T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/3297
Karar No : 2025/3019
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına
... Havalimanı Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İç ve Dış Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı adına tescilli... tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı eşya için ihtirazi kayıtla beyan edilerek ödenen gümrük ve katma değer vergilerinin eşyaya ait faturada gösterilen kıymete göre hesaplanan tutardan fazlasına vaki itirazın kesin olmayan cevapla reddine dair işlemin iptali ile fazladan ödenen tutarın tahsil tarihinden itibaren işleyecek tecil faiziyle birlikte iadesine hükmedilmesi istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...Vergi Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K... sayılı kararıyla; dosyanın incelenmesinden, davacı adına tescilli 12/04/2023 tarihli beyanname kapsamındaki ek kıymet beyanına ilişkin davalı idareye PTT aracılığıyla ilettiği dilekçesi ile ihtirazi kaydının olduğunu bildirdiği, ancak, idarece zorlandığı konusunda herhangi bir açıklamaya yer verilmediği, satış bedeli yerine Gözetim Tebliğindeki tutar üzerinden beyanda bulunmak zorunda kaldığını ileri sürdüğü, gözetim uygulamasına tabi eşya için gözetim belgesi ibrazının gerektiği, davacının gözetim belgesi alarak idareye ibraz etmek yerine, herhangi bir yurt dışı gider yapmadığı ve beyan ettiği kıymetin eşyanın satış kıymetine dahil olmadığını bilerek, eşyanın kıymetinin Tebliğdeki kıymete ulaşmasını sağlayacak miktarda yurt dışı gider kalemine ek beyanda bulunmak suretiyle ticaret politikası önlemlerinin uygulanmasını imkansız hale getirdiği anlaşıldığından tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dosyanın incelenmesinden, vergi mahkemesince 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesine göre ticaret politikası önlemleri nedeniyle eşyanın kıymetinin artırılması suretiyle ödenen vergilerin iade edilmeyeceğine ilişkin hüküm dikkate alınarak karar verilmiş ise de, uyuşmazlıkta 211. madde kapsamında bir başvurunun söz konusu olmadığı, davacı tarafından beyannamenin tescil edildiği tarihte iadeli taahhütlü posta ile gönderilen ihtirazi kayıt dilekçesi ile beyannamenin gerçek iradeyi yansıtmadığının ortaya konulması suretiyle 4458 sayılı Kanun'un 242. maddesi hükmüne istinaden tahakkuka itiraz edildiği, ithal edilen eşyanın gümrük kıymetinin belirlenmesinde, öncelikle satış bedelinin esas alınması, satış bedelinin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığının tespit edilmesi halinde de sırasıyla diğer yöntemlere başvurulması gerektiği, gözetim önlemlerine ilişkin olarak getirilen düzenlemelerin amacının ise bir eşyanın aynı veya doğrudan rakip eşyalar üreten yerli üreticiler üzerinde, zarar tehdidi oluşturan miktar veya şartlarda ithal edilmesi halinde, söz konusu malların ithalatının ve ithalattaki gelişmelerin gözlemlenmesi olduğu, bunun gözetim belgesi düzenlenmesi suretiyle tesisinin sağlandığı, dolayısıyla gözetim kıymetinin, gümrük mevzuatı çerçevesinde esas alınacak bir kıymet olmadığı sadece gözetim belgesi ibrazının gerekli olup olmadığının tespitini sağladığı, bu nedenle, gümrük kıymeti olarak kabul edilemeyecek gözetim kıymetinin tamamlanması amacıyla yurt dışı gider olarak beyan edilerek fazladan ödenen vergilerin 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 216. maddesinin olay tarihinde yürürlükte olan haliyle tahsil tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davacıya iadesinin icap ettiği anlaşıldığından davacının istinaf başvurusunun kabul edilerek dava konusu işlemin iptali ile fazladan ödenen vergilerin tahsil tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle bilikte iadesine, faize ilişkin talebin yasal faiz oranını aşan kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : 4458 sayılı Kanun'un 211. maddesine getirilen düzenlemeyi etkisiz kılacak şekilde davacı tarafından verilen ihtirazi kaydın dikkate alınması suretiyle verilen kararda hukuka uygunluk bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyize konu kararın iptal ve fazladan tahsil edilen vergilerin yasal faiziyle iadeye ilişkin hüküm fıkrasının onanması, yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç bulunmayan vekalet ücretine ilişkin hüküm fıkrasının ise düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanmış bulunan bölge idare mahkemesi kararının, davaya konusu işlemin iptaline ve fazladan ödenen tutarın tahsil tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte iadesine ilişkin hüküm fıkrası aynı gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygun görülmüş olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, sözü geçen hüküm fıkrasının bozulmasını sağlayacak durumda bulunmamıştır.
Temyiz isteminin davalı idare vekili lehine vekalet ücretine hükmedilmemesine yönelik kısmına gelince;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'un 22. maddesi ile değişik 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, temyiz incelemesi sonunda Danıştayın, kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onayacağı hükme bağlanmıştır.
1136 sayılı Avukatlık Kanunu'nun 164. maddesinde, avukatlık ücretinin, avukatın hukuki yardımının karşılığı olan meblağı veya değeri ifade ettiği, 168. maddesinin son paragrafında, hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan tarife esas alınarak avukatlık ücretine hükmedileceği belirtilmiştir.
Öte yandan, 21/09/2023 tarih ve 32316 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin ikinci kısmının birinci bölümünün 4/(b) bendinde, yargı yerlerinde, İcra ve İflas Dairelerinde yapılan veya konusu para olsa veya para ile değerlendirilebilse bile maktu ücrete bağlı hukuki yardımlara ödenecek duruşmalı dava ve işler için 20.900,00 TL maktu vekâlet ücreti belirlenmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, temyize konu edilen kararda,... Vergi Mahkemesinin istinafa tabi tutulan kararının tamamen kaldırılması dolayısıyla sözü edilen kararda yer alan vekalet ücretinin de ortadan kalkmasına karşın, davacının faiz isteminin yasal faizi aşan kısmı yönünden davanın reddine karar verilmesine ve dolayısıyla davacının talebinin kısmen reddi suretiyle haklılık oranı değişmesine rağmen davalı idare vekili lehine vekalet ücretine hükmedilmediği anlaşıldığından, karar tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davalı idare vekili lehine duruşmalı işler için maktu vekalet ücreti olan 20.900,00 TL vekalet ücretine hükmedilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, avukatla temsil edilen davalı idare vekili lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinde hukuki isabet bulunmamakla birlikte yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan bu hususun, 2577 sayılı Kanun'un 6545 sayılı Kanun'un 22. maddesiyle değişik 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca düzeltilmesi mümkün yanlışlık kapsamında bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının vekalet ücretine ilişkin hüküm fıkrasına "karar tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca... TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine" ibaresinin eklenmesi suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliği ve bir örneğinin de Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 07/10/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava konusu olayda, ithal edilen eşyanın kıymeti, ithalatçı tarafından ticaret politikası önlemi olan gözetim uygulamasından kaçınmak amacıyla mükellefin kendi iradesiyle arttırılmıştır. Dış ticaret önlemleriyle ilgili gözetim belgesi temin etme yükümlülüğünden kaçınmak ve buna dair yasal düzenlemeleri etkisiz kılmak yönündeki bu amacı hukuk düzeninin korumayacağı açıktır.
Yükümlünün kendisini beyanı artırmaya zorladığı öne sürülen husus dış ticaret mevzuatıyla ilgili yasal düzenlemelerden ibaret olup, faturada yazılı gümrük kıymetini beyan ederek gözetim belgesi temin etme yerine bu yasal yükümlülüğü bertaraf etme gayesiyle ihtirazi kayıtla beyan yükseltilmektedir. Bu suretle, dava sürecinde gözetim belgesi temin edilmeden malın ithali sağlanmakta ve sonuç olarak hem düşük kıymet üzerinden ithalat hem de gözetim belgesi alma külfetinden kurtulma gibi gözetimle ilgili yasal düzenlemelerin aşılması ve uygulanmadan devre dışı bırakılması sonucuna yol açılmaktadır.
Belirtilen bağlamda, mükellefin tamamen kendi özgür iradesiyle ve dış ticaret önlemleri kapsamında öngörülen yasal ödevleri yerine getirmeme gayesiyle faturada yazılı ve gözetim belgesi gerektiren kıymeti sanki belgeye tabi değilmiş gibi yükseltme davranışının, gümrük idaresine atfedilebilir bir yönü bulunmamakta ve bu husus mükellefin kendi seçim ve tercihinden ibaret kalmaktadır. Zira yüksek kıymet üzerinden beyanda bulunmak suretiyle gözetim belgesi ibrazı ödevinden kaçınma gibi bir seçenekten yararlanılmaktadır. Bu nedenle, davanın salt Gümrük Kanunundaki kıymetle ilgili hükümler üzerinden çözümlenmesi maddi ve hukuki gerçeklikle ilgili bütünlüğün göz ardı edilmesine ve dış ticaret mevzuatına ilişkin bir kısım hükümlerin fiilen uygulanamaz hale gelmesine sebebiyet verecektir.
Öte yandan yapılan itiraz başvurusu bir yönüyle 211. maddede öngörülen sürelerde yapıldığı gibi, maddede yer alan "tahakkukun kaldırılması" ve "ödenen verginin geri ödenmesi" taleplerini de içerdiğinden, taleplerin değerlendirilmesinde anılan maddede yer alan kısıtlamaların dikkate alınmaması gümrük idaresi açısından mümkün bulunmamaktadır.
Sonuç olarak, eşyanın kıymetinin, gözetim tebliğindeki kıymete eşitlenecek tutarda yurt dışı gider kalemine ihtirazi kayıtla beyanda bulunmak suretiyle artırılması nedeniyle tahakkuka yapılan itirazın reddi işleminin iptali ve gözetime isabet eden verginin faiziyle birlikte iadesine ilişkin açılan davada, yükümlünün kendi beyanı ile gümrük kıymetini artırmasının dış ticaret önlemlerine tabi eşya dolayısıyla yasal düzenlemelere göre ibraz etmek zorunda olduğu belgeleri temin etmeden ithalat yapmasının önünü açtığı, uyuşmazlığın salt kıymet ihtilafı gibi ele alınmasının söz konusu yasal düzenlemeleri işlevsiz bıraktığı, bu nedenle dünya piyasa fiyatlarından daha düşük fiyatlarla yapılan ithalatların izlenmesini sağlayan önlemlerin etkisizleştirilmesinin önüne geçilmesi amacıyla anılan maddede yapılan yasal değişikliğin dava konusu işlemi de kapsadığı anlaşıldığından, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği oyu ile, çoğunluk görüşüne katılmıyorum.