T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/703
Karar No : 2025/3106
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına
... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Hayvan Beslenmesi ve Sağlığı Hizmetleri Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Davacı adına 2019 yılında tescilli ..., ..., ..., ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamelerine ilişkin olarak tarife kontenjanında limit aşımı yapıldığından bahisle ek olarak tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergileri ile 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, davacının tarife kontenjanından yararlanmak amacıyla usulüne uygun olarak serbest dolaşıma giriş beyannamelerini tescil ettirdiği, kota aşımı halinde Avrupa Birliği Çıkışlı Bazı İşlenmiş Tarım Ürünleri İthalatında Tarife Kontenjanı Uygulanmasına İlişkin Tebliğ'de yer alan tarife kontenjanlarına yönelik uygulama prensipleri uyarınca sistemin beyannamelerin tescillerine izin vermeyerek durumdan davacının mesaj ile haberdar edilmesi gerekirken bu hususun gerçekleşmediğinin anlaşılması karşısında, mevzuat hükümleri ve idarenin uygulaması dahilinde hareket ettiğini öngörerek işlemlerini tamamlayan davacı adına, herhangi bir tespit ve delil bulunmaksızın hukuk devleti kapsamında belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine aykırılık teşkil edecek şekilde kontenjan aşımı yapıldığından bahisle tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Tarife kontenjanı sistemi tarafından beyannamelerin tesciline izin verilmiş olsa dahi, olayda miktar aşımı sabit olduğundan, davacı hakkında tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyize konu kararın, ek tahakkuka ilişkin hüküm fıkrasının tarife kontenjanı aşımı bulunması nedeniyle bozulması, para cezasına ilişkin hüküm fıkrasının ise onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı adına 2019 yılında tescilli ..., ..., ..., ... sayılı serbest dolaşıma giriş beyannamelerine ilişkin olarak tarife kontenjanında limit aşımı yapıldığından bahisle ek olarak tahakkuk ettirilen gümrük ve katma değer vergileri ile 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasında; gümrük vergilerinin gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihte yürürlükte olan gümrük tarifesine göre hesaplanacağı, 2. fıkrasında; eşya ticaretine ilişkin özel hükümlerle belirlenmiş diğer önlemlerin, gerektiği takdirde, söz konusu eşyanın tarife pozisyonuna göre uygulanacağı, 3. fıkrasında; Gümrük Tarifesinin a) Bakanlar Kurulunca kabul edilen Türk Gümrük Tarife Cetvelini, b) tamamen veya kısmen Türk Gümrük Tarife Cetveline dayanan veya bu cetvele alt açılımlar ekleyen ve eşya ticaretine ilişkin tarife önlemlerinin uygulanması için tespit edilen diğer cetvelleri, c) Türk Gümrük Tarifesinin kapsadığı eşyaya uygulanacak; - Gümrük vergi oranlarını, - Tarım politikası veya tarım ürünlerinin işlenmesi sonucu elde edilen bazı ürünlere uygulanan özel düzenlemeler çerçevesinde alınan ithalat vergilerini, d) Türkiye'nin bazı ülkeler veya ülke grupları ile yaptığı tercihli bir tarife uygulaması gerektiren anlaşmalarda yer alan tercihli tarife uygulamalarını, e) Türkiye tarafından tek taraflı olarak bazı ülkeler, ülke grupları veya toprak parçaları için tanınan tercihli tarife uygulamalarını, f) ithalat vergilerinde, bazı eşyaya şartlı olarak uygulanacak muafiyet veya indirim uygulamalarını, g) yukarıdakilerin dışında kalan diğer tarife uygulamalarını kapsayacağı, 73. maddesinin 1. ve 3. fıkralarında; gümrük idarelerinin, eşyanın tesliminden sonra ve beyannamedeki bilgilerin doğruluğunu saptamak amacıyla, eşyanın ithal veya ihraç işlemlerini veya sonraki ticari işlemlere ilişkin ticari belge ve verileri kontrol edebilecekleri, beyannamenin incelenmesi veya eşyanın tesliminden sonraki kontrolü sonucunda, ilgili gümrük rejimine ilişkin hükümlerin yanlış veya eksik bilgilere dayanarak uygulandığının saptanması halinde, gümrük idarelerinin Kanun'da yer alan cezai hükümler saklı kalmak üzere, beyanı yeni bulgulara göre düzeltmek için gerekli işlemleri yapacakları belirtilmiştir.
Anılan Kanun'un 234. maddesinin 1. fıkrasının 6455 sayılı Kanun'la değişik (a) bendinde ise; serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan eşyaya ilişkin olarak, yapılan beyan ile muayene ve denetleme veya teslimden sonra kontrol sonucunda, 15. maddede belirtilen gümrük tarifesini oluşturan unsurlarda veya vergilendirmeye esas olan sayı, baş, ağırlık gibi ölçülerinde aykırılık görüldüğü ve beyana göre hesaplanan ithalat vergileri ile muayene sonuçlarına göre alınması gereken ithalat vergileri arasındaki fark %5'i aştığı takdirde, ithalat vergilerinden ayrı olarak bu farkın üç katı para cezası alınacağı karara bağlanmıştır.
Öte yandan, 13/8/2007 tarihli ve 2007/12555 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Avrupa Birliği Çıkışlı Bazı İşlenmiş Tarım Ürünleri İthalatında Tarife Kontenjanı Uygulanması Hakkında Karar ve 14/4/2010 tarihli ve 2010/339 sayılı İthalatta Kota ve Tarife Kontenjanı İdaresi Hakkında Karara dayanılarak hazırlanan 07/07/2018 tarih ve 30471 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Avrupa Birliği Çıkışlı Bazı İşlenmiş Tarım Ürünleri İthalatında Tarife Kontenjanı Uygulanmasına İlişkin Tebliğ'in 4. maddesinin 12. fıkrasında; beyanname sırasına göre tahsis yöntemine göre dağıtılan tarife kontenjanlarının tamamının tahsis edilmesini müteakiben bir sonraki tarife kontenjanı dönemine kadar kontenjan dâhilinde gümrük beyannamesi tesciline sistem tarafından izin verilmeyeceği, 8. maddesinin 6. fıkrasında ise; tarife kontenjanlarına ilişkin tahsisatın tarife kontenjanı konusu ürüne ilişkin gümrük beyannamesinin tescil numarası sırası esas alınarak, beyan edilen miktarla sınırlı olmak kaydıyla sırasıyla sonuçlandırılacağı, bu şekilde tahsis edilen miktarın toplam tarife kontenjanından düşüm yapılarak kontenjanın tamamının tahsis edileceği, tarife kontenjanından faydalanmak üzere talep edilen miktarın mevcut tarife kontenjanı miktarını aşması halinde sistem tarafından firmaya bilgilendirme mesajının gönderileceği düzenlemelerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Tarife kontenjanın aşıldığı hususunun sabit olduğu olayda, davalı idare sisteminin beyanname tesciline izin vererek ithalatçılara uyarı amacıyla bilgilendirme mesajı göndermemesi tek başına ihtilafa konu ek tahakkukları hukuka aykırı kılan bir husus olmadığı gibi tarife kontenjanının aşılmadığı yönünde davacı tarafından somut bir delil de ortaya konulmadığından, temyize konu kararın ek tahakkuka ilişkin hüküm fıkrasının bozulması icap etmiştir.
Öte yandan, dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanmış bulunan bölge idare mahkemesi kararının, para cezası kararına ilişkin hüküm fıkrası aynı gerekçe ve nedenlerle uygun görülmüş olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, sözü geçen hüküm fıkrasının bozulmasını sağlayacak durumda olmadığından, bu kısma yönelik temyiz iddialarının reddi gerekmiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen de kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının para cezasına ilişkin hüküm fıkrasının ONANMASINA,
3. Kararın,ek tahakkuka ilişkin hüküm fıkrasının ise BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
5. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 09/10/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.