T.C.
DANIŞTAY
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/3431
Karar No : 2025/4201
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... İç ve Dış Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı adına ... Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:...K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Davacı adına tescilli ...tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesinin 1,2,3,4 ve 5. kalemlerinde yer alan "robot süpürge" ticari tanımlı eşyaların kıymetinin yurt dışından temin edilen ihracat beyannameleri ile karşılaştırılması sonucunda düşük beyanda bulunulduğunun tespit edildiğinden bahisle ek olarak tahakkuk ettirilen gümrük, ilave gümrük, özel tüketim ve katma değer vergilerine; ödeme şeklinin peşin olmadığının kabulü suretiyle tahakkuk ettirilen kaynak kullanımını destekleme fonu payı ve bu fon payının matraha ilavesi suretiyle ek olarak tahakkuk ettirilen katma değer vergisine; vergiler ve fon payı üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, 4458 sayılı Gümrük Kanunu hükümlerine göre, eşyanın gümrük kıymetinin öncelikle, eşyanın satış bedeli olduğu, satış bedelinin tespit edilememesi halinde, sırasıyla, Kanun'da sayılan diğer yöntemlere geçileceği, davalı idarece her ne kadar Çin Halk Cumhuriyeti resmi makamları nezdinde araştırma yapıldığı ileri sürülmüş ise de, Mahkemelerince verilen 21/03/2024 tarihli ara kararı ile yapıldığı ileri sürülen araştırmayla ilgili bilgi ve belgelerin istenilmesine rağmen herhangi bir bilgi ve belgenin ibraz edilmediği, bu haliyle satış bedeli yönteminin terk edilme nedenleri somut olarak ortaya konulmadığı gibi eşyanın satış bedeli hakkında şüphe oluşmasının da satış bedeli yönteminin terki için tek başına yeterli olmadığı, beyan edilen satış bedelinin gerçek durumu yansıtmadığı yolunda herhangi bir tespit yapılmaksızın ve satış bedeli yönteminin esas alınması için gerekli koşulların mevcut olmadığı hususu her türlü şüpheden uzak, somut bir biçimde ortaya konulmaksızın idarece saptanan kıymetin esas alınması suretiyle tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Olayda, fiziki muayenesi ve belge kontrollerinde beyannamenin 6. kaleminde beyan edilen “hepa filtre” cinsi eşyanın birim kıymetinin 20,40 USD/adet olduğu, ancak KDS sistemi üzerinden yapılan kontrollerde aynı cins eşyanın 1 USD/adet kıymetinde bulunduğu, beyannamenin diğer kalemlerinde beyan edilen “robot süpürge” cinsi eşyanın ise kıymetlerinin ise 50 ilâ 93 USD/adet aralığında beyan edildiği, 6. kalemde beyan edilen “hepa filtre” ticari tanımlı eşyanın kıymetindeki anormal derecede yüksek tutarlı farklılığın aslında diğer kalemlerde beyan edilen "robot süpürge" cinsi eşyalara ait olabileceği ve vergi noksanlığına sebebiyet verildiği tereddütüyle kıymet araştırmasına başlandığı, beyanname ekinde .... Ltd. tarafından davacı adına düzenlenmiş faturanın yer aldığı ve kıymetin doğruluğu konusunda Çin Halk Cumhuriyeti resmi makamları nezdinde yurt dışı araştırması yapıldığı, konu ile ilgili olarak düzenlenen...tarih ve... sayılı cevaplı raporda, eşyalara ilişkin Çin Halk Cumhuriyeti Gümrük İdaresi tarafından gönderilen ihracat beyannamelerinin incelenmesinden, davacı tarafından beyannamede belirtilen satış bedelleri ile ihracat beyannamelerinde bildirilen satış bedelleri farklarının ortaya konularak, robot süpürgeler için eksik kıymet beyanında bulunulduğunun tespit edildiği, davacı tarafından ne idari itiraz aşamasında, ne de dava aşamasında bu hususa ilişkin herhangi bir izahatta bulunulmadığı görülmüş olup, davacı adına tescilli beyannamenin 1, 2, 3, 4 ve 5. kalemlerinde yer alan eşyanın kıymetinin noksan beyan edildiğinden bahisle karara bağlanan tahakkuk ve para cezasında ve bunlara vaki itirazın reddinde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf isteminin kabulüne ve mahkeme kararının kaldırılmasından sonra, davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : 14/02/2022 tarihinde başlatılan kıymet araştırmasının 14/04/2023 tarihinde sona erdiği, araştırma için Kanun ile öngörülen sürenin aşıldığı, beyan edilen kıymetin yapılan ödemeler ile uyumlu olduğu, beyannamenin 6. kaleminde yer alan hepa filtre hakkında kıymet araştırmasına gidilmeden kıymetin gerçek kabul edilmesinin, idarenin kıymet belirlemede hukuk dışı yöntemlere başvurduğunu ortaya koyduğu, bu konuda teminat istenilmesine ilişkin işlemin dava konusu edildiği yargılamada; "idarece düşük kıymet beyan edildiği yönünde somut tespitler ortaya konulmadan teminat istenemeyeceği" gerekçesiyle davanın kabulüne karar verildiği, yargı yerince de somut tespitin bulunmadığına hükmedildiği, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemin kaynak kullanımını destekleme fonu payı ve bu fon payının matraha ilavesi suretiyle ek olarak tahakkuk ettirilen katma değer vergisine isabet eden kısmı, beyan dışı bırakılan kıymetin peşin olarak ödendiğinin kanıtlanamaması nedenine dayalı olarak yapıldığından ve eşya bedeline ilişkin söz konusu ödeme eşyanın kıymetini etkileyen bir husus olmadığından, işlemin, kaynak kullanımını destekleme fonu payı ve bu fon payının matraha eklenmesi suretiyle tahakkuk ettirilen katma değer vergisi üzerinden 4458 sayılı Kanun'un 234. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca hesaplanan para cezasına isabet eden kısmı yönünden temyiz edilen kararın bozulması; kalan kısımları yönünden onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına tescilli ...tarih ve ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamesinin 1,2,3,4 ve 5. kalemlerinde yer alan "robot süpürge" ticari tanımlı eşyaların kıymetinin yurt dışından temin edilen ihracat beyannameleri ile karşılaştırılması sonucunda düşük beyanda bulunulduğunun tespit edildiğinden bahisle ek olarak tahakkuk ettirilen gümrük, ilave gümrük, özel tüketim ve katma değer vergilerine; ödeme şeklinin peşin olmadığının kabulü suretiyle tahakkuk ettirilen kaynak kullanımını destekleme fonu payı ve bu fon payının matraha ilavesi suretiyle ek olarak tahakkuk ettirilen katma değer vergisine; vergiler ve fon payı üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 24. maddesinin 1. fıkrasında, eşyanın gümrük kıymetinin, eşyasının satış bedeli olduğu, satış bedelinin ise Türkiye’ye ihraç amacıyla yapılan satışta 27. ve 28. maddelere göre gerekli düzeltmelerin de yapıldığı, fiilen ödenen veya ödenecek fiyat olduğu hükme bağlanmıştır.
Yine 4458 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 8. fıkrasının 5911 saylı Kanun'la değişik şeklinde, "gümrük vergileri" deyiminin, ilgili mevzuat uyarınca eşyaya uygulanan ithalat vergilerinin veya ihracat vergilerinin tümünü; 9. fıkrasında, "ithalat vergileri" deyiminin, eşyanın ithalinde ödenecek gümrük vergisi ile diğer eş etkili vergiler ve mali yükleri, tarım politikası veya tarım ürünlerinin işlenmesi sonucu elde edilen bazı ürünlere uygulanan özel düzenlemeler çerçevesinde ithalatta alınacak vergileri ve diğer mali yükleri ifade ettiği belirtilmiş; ithalde ödeme şekline bağlı olarak alınan ek mali yük olan kaynak kullanımını destekleme fonu payı ithalat vergileri dolayısıyla da gümrük vergileri kapsamında sayılmıştır. Aynı Kanun'un 234. maddesinin 1. fıkrasının 6455 sayılı Kanun'la değişik (b) bendinde, kıymeti üzerinden ithalat vergilerine tabi eşyanın beyan edilen kıymetinin, muayene ve denetleme sonucunda, bu Kanun'un 23 ilâ 31. maddelerinde yer alan hükümler çerçevesinde belirlenen kıymete göre noksan bulunması halinde noksanlığa ait ithalat vergilerinden başka, bu vergi farkının üç katı para cezası alınacağı düzenlemesine yer verilmiştir.
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun "İthalatta matrah" başlıklı 21. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, ithalat sırasında ödenen her türlü vergi, resim, harç ve payın ithalatta, verginin matrahına dahil olduğu hükme bağlanmıştır.
1211 sayılı T.C. Merkez Bankası Kanunu'nun 3098 sayılı Kanun'la değişik 40. maddesinin II. fıkrasının (b) ve (c) bendi ile 3182 sayılı mülga Bankalar Kanunu'nun 37. ve 40. maddeleri uyarınca 12/05/1988 tarih ve 88/12944 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile "Kalkınma planı ve yıllık programlarda öngörülen hedeflere uygun olarak yatırımların yönlendirilebilmesi ve ihtisas kredilerinde kredi maliyetlerinin düşürülmesi" amacıyla Kaynak Kullanımı Destekleme Fonu ihdas edilmiş, ayrıca, 12/05/1988 tarih ve 88/12944 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 3. maddesinde, kabul kredili, vadeli akreditif ve mal mukabili ödeme şekline göre yapılan ithalatlarda kaynak kullanımını destekleme fonu payının alınacağı kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanan bölge idare mahkemesi kararının, dava konusu işlemin kaynak kullanımını destekleme fonu payı ve bu fon payının matraha eklenmesi suretiyle ek olarak tahakkuk ettirilen katma değer vergisi üzerinden hesaplanan para cezası dışında kalan kısımlarına ilişkin davanın reddine dair hüküm fıkrası aynı gerekçe ve nedenlerle Dairemizce de uygun görülmüş olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, anılan hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.
Temyize konu kararın dava konusu işlemin kaynak kullanımını destekleme fonu payı ve bu fon payının matraha eklenmesi suretiyle tahakkuk ettirilen katma değer vergisi üzerinden hesaplanan para cezasına isabet eden kısmı yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasına gelince;
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; kabul kredili, vadeli akreditif ve mal mukabili ödeme şekillerine göre yapılan ithalatlarda, kaynak kullanımını destekleme fonu payı alınması eşyanın bedelinin peşin olarak ödenmemesinden kaynaklanmaktadır. Dolayısıyla, olayda fon payı; eşyanın bedelinin beyan edilene nazaran yüksek olmasından değil, beyannamede belirtilen kıymetin peşin olarak ödendiğini, beyan edilen dışında tespit edilen kıymetin ise (beyan edilmemiş olması nedeniyle) bu ödemeyi kapsamadığından bahisle tahakkuk ettirilmiştir.
Bu durumda, dava konusu tahakkuk beyan dışı bırakılan kıymetin peşin olarak ödendiğinin kanıtlanamaması nedenine dayalı olarak yapıldığından ve eşya bedeline ilişkin söz konusu ödeme eşyanın kıymetini etkileyen bir husus olmadığından, işlemin, 4458 sayılı Kanun'un 234. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca kaynak kullanımını destekleme fonu payı ve bu fon payının matraha eklenmesi suretiyle ek olarak tahakkuk ettirilen katma değer vergisi üzerinden hesaplanan para cezasına ilişkin kısmında hukuka uygunluk görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen de kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararının, dava konusu işlemin kaynak kullanımını destekleme fonu payı ve bu fon payının matraha eklenmesi suretiyle ek olarak tahakkuk ettirilen katma değer vergisi üzerinden hesaplanan para cezası dışında kalan kısımlarına ilişkin davanın reddine dair hüküm fıkrasının ONANMASINA,
3. Kararın, kaynak kullanımını destekleme fonu payı ve bu fon payının matraha eklenmesi suretiyle ek olarak tahakkuk ettirilen katma değer vergisi üzerinden hesaplanan para cezasına isabet eden kısmı yönünden davanın reddine dair hüküm fıkrasının ise BOZULMASINA,
4. Hüküm altına alınan tutar üzerinden binde 9,10 oranında ve ... TL'den az olmamak üzere hesaplanacak nispi karar harcından, Dairece karara bağlanan harcın mahsubundan sonra, kalan harç tutarının temyiz eden davacıdan alınmasına,
5. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere, dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
6. Yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 09/12/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy