T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/3398
Karar No : 2025/1135
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına
... Havalimanı Kargo Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Bilgi Teknolojileri Sanayi Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Davacı adına 2017 yılında tescilli 37 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında ithal edilen eşyanın kıymetinin noksan beyan edildiğinden bahisle ek olarak tahakkuk ettirilen özel tüketim ve katma değer vergileri ile 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca hesaplanarak karara bağlanan para cezalarının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...Vergi Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dosyanın,...Vergi Mahkemesinin E:... sayılı dosyası ile birlikte incelenmesinden, ödeme emrinin dayanağı ek tahakkuk ve para cezası kararlarının 14/04/2020 tarihinde davacı şirkete tebliğini müteakip anılan mahkemede dava konusu edildiği, davacı şirket tarafından ek tahakkuk ve para cezası kararına karşı ilk olarak 30/06/2020 tarihinde uzlaşma talebinde bulunulduğu, Mahkemelerinin ara kararı üzerine davalı İdarece sunulan yazı ve eki belgelerde, 20/08/2020 tarihinde uzlaşma başvurusunun usulden reddedilerek kesinleştiğinden bahisle ödeme emri düzenlendiğinin belirtildiği; ancak, 30/06/2020 tarihli uzlaşma başvurusuna herhangi bir cevap verilmediği, davacının pandemi nedeniyle uzayan süreler de nazara alınarak süresinde uzlaşma başvurusunda bulunduğu, anılan talebin reddine ilişkin yazının davacıya usulüne uygun şekilde tebliği halinde kalan dava açma süresi içerisinde ek tahakkuk ve para cezası kararına dava açabileceği ve bu nedenle anılan kararların kesinleşmediği dikkate alındığında, uzlaşma talebinin reddine ilişkin herhangi bir işlem tesis ve tebliğ edilmeksizin alacağın kesinleştiğinden bahisle, uzlaşma başvurusuna konu vergi ve para cezasının tahsili amacıyla davacı adına düzenlenen ödeme emrinde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu ödeme emrinin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından süresi içerisinde uzlaşma başvurusunda bulunulmadığından, talebinin usul yönünden reddedildiği, dolayısıyla kesinleşen ek tahakkuk ve para cezasının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Davacının uzlaşmadan sonra ek tahakuk ve para cezası kararına yapmış olduğu itiraz süresinde olmakla birlikte; idarenin, itirazın usulden reddine ilişkin işlemine karşı dava açılmayarak ek tahakkuk ve para cezasının kesinleşmiş olmakla birlikte; ek tahakkuk ve cezaların tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrine yönelik davacı itirazlarının "borcum yoktur" iddiası kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceğinin belirlenmesi suretiyle yapılacak yargılamayla ulaşılacak sonuca göre yeniden bir karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına 2017 yılında tescilli 37 adet sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesi kapsamında ithal edilen eşyanın kıymetinin noksan beyan edildiğinden bahisle ek olarak tahakkuk ettirilen özel tüketim ve katma değer vergileri ile 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca hesaplanarak karara bağlanan para cezalarının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 55. maddesinde, amme alacağını vadesinde ödemeyenlere 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir "ödeme emri" ile tebliğ olunacağı; 58. maddesinde, kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahsın böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde dava açabileceği hükümlerine yer verilmiştir. 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 242. maddesinde; yükümlüler kendilerine tebliğ edilen gümrük vergileri, cezalar ve idari kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde bir üst makama, üst makam yoksa aynı makama verecekleri bir dilekçe ile itiraz edebilir. İdareye intikal eden itirazlar otuz gün içinde karara bağlanarak ilgili kişiye tebliğ edilir. İtiraz dilekçelerinin süresi içinde yanlış makama verilmesi halinde, itiraz süresinde yapılmış sayılır ve idarece yetkili makama ulaştırılır. İtirazın reddi kararlarına karşı işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurulabilir." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un 244. maddesinin 1. fıkrasında, Gümrük idarelerince düzenlenen ek tahakkuk ve ceza kararı muhteviyatı alacaklar için yükümlü veya ceza muhatabı tarafından uzlaşma başvurusu yapılabileceği, uzlaşmanın kapsamına beyan ile gümrük idaresi tarafından yapılan tespit sonucunda belirlenen farklılıklara ilişkin tebliğ edilen gümrük vergileri alacaklarının, Gümrük idaresi tarafından tespit edilmesinden önce beyan sahibi tarafından bildirilen farklılıklara ilişkin tebliğ edilen gümrük vergileri alacaklarının, bu Kanun ve ilgili diğer kanunlar uyarınca gümrük idaresi tarafından düzenlenen idari para cezalarının girdiği, uzlaşma talebinin, henüz itiraz başvurusu yapılmamış veya itiraz edilmiş olmakla birlikte itirazı henüz sonuçlandırılmamış gümrük vergileri ve idari para cezaları için, tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içinde yapılacağı, uzlaşma talebinde bulunulması hâlinde, itiraz veya dava açma süresinin duracağı, uzlaşmanın vaki olmaması veya temin edilememesi hâlinde sürenin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı, ancak sürenin bitimine beş günden az kalmış olması hâlinde sürenin beş güne tamamlanacağı, uzlaşmanın vaki olmaması veya temin edilememesi hâlinde yeniden uzlaşma talebinde bulunulamayacağı düzelenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen düzenlemelere göre, ek tahakkuk ve para cezalarının tahsili cihetine gidilebilmesi için, söz konusu vergi ve cezanın itirazsız veya vaki itirazın reddi üzerine dava açılmayarak ya da açılacak davanın retle sonuçlanması suretiyle kesinleşmesinin gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.
Dosyanın, Dairemizin E:2023/2356 sayılı dosyası ile birlikte incelenmesinden, davacının 14/04/2020 tarihinde tebliğ edilen ek tahakkuk ve para cezası kararına ilk olarak 30/06/2020 tarihinde uzlaşma talebinde bulunulduğu, anılan başvurunun süresinde yapılmadığından bahisle reddedilerek amme alacağının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinin... Vergi Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, uzlaşma talebinin reddine ilişkin herhangi bir işlem tesis ve tebliğ edilmeksizin alacağın kesinleştiğinden bahsedilemeyeceği gerekçesiyle iptal edildiği, anılan karara yönelik istinaf başvurusunun reddedilmesi üzerine yapılan temyiz başvurusunun Dairemizin 29/11/2023 tarih ve E:2023/2356, K:2023/4628 sayılı kararı ile reddedildiği; Mahkeme kararı uyarınca, davacıya 04/03/2022 tarihli uzlaşma davetiyesi gönderilmesine karşın davacının icabet etmemesi nedeniyle uzlaşmanın temin edilemediği; davacı tarafından 09/03/2022 tarihinde ek tahakkuk ve para cezası kararına yapılan itirazın, süresinde yapılmadığından bahisle reddine ilişkin işlemin 29/08/2022 tarihinde davacıya tebliğ edildiği; anılan işleme karşı dava açılmayarak ek tahakkuk ve para cezasının kesinleştiğinden bahisle düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle işbu davaya konu edildiği anlaşılmaktadır.
Temyiz istemine konu kararda, davacı tarafından 30/06/2020 tarihinde yapılan ilk uzlaşma başvurusunun süresinde olmadığından bahisle reddedilerek amme alacağının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinin iptali istemiyle işbu davanın açıldığının kabulü ile, maddi ve hukuki durumun yanlış nitelendirilmesi suretiyle karar verilmiştir. Oysa, bahsi geçen ilk ödeme emri yukarıda belirtilen mahkeme kararı ile iptal edilmiş, yapılan temyiz başvurusu üzerine de Dairemizce onanarak kesinleşmiştir.
Olayda, yukarıda sözü edilen Mahkeme kararı üzerine, davalı idarece 04/03/2022 tarihinde uzlaşma davetiyesi gönderilmesi, davacının icabet etmemesi ve uzlaşmanın temin edilememesi üzerine, 09/03/2022 tarihinde ek tahakuk ve para cezası kararlarına yapmış olduğu itiraz süresinde olmakla birlikte; idarenin, itirazın usulden reddine ilişkin işlemine karşı dava açılmadığından, ek tahakkuk ve para cezasının idari olarak kesinleştiği anlaşılmıştır.
Bu bakımdan, uzlaşma talebinin reddine ilişkin herhangi bir işlem tesis edilmediği gerekçesiyle verilen kararda yasal isabet görülmemiş olup, ek tahakkuk ve para cezalarının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrine yönelik davacı itirazlarının "borcum yoktur" iddiası kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceğinin belirlenmesi suretiyle yapılacak yargılamayla ulaşılacak sonuca göre yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, aksi yönde verilen temyize konu kararın bozulması gerekmiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 12/03/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.