T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/3143
Karar No : 2025/4333
TEMYİZ EDENLER : 1-(DAVACI) ... Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) ... Bakanlığı adına ... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... Deri Tekstil Sanayi İthalat İhracat Limited Şirketi adına tescilli ...tarih ve ... sayılı antrepo beyannamesi muhteviyatı "menteşe" cinsi eşyanın yapılan sayım sonucu antrepoda bulunmadığının tespit edildiğinden bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 236. maddesinin 1. fıkrası uyarınca antrepo işleticisi sıfatıyla davacı adına karara bağlanan eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı tutarındaki para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, para cezası kararına konu eşyanın gümrük işlemleri yapılmadan izinsiz olarak antrepodan çıkarıldığının idarece düzenlenen tutanakla sabit olduğu, bu hususta taraflar arasında bir ihtilafın bulunmadığı, eşyayı gümrük gözetimi altında bulundurarak gümrük işleri tamamlanmadıkça antrepoda muhafazasından sorumlu olan davacı hakkında antrepo işleticisi sıfatıyla antrepo beyannamesinde yer alan bilgilere göre 4458 sayılı Kanun'un 236. maddesinin 1. fıkrası uyarınca alınan ceza kararında hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Olayda, istinaf başvurusuna konu kararın dava konusu işlemin gözetim kıymeti üzerinden hesaplanmayan kısmı yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasının usul ve yasaya uygun olduğu; öte yandan, ihtilafa konu eşyanın birim kıymetinin ihracatçıya ödenen gerçek kıymet olmadığı yönünde idarenin bir tespitinin bulunmadığı, Gözetim Tebliğinde belirtilen kıymet, eşyanın Gümrük Kanunu hükümlerine göre belirlenen gerçek satış bedelini yansıtmadığı gibi anılan kıymetin esas alınması gerektiğine dair bir hükmün mevzuatta da yer almadığı, öte yandan, Dairelerinin ara kararına istinaden verilen idarenin cevabi yazısında uyuşmazlık konusu eşyanın ithalat vergilerinin gözetim kıymet tutarı eklenmek suretiyle hesaplandığının görüldüğü, bu durumda, gözetim kıymeti esas alınamayacağından dava konusu işlemin eşyanın gözetim kıymeti üzerinden hesaplanan kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun kısmen kabulüyle mahkeme kararının eşyanın gözetim kıymeti üzerinden hesaplanan kısmı yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasının kaldırılarak dava konusu işlemin anılan kısım yönünden iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından, antrepodan habersizce çıkartılan eşyalar nedeniyle kendilerine atfedilebilecek bir kusurun olmadığı, konu hakkında Mersin Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğu, davalı idarece, ihtilafa konu eşyanın vergileri ödenmeksizin gümrük gözetiminden çıkartılmasında kusuru bulunan davacı hakkında tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMALARI : Taraflarca istemlerin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
... Deri Tekstil Sanayi İthalat İhracat Limited Şirketi adına tescilli ... tarih ve ... sayılı antrepo beyannamesi muhteviyatı "menteşe" cinsi eşyanın yapılan sayım sonucu antrepoda bulunmadığının tespit edildiğinden bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 236. maddesinin 1. fıkrası uyarınca antrepo işleticisi sıfatıyla davacı adına karara bağlanan eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı tutarındaki para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
4458 sayılı Kanun'un 61. maddesinin 2. fıkrasında, aksine hüküm bulunmadıkça, eşyanın beyan edildiği gümrük rejimine ilişkin tüm hükümlerin uygulanmasında esas alınacak tarihin, beyannamenin tescil edildiği tarih olduğu; 3. fıkrasında, beyannamenin, ait olduğu eşyanın vergileri ve para cezalarından dolayı taahhüt niteliğinde beyan sahibini bağlayacağı ve gümrük vergileri tahakkukuna esas tutulacağı; 236. maddesinin 1. fıkrasında, teminat alınmış olsa bile gümrük işlemlerine başlanmadan veya bu işlemler bitirilip gümrük idaresinin izni alınmadan gümrük antrepoları veya gümrük idaresince eşya konulmasına izin verilen yerlerden kısmen veya tamamen eşya çıkarılması veya buralardaki eşyanın değiştirilmesi ya da yapılan sayımlarda kayıtlara göre eşyanın bir kısmının noksan olduğunun anlaşılması hallerinde, bu eşyanın gümrük vergilerinin yanı sıra gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezasının verileceği hüküm altına alınmıştır.
Öte yandan, Gümrük Yönetmeliği'nin 522 maddesinin 1 ila 3 ve 6. fıkralarında, antrepo işleticileri ve kullanıcılarının eşyanın antrepoda bulunduğu süre içerisinde gümrük gözetimi altında bulunmasını sağlayarak, iyi muhafaza edilmesi konusunda yükümlülüklerini yerine getirmek ve izinde belirtilen şartlara uymak zorunda oldukları, antrepo işleticileri ve/veya kullanıcılarının antrepolarına alınan eşyanın girerken gümrük idaresince tespit edilen miktarı üzerinden, şayet tespit yapılmamışsa belgelerinde yazılı miktarları üzerinden antrepoda eşya değiştirilmesinden, gümrük idaresine karşı mali bakımdan sorumlu oldukları, bu sorumluluğun, eşyanın gümrük idaresince tespit olunan veya belgelerinde ve antrepo beyannamesinde yazılı miktarına ve cinsine göre eksiklik veya değişiklik ortaya çıkması halinde, bunlara ait gümrük vergilerinin ve cezalarının ödenmesini kapsadığı, bunların vergi ve cezaları toplamından oluşan tutarın yerine göre işletici veya kullanıcıya tazmin ettirileceği düzenlemelerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanmış bulunan temyize konu kararın dava konusu işlemin eşyanın fatura kıymetine isabet eden kısmı yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrası aynı hukuksal gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygun görülmüş olup, davacı tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, sözü geçen hüküm fıkrasının bozulmasını sağlayacak durumda bulunmamıştır.
Daire kararının, dava konusu işlemin fatura kıymeti ile gözetim kıymeti arasındaki farka isabet eden kısmının iptaline ilişkin hüküm fıkrasına yönelik davalı idarenin temyiz istemine gelince;
Dosyanın incelenmesinden, ... Deri Tekstil Sanayi İthalat İhracat Limited Şirketi adına tescilli ... tarih ve ... sayılı antrepo beyannamesi muhteviyatı menteşe cinsi eşyaya ilişkin olarak anılan beyannamenin ''yurt dışı giderler'' bölümüne gözetim bedelinin dahil edilmesi suretiyle oluşan kıymet üzerinden ihtirazi kayıt konulmaksızın gümrük idaresine beyanda bulunulduğu, gümrük işlemleri yapılmadan izinsiz olarak antrepodan belirtilen eşyanın çıkarıldığının idarece düzenlenen tutanakla tespiti üzerine davacı hakkında 4458 sayılı Kanun'un 236. maddesinin 1. fıkrası uyarınca antrepo işleticisi sıfatıyla işlem tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Olayda, antrepo kullanıcısının ihtirazi kayıt iradesini göstermeden yani antrepo beyannamesinin tescili aşamasında gözetim kıymeti ile ilgili herhangi bir ihtirazi kayıtta bulunmadan beyanname konusu eşyaya ilişkin faturalardaki düşük birim fiyatlarını gözetim bedeline yükselterek yapılan taahhüt niteliğindeki beyanının, davacıyı da bağladığı açık olduğundan, ihtirazi kayıtsız olarak beyan edilen gözetim kıymetinin hukukiliğinin denetlenmesine olanak bulunmamaktadır.
Bu durumda, davanın dava konusu işlemin eşyanın fatura kıymeti ile gözetim kıymeti arasındaki farka isabet eden kısmı yönünden de reddedilmesi gerektiğinden, temyize konu kararın yukarıda yazılı gerekçeyle anılan işlemin bu kısmının iptali yolundaki hüküm fıkrasında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin ise kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının dava konusu işlemin eşyanın fatura kıymetine isabet eden kısmı yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasının ONANMASINA,
3. Kararın, dava konusu işlemin eşyanın fatura kıymeti ile gözetim kıymeti arasındaki farka isabet eden kısmı yönünden iptaline dair hüküm fıkrasının ise BOZULMASINA,
4. Hüküm altına alınan tutar üzerinden binde 9,10 oranında ve ... TL'den az olmamak üzere hesaplanacak nispi karar harcından, Dairece karara bağlanan ve davacı tarafından peşin yatırılan harcın mahsubundan sonra, kalan harç tutarının temyiz eden davacıdan alınmasına,
5. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere, dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
6. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 11/12/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY:
... Deri Tekstil Sanayi İthalat İhracat Limited Şirketi adına tescilli ... tarih ve ... sayılı antrepo beyannamesi muhteviyatı "menteşe" cinsi eşyanın yapılan sayım sonucu antrepoda bulunmadığının tespit edildiğinden bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 236. maddesinin 1. fıkrası uyarınca antrepo işleticisi sıfatıyla davacı adına karara bağlanan eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı tutarındaki para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
Antrepo rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak antrepo beyannamesini verme yükümlülüğü esas olarak eşyanın sahibi antrepo kullanıcısına aittir. Eşyanın antrepoda bir başka birine devredilmesi halinde de Gümrük Yönetmeliğinin 333/3-a hükmüne göre beş gün içinde devralanın yeni antrepo beyannamesi vermesi gerekmektedir. Antrepo rejiminin ihlali halinde söz konusu beyannamedeki bilgiler esas alınarak vergi ve cezalar belirlenecek olduğundan, söz konusu kalemlerin miktarının belirlenmesinde antrepo kullanıcısı ile davalı idarenin karşılıklı mutabakat ve oydaşması temel teşkil etmektedir. Nitekim, Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşmasının (GATT) VII. Maddesinin Uygulanmasına Dair Anlaşmanın Genel Giriş bölümünün 2. esasında gümrük kıymetinin satış bedeli yöntemine göre belirlenememesi durumunda kıymetin esasını belirlemek amacıyla gümrük idaresi ile ithalatçının doğal olarak istişare içinde bulunacakları kuralına yer verilmiştir. Bu bağlamda, uyuşmazlık konusu eşyayı devralan antrepo kullanıcısı ... Limited Şirketi'nin aynı nedenle Gümrük Kanunu'nun 236/1.maddesi uyarınca tahakkuk ettirilen vergiler ve para cezasına karşı açtığı davalarda idarenin vergi ve cezaya esas aldığı gümrük kıymetine bir itirazının bulunmadığı, yapılan vergi ve ceza tahakkukunun idarece esas alınan tutarlar üzerinden kesinleştiği anlaşılmış olup, yukarıda izah edilen çerçevede beyan ve eşya sahibi olması nedeniyle eşyanın kıymetinin belirlenmesi hususunda asıl söz sahibi durumunda bulunan antrepo kullanıcısı ve davalı idare nezdinde kati hale gelen gümrük kıymetinin antrepo işleticisi tarafından açılan bu davada değiştirilmesine imkan bulunmamaktadır. ... işleticisinin sorumluluğunu yerine getirmemesi nedeniyle adına uygulanacak ceza ve tahakkuk ettirilecek vergi ile kullanıcıdan tahsil edilecek tutarlar arasında fark olamayacağı hususu sadece bu açıklamanın gereğinden ibaret olmayıp, Gümrük Yönetmeliğinin 522. maddesinin 6.fıkrasında yer alan kuralın da amir hükmüdür. Anılan fıkrada, "Bunların vergi ve cezaları toplamından oluşan tutar, yerine göre işletici veya kullanıcıya tazmin ettirilir." ifadesine yer verilerek işletici veya kullanıcıya tazmin ettirilecek tutarın aynı olması kuralı öngörülmüştür.
Diğer taraftan, dış ticaret önlemi olarak gözetim uygulamasına tabi olduğu anlaşılan uyuşmazlık konusu eşyaya ilişkin olarak beyannamede yer alan kıymet üzerinden ithalin ancak gözetim/kayıt belgesi alınması ile mümkün olduğu, aksi halde anılan önlemin bir gereği olarak eşyanın ithaline yasal olarak izin verilmediği göz önüne alındığında, gözetim kıymet üzerinden tahakkuk ettirilen ceza ve vergi tutarlarına itiraz etmemek suretiyle söz konusu kıymetin hukuka uygunluk karinesinden yararlanmasının önünü açan yükümlü ve eşya sahibi antrepo kullanıcısının idare ile arasında oluşan ve kesinleşen hukuki durumun işletici yönünden değiştirilmesinin mümkün bulunmadığı izahtan varestedir.
Bu durumda, temyize konu kararın dava konusu işlemin eşyanın gözetim kıymeti üzerinden hesaplanan kısmının iptaline dair hüküm fıkrasında hukuka uygunluk bulunmadığı görüşüyle daire kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.