlülüğün yerine getirilmediği tarihte, b) eşyanın sözkonusu gümrük rejimine tabi tutulmasına veya nihai kullanımı nedeniyle indirimli ya da sıfır ithalat vergi oranı uygulanmasına ilişkin bir koşula uyulmadığının sonradan tespiti halinde ise ilgili rejime tabi tutulduğu tarihte başlayacağı düzenlenmiştir.
Anılan Kanun'un 238. maddesinin 1. fıkrasında, 241. maddenin 3. fıkrasının (h), (l) ve (m) bentleri, 4. fıkrasının (g) ve (h) bentleri ile 5. fıkrasının (b) bendinde belirtilen durumlar hariç, geçici ithalat rejimine ilişkin hükümlerin ihlali halinde eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı tutarında para cezası kararının alınacağı, bu cezanın ödeme süresi içinde eşyanın gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması halinde eşyanın gümrük vergileri tutarında para cezasının tahsil edileceği; aynı maddenin 24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun'un 14. maddesi ile değişik halinin 1. fıkrasında ise; 241. maddenin 3. fıkrasının (l), 4. fıkrasının (g) ile 5. fıkrasının (b) bendinde belirtilen durumlar hariç, geçici ithalat rejimine ilişkin hükümlerin ihlali hâlinde, eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı; (b) bendinde, tam muafiyet suretiyle geçici olarak ithal edilen özel kullanıma mahsus taşıtlara ilişkin rejim ihlallerinde, gümrük vergileri tutarının dörtte biri; (d) bendinde, (b) bendinde belirtilen taşıtlar hariç olmak üzere, geçici ithalat rejimi kapsamında ithal edilen eşyanın süresi içerisinde gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması durumunda gümrük vergileri ile rejime ilişkin beyannamenin tescil tarihinden tespitin yapıldığı tarihe kadar geçen süre için 6183 sayılı Kanun'a göre tespit edilen gecikme zammı oranında faizin toplamı kadar idari para cezasının verileceği, 2. fıkrasında, 1. fıkranın (c) ve (d) bentlerinde belirtilen eşyanın, yapılacak tebligat tarihinden itibaren altmış gün içinde gümrükçe onaylanmış başka bir işlem veya kullanıma tabi tutulmaması hâlinde, ayrıca gümrük vergileri tutarında idari para cezasının verileceği hüküm altına alınmıştır.
Öte yandan, 22/04/2011 tarih ve 27913 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Geçici İthal Edilen Kara Taşıtlarına İlişkin Gümrük Genel Tebliğinin (Seri No:1) 15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, ticari kullanıma mahsus kara taşıtlarına otuz güne kadar süre verileceği; 17. maddesinin 1. fıkrasında, taşıt sahipleri, sürücüleri veya firma yetkilileri tarafından herhangi bir gümrük idaresine süresi içerisinde yapılacak müracaatla; kaza, yangın gibi beklenmeyen haller, herkesçe bilinen olağan dışı durumlar, hastalık ve tutukluluk hali gibi olayların taşıtın yurtta kalma süresi içerisinde cereyan ettiğinin resmi belgelerle ispatlanması ya da ihracatçının yükünü zamanında tedarik edememesi nedeniyle yüklemenin gecikmesi hâlinde bunun ihracatçıdan alınacak belge ile kanıtlanması durumunda, süre uzatım talebinde bulunabilecekleri düzenlenmiş; olay tarihinde yürürlükte bulunan 19. maddesinin 1. fıkrasında ise, geçici ithaline izin verilen kişisel ve ticari kullanıma mahsus kara taşıtlarının; getiriliş amacı dışında kullanılması, bir başkasına kiralanması, ödünç verilmesi, başka bir şahsa izinsiz devredilmesi, satılması, hak sahibi olmayan kişilerce kullanılması, taşıtla birlikte giren ve belgelerinde kayıtlı olan parçalarının izinsiz olarak değiştirilmesi, yurtta kalma süreleri içerisinde yurt dışına çıkarılmaması veya herhangi bir gümrük idaresine teslim edilmemesi hâlinde, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla, Kanun'un 238. maddesi hükümleri uyarınca işlem yapılacağı ve geçici ithal izninin iptal edilerek taşıtın gümrük idaresince teslim alınacağı kuralı öngörülmüştür.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Her ne kadar, ilk derece mahkemesince, ek tahakkuk ve ceza kararlarına konu tutarların davalı idarece kıymet tespitine ilişkin olarak herhangi bir açıklayıcı bilgi/ belge ibraz edilmeden, hangi verilere istinaden ne şekilde tespit edildiği anlaşılamayan kıymet üzerinden hesaplama yapıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen karara yönelik istinaf başvurusu reddedilmiş ise de; 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 26. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, eşyanın kıymeti belirlenirken dikkate alınması gereken hükümlerin uygulanmasında Türkiye'deki mevcut verilerin esas alınacağının düzenlendiği, kıymet tespit komisyonunca, aracın marka, model ve yılı esas alınmak suretiyle belirlenen CIF kıymetin, uyuşmazlık konusu tahakkuk ve para cezaları hesaplanırken esas alınmasında hukuka aykırılık görülmemiş olup, dava konusu işlemi yukarıda açıklanan gerekçeyle iptal eden mahkeme kararına yönelik istinaf talebini reddeden vergi dava dairesi kararında isabet görülmemiştir.
Öte yandan, dosyanın incelenmesinden, davacının aracı yurda getirmesinden sonra bir takım arızaların oluştuğu, davacının aracı tamir etmesi için ... isimli sahışla anlaştığı, bu şahsın aracı çekiciyle birlikte davacının İzmir'de bulunan evinden tamir etmek amacıyla aldığı, ancak sonrasında bu kişiyle irtibat kuramadığı ve aracı teslim alamadığı, bu nedenle adı geçen bu kişi hakkında ... Cumhuriyet Başsavcılığına yapılan şikayetin ... soruşturma nolu dosyasında yürütüldüğü anlaşılmakla, uyuşmazlık konusu ek tahakkuk ve ceza kararlarının alınmasını gerektiren eylemin davacı nezdinde gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespiti açısından yukarıda adı geçen soruşturma numarası verilen savcılık dosyasının akıbetinin araştırılarak ulaşılacak sonuca göre karar verilmek üzere temyize konu kararın bozulması gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 10/10/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.