T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/811
Karar No : 2025/3037
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına
... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Asıl borçlu ... Limited Şirketinden tahsil edilemeyen amme alacağının kanuni temsilci sıfatıyla davacıdan tahsili amacıyla banka hesaplarına uygulanan e-haciz işlemlerinin iptali ve yapılan kesintilerin, kesinti tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, Uyap sistemi üzerinde yapılan sorgulamada, dava konusu haciz işleminin dayanağı ödeme emrinin iptali istemiyle açılan davanın Mahkemelerinin ... esasında derdest olduğu, hacizlerin tesis edildiği tarih itibariyle davacı adına usulüne uygun olarak tebliğ edilen ödeme emrinin varlığından bahsedilemeyeceğinden, usulüne uygun olarak kesinleştirilmeyen alacakların tahsili amacıyla haciz aşamasına geçilip davacının banka hesaplarına haciz uygulanmasında hukuka uyarlık görülmediği, öte yandan, savunma dilekçesinde, davacının ... Bankası Anonim Şirketinde yer alan emekli maaşı hesabında yer alan blokenin idarece kaldırıldığı bildirildiğinden, emekli maaşının haczedilmesine ilişkin işlemin esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davacının hesaplarının bulunduğu ..., ... ve ... tarafından 03/08/2022, 08/08/2022 ve 11/08/2022 tarihlerinde davacının hesaplarında yer alan tutarların idare hesabına aktarıldığının görüldüğü, tahsil edilen tutarların mülkiyet hakkının gereği olarak tecil faiziyle iadesinin gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin davacının emekli maaşı hesabının haczi bakımından karar verilmesine yer olmadığına, geri kalan haciz işlemlerinin ise iptaline ve davacıdan tahsil edilen tutarların tecil faiziyle iadesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dava konusu haciz işlemlerinin dayanağı, davacı adına kanuni temsilci sıfatıyla düzenlenen ödeme emrinin ... Vergi Mahkemesinin E:..., K:... sayılı kararı ile iptaline karar verildiği, anılan karara yönelik istinaf başvurusunun ise Dairelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile asıl borçlu şirket hakkında düzenlenen ödeme emirlerinin usulüne uygun tebliğ edilmediğinden kamu alacağının kanuni temsilciden tahsilinin mümkün olmadığı gerekçesiyle reddedildiği, dolayısıyla, dava konusu haciz işleminin dayanağının kalmadığı gerekçesiyle davalı idare istinaf basvurusunun bu gerekçeyle reddine, öte yandan, davacının haciz uygulanan banka hesaplarının bir kısmının döviz hesabı olduğu, haczedilen miktarın, haciz işleminin yapıldığı tarihteki döviz kurundan Türk Lirasına çevrilerek idare hesaplarına aktarıldığı, döviz kurundaki yükselmeler dikkate alındığında, haciz işleminin iptali ile, tahsil edilen miktar tecil faizi ile iade edilse dahi davacının servetinde azalma olacağı, bu nedenle dava konusu haciz işlemi sonucu tahsil edilen ve Mahkeme kararı sonrası tecil faizi ile iadesi gereken miktarın, davacının Türk Lirası tahsilatlarında tahsil edildiği tarihten itibaren tecil faiziyle döviz cinsinden Türk Lirasına çevrilen miktarlar açısından ise Türk lirasına çevrilen miktarlar dikkate alınarak geri ödemenin yapıldığı tarihteki kur üzerinden Türk Lirasına çevrilen miktarın tecil faizi ile iadesi gerektiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun düzeltilerek reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Gümrük idaresinin iade etmekle yükümlü olduğu borcun Türk Lirası borcu olduğu, davacının "yasal faiziyle iadesi" talepli açtığı davada tecil faiziyle iadeye hükmedilmesinin taleple bağlılık ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Asıl borçlu ... Limited Şirketinden tahsil edilemeyen amme alacağının kanuni temsilci sıfatıyla davacıdan tahsili amacıyla banka hesaplarına uygulanan e-haciz işlemlerinin iptali ve yapılan kesintilerin, kesinti tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 200. maddesinde; gümrük vergilerinin Türk Lirası olarak ödeneceği, bu ödemenin 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda öngörülen usullere göre yapılacağı ve gümrük vergilerinin, yetki verilen bankalar aracılığıyla tahsil edilebileceğine ilişkin düzenlemeye yer verilmiştir.
Anılan Kanun'un 216. maddesinin olay tarihinde yürürlükte olan 07/11/2019 tarih ve 30941 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun'un 8. maddesiyle değişik 1. fıkrasında ise, gümrük vergileri ile bunların ödenmelerine bağlı olarak tahsil edilmiş gecikme faizinin veya gecikme zammının geri verilmesinde, geri vermeye konu fazla tahsilatın yükümlüden kaynaklanması durumunda geri verme başvurusunun yapıldığı tarihten, diğer durumlarda ise tahsilat tarihinden geri verme kararının tebliğ edildiği tarihe kadar geçen süre için geri verilecek tutar üzerinden, aynı dönemde 6183 sayılı Kanuna göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanacak faizin ödeneceği hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dayandığı hukuki ve kanuni nedenlerle gerekçesi yukarıda açıklanmış bulunan temyiz istemine konu bölge idare mahkemesi kararının, davacının emekli maaş hesabının haczedilmesine ilişkin işlem hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin hüküm fıkrası ile haciz işlemlerinin diğer kısımlarının iptaline ilişkin hüküm fıkraları usul ve yasaya uygun olup, davalı idarece temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, sözü geçen hüküm fıkralarının bozulmasını sağlayacak durumda bulunmamıştır.
Davalı idarenin iptal edilen haciz işlemleri nedeniyle tahsil edilen tutarların tecil faiziyle iadesine ilişkin hüküm fıkrasına yönelik temyiz istemine gelince;
Dava dilekçesinde hukuka aykırı olarak tesis edildiği ileri sürülen haciz işlemleri nedeniyle tahsil edilen vergilerin yasal faiziyle birlikte iade edilmesi istenilmekte ve dilekçede talep edilen yasal faizin kanuni dayanağı gösterilmemekle birlikte, faiz talebinden, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun, 216. maddesinin olay tarihinde yürürlükte olan halinde öngörülen "tecil faizi"nin anlaşılması gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, davacının haciz uygulanan banka hesaplarının bir kısmının döviz hesabı olduğu, bu hesaplardaki haczedilen tutarın, haciz işlemlerinin yapıldığı tarihteki döviz kurundan Türk Lirasına çevrildiği hususu taraflar arasında ihtilafsızdır. Her ne kadar bölge idare mahkemesince, davacının Türk Lirası üzerinden ve döviz üzerinden banka hesaplarına konulan hacizler bakımından ayrım yapılarak, döviz kurundaki yükselmeler nedeniyle davacının servetinde azalma olacağının kabulü suretiyle, döviz hesaplarına konulan hacizler bakımından, geri ödemenin yapıldığı tarihteki kur üzerinden Türk Lirasına çevrilen tutarın tecil faiziyle iadesine hükmedilmiş ise de; ..., ... ve ... tarafından 03/08/2022, 08/08/2022 ve 11/08/2022 tarihlerinde davacının döviz hesaplarında yer alan tutarların idare hesabına Türk Lirası cinsinden aktarıldığı, dolayısıyla, idarenin uhdesinde kalan paranın Türk Lirası cinsinden olduğunun anlaşılması karşısında, faiz hesabında ayrıma gidilerek döviz hesaplarındaki tutarın geri ödeme tarihindeki kur üzerinden Türk Lirasına çevrilmesi suretiyle tecil faiziyle iade edilmesi gerektiği yolundaki yargıya katılma olanağı bulunmamaktadır.
Bu bakımdan, yukarıda yer verilen hususlar dikkate alınarak iade yönünden yeniden bir karar verilmek üzere temyize konu kararın anılan kısmının bozulması gerekmiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen de kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, davacının emekli maaş hesabının haczedilmesine ilişkin işlem hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin hüküm fıkrası ile haciz işlemlerinin diğer kısımlarının iptaline ilişkin hüküm fıkraların ONANMASINA,
3. Kararın, iadeye ilişkin hüküm fıkrasının ise BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere, dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
5. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 07/10/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
İdare Hukukunun yerleşik içtihatlarından olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, İdari Yargı mercilerinde açılan davalarda Mahkemelerin, davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar veremeyeceği açıktır.
İncelenen dosyada, dava dilekçesinde haksız uygulanan haciz nedeniyle tahsil edilen vergilerin yasal faiziyle birlikte iade edilmesinin istenildiği görülmüştür. Dilekçede talep edilen yasal faizin kanuni dayanağı gösterilmemekle birlikte bu talepten, kanuni faize ilişkin özel düzenleme içeren 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un 1. maddesinde düzenlenen "kanuni faiz"in anlaşılması gerekmektedir.
Dava dilekçesinde yasal faiz talebinde bulunulması durumunda yargı yerince taleple bağlı kalınmayarak tecil faizine hükmedilmesi hukuka aykırılık teşkil edecektir.
Açıklanan hukuksal nedenler ve gerekçeyle, dava dilekçesinde, yasal/kanuni faiz talebinden, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'un "Kanuni faiz" başlıklı 1. maddesinde düzenlenen faiz anlaşılması gerektiğinden, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'un 22. maddesiyle değişik 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca, temyize konu karardan " hesaplanacak tecil faiziyle birlikte davacıya iadesine" dair ibarelerin çıkarılmasından sonra "3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun uyarınca hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya iadesi" ibaresinin eklenmesi suretiyle düzeltilerek onanması gerektiği oyu ile Dairemiz kararının bozmaya dair kısmına katılmıyorum.