T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/3254
Karar No : 2025/382
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı adına
... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem:... tarih ve ... transit refakat belgesi muhteviyatı 151 kap 2.548 kg olarak beyan edilen eşya yerine 613 kap 10.531 kg farklı cinsteki eşyanın ... ve ... plakalı çekici ve dorsede bulunduğunun kırmızı hatta yapılan muayene neticesinde tespit edildiği ve farklı çıkan eşyalara ilişkin 2007/32 ve 2020/9 sayılı İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ kapsamında gözetim ve kayıt belgelerinin mevcut olmadığından bahisle davacı adına asıl sorumlu sıfatıyla 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda ihtilafa konu transit beyannamesinde her ne kadar "hazır giyim ve aksesuarları" cinsi eşya beyan edilmiş ise de ilgili belge ve faturaların anılan eşya ile ilişkilendirilemediği, bu hususun İspanya'da bulunan gönderici şirketten kaynaklı operasyonel bir hatadan kaynaklandığı, belgelerin yansıttığı "ayakkabı askısı" cinsi 151 kap eşyanın ise bir başka transit refakat beyannamesinin 3. kaleminde yer alarak Muratbey Gümrüğünde bulunan antrepoya alındığı, şayet beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı çıkan eşyaya yönelik davalı idarece tespit yapılmamış olsa idi 613 kap 10.531 kg eşyanın transit rejimi hükümlerine aykırı bir şekilde İpsala Gümrük Müdürlüğünden sevk edilmiş olacağı, yapılan belge kontrolü ve fiziki muayene aşamalarında TIR içinde yüklü bulunan eşyaları temsil eden doğru evrakların idareye ibraz edilmediğinin anlaşıldığı, bu durumda, tespit edilen beyana aykırı farklı cinste eşyanın ithalinin lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olması nedeniyle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Ortak transit rejimine aykırılığın kasten işlenen bir fiilden değil, ihracatçı şirketin hatasından kaynaklandığı ve kusurunun bulunmadığı, amacı eşyanın ithalat seyrinin izlenmesi olan gözetim ve kayıt belgesinin ithalatta aranan ve cezai işlem tesisini gerektiren belgelerden olmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Gözetim ve kayıt belgesi 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendinde sayılan belgelerden olmadığından hukuka aykırı dava konusu işlemin iptali istemini reddeden mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
... tarih ve ... transit refakat belgesi muhteviyatı 151 kap 2.548 kg olarak beyan edilen eşya yerine 613 kap 10.531 kg farklı cinsteki eşyanın ... ve ... plakalı çekici ve dorsede bulunduğunun kırmızı hatta yapılan muayene neticesinde tespit edildiği ve farklı çıkan eşyalara ilişkin 2007/32 ve 2020/9 sayılı İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ kapsamında gözetim ve kayıt belgelerinin mevcut olmadığından bahisle davacı adına asıl sorumlu sıfatıyla 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
İthalatta uygulanacak gözetim ve korunma önlemleri, Türk Mevzuatında, 29/01/1995 tarih ve 22186 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, 26/01/1995 tarih ve 4067 sayılı Kanun'la onaylanması uygun bulunan ve 25/02/1995 tarih ve 22213 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 03/02/1995 tarih ve 1995/6525 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla onaylanan Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasının ekinde yer alan ve bu Anlaşma'nın ayrılmaz parçasını teşkil eden Korunma Tedbirleri Anlaşması ile yerini almıştır.
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde; ithali lisansa, şarta, izne, kısıntıya ve belli kuruluşların vereceği uygunluk ve yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlik belgesine tabi değilmiş veya belge alınmış gibi beyan edildiğinin tespit edilmesi halinde eşyanın gümrük vergilerinin yanı sıra gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verileceği hükme bağlanmış olup, anılan Kanun maddesinin 5.fıkrasında; Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen ve varış gümrük idaresine karayolu ile sevk edilmek üzere transit rejimine konu edilen serbest dolaşımda olmayan eşyanın, yapılan kontrol veya muayene sonucunda, beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste olduğunun tahlil, teknik inceleme ve araştırmaya gerek olmaksızın tespiti hâlinde fiilin niteliğine göre bu fıkranın (a) ve (b) bentleri uyarınca işlem yapılacağı belirtilmiş, akabinde anılan fıkranın (b) bendinde ise; farklı çıkan eşyanın beyan edilen eşyadan farklı şekilde, ithalinin lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olması durumunda farklı çıkan eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verileceği düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Gözetim uygulamasında, Ticaret Bakanlığınca, yerli üreticilerin talebi üzerine veya re'sen, belli bir malın ithalatının, o malın yerli üreticileri ve ülke ekonomisi üzerinde olumsuz sonuçlar yaratıp yaratmadığının tespit edilmesi amacıyla incelemeye başlanılarak, inceleme sonucunda gözetim uygulaması öngörülebilmektedir. Gözetim uygulaması başlatılması durumunda, herhangi bir korunma tedbirinden söz edilemez. Yani bu aşamada, o malın ithalatında herhangi bir kısıtlama, vergi oranında artış, eşik kıymet belirlenmesi veya ek mali yükümlülük uygulaması söz konusu olmamaktadır.
Uyuşmazlıkta, her ne kadar idarece yapılan muayene neticesinde transit refakat beyannamesine aykırı olarak beyan harici farklı çıkan eşyaya ilişkin 2007/32 ve 2020/9 sayılı İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ kapsamında gözetim ve kayıt belgelerinin mevcut olmadığından bahisle davacı adına asıl sorumlu sıfatıyla dava konusu işlem tesis edilmiş ise de öncelikle cezai işlem gerektiren bir hukuka aykırılıktan söz edilebilmesi için transit rejiminde farklı çıkan eşyanın beyan edilen eşyadan farklı şekilde, ithalinin lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olması gerekmektedir. Dolayısıyla, işlemin dayanağını oluşturan gözetim belgesinin anılan maddede sayılan belgelerden olup olmadığı açıklığa kavuşturulmalıdır.
İlgili belgelerin tanımı herhangi bir mevzuatta açıklanmasa da, gözetim belgesi, bir malın ithalatında, yerli üreticilerin zarar görmesine sebebiyet verebilecek miktarda artış olup olmadığının belirlenebilmesi için o malın ithal seyrinin izlenmesi amacıyla Ticaret Bakanlığınca düzenlenen bir belgedir. Gözetim belgesinin ibrazı zorunluluğu ise o malın, belli bir değerin altında kıymetle ithal edilmek istenmesi durumuna münhasır olmaktadır. Bu bağlamda, ithali serbest olan eşyanın ithalat seyrinin izlenmesi ve koruma tedbirlerinin uygulanmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla getirilen, ancak, 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendinde sayılanlar dışında kalan gözetim belgesi anılan madde uyarınca ceza kesilmesini gerektiren bir neden olarak kabul edilemez.
Bu durumda, gözetim belgesinin, mezkur Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendinde düzenlenen, eşyanın ithali, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesi kapsamında sayılan belgelerden olmadığı sonucuna varıldığından, farklı cinsteki eşyanın gözetim ve kayıt belgesine tabi olduğundan bahisle karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. Yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 04/02/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanmış bulunan Daire kararına yönelik temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar sözü geçen kararın bozulmasını sağlayacak durumda bulunmadığından, temyiz isteminin reddi gerektiği oyu ile, Dairemiz kararına katılmıyorum.