T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/917
Karar No : 2025/3299
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına
... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Lojistik Hizmetleri Ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: 01/03/2021 tarihinde Türkiye'ye giriş yapmak üzere Hamzabeyli Gümrük Müdürlüğü sahasına gelen ... sayılı Transit Rekafat Belgesi muhteviyatı eşyayı taşıyan ... plakalı TIR aracı içinde, beyan edilenden belirgin şekilde farklı "kullanılmış oto yedek parçası" cinsi eşyanın bulunduğunun tespit edildiğinden bahisle, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendi uyarınca taşıyıcı sıfatıyla davacı adına karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; olayda, taşıyıcısının davacı şirket olduğu 01/03/2021 tarihinde yurda giriş yapan ... sayılı Transit Refakat Belgesinde 16.770 kg "alüminyum hurda" olarak beyan edilen eşyada kapların üst kısmında 16.220 kg "alüminyum hurda" cinsi eşyanın olduğu, fakat kapların iç kısmında 2.148 adet "kullanılmış oto parçası" cinsi eşyanın tespit edildiği, eşyanın belirgin şekilde farklı cinste eşya olması ve izne tabi olması nedeniyle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendi uyarınca ceza kararının tanzim edildiği, davacı tarafından, "kullanılmış oto parçası" cinsi eşyanın gerekli tahlil ve analizinin yapılmadan beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı eşya olduğu yönündeki tespitin yerinde olmadığı, eşyaların araç yedek parçası olarak değerlendirilmesi halinde çalışıp çalışmadıklarının teknik bir araştırma ile ortaya konulmasının gerektiği ileri sürülmekte ise de, anılan fiilin niteliğine göre 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 86. maddesinin 2. fıkrası, 2012/3686 sayılı BKK eki Ortak Transit Rejimine İlişkin Sözleşme'nin, "Asıl Sorumlu, Eşyanın Taşıyıcısı ve Alıcısının Sorumlulukları" Başlıklı 8. maddesinin 2. fıkrası gereği, taşıyıcının sorumluluğu sabit bulunduğundan, davacı şirket adına yukarıda sözü edilen hükümler çerçevesinde para cezası kararı alınmasının yerinde olduğu, ... sayılı transit refakat belgesi içeriği eşyayı taşıyan ... ekici/dorse plakalı araçta yapılan aramalar neticesinde beyan edilenden belirgin şekilde farklı cinste "direksiyon kutusu, klima kompresörü, marş motoru, şarj dinamosu, krank mili, gösterge paneli, araç sigorta kutusu, araç motor beyni, turbo, mazot pompası, enjektör, enjektör seti, ve motor bloğu"nun tespit edildiği, ... Asliye Ceza Mahkemesinin E:...sayılı dosyasına sunulan bilirkişi raporunda, ele geçirilen eşyaların tamamının yurt dışı menşeili olduğu, miktar ve kıymetleri itibarıyla ticari mahiyet arz ettiği, söz konusu eşyalar için TSE'den Dış Ticaret Standardizasyon Uygunluk Belgesi almasının zorunlu olduğu sonucuna varıldığından, söz konusu iddialara itibar edilmediği, bu durumda, beyan edilenden belirgin şekilde farklı cinste olduğu tespit edilen eşyaların CIF değerinin, ... Asliye Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasına sunulan bilirkişi raporu ve somut veriler dikkate alınarak saptandığı ve cezanın da bu değere göre hesaplandığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: UYAP kayıtları üzerinden yapılan incelemede, uyuşmazlığa konu eşyanın alıcısı olan ... hakkında eşyayı gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın ülkeye sokmak suçu nedeniyle ...Asliye Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yapılan yargılamada alınan 03/03/2023 tarihli bilirkişi raporunda, yerinde tespiti yapılan "direksiyon kutusu, klima kompresörü, marş motoru, şarj dinamosu, krank mili, gösterge paneli, araç sigorta kutusu, araç motor beyni, turbo, mazot pompası, enjektör, enjektör seti ve motor bloğu" cinsi eşyaların hepsinin genel görünüm, aşınma, yıpranma durumları dikkate alınarak tüm eşyaların hepsinin kullanılmış ve eski oldukları, işlevini yitirdikleri, bu halleriyle kullanımlarının mümkün olmadığı, üzerlerindeki pek çok parça ve modülün yoğun şekilde korozyona uğradığı, bunun neticesinde hem yüzeysel oksitlenmelere bağlı paslanma, hem de korozyona dayalı çatlakların, kısmi yırtılmaların, zayıf bölgelerinden kırılmaların oluştuğu, bu eşyaların tamir, bakım ve yenileştirme işlemleri sonucu ilk haliyle kullanımlarının mümkün olmadığı, dolayısı ile bunların geri dönüşüm sisteminde hurda olarak değerlendirilmesinin teknik ve ekonomik açıdan uygun olacağının değerlendirildiği tespitlerine yer verildiği belirtilerek, sanığın eyleminin kanunda suç olarak tanımlanmadığı gerekçesiyle 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 223. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca beraatine karar verildiği, ... sayılı Transit Refakat Belgesi muhteviyatı "alüminyum hurda" cinsi eşyanın bir kısmının belirgin şekilde farklı cinste olduğundan bahisle dava konusu işlem tesis edilmiş ise de, davalı idarece farklı olduğu tespit edilen eşyanın hurda olarak değerlendirilmesi gerektiği hususunun ceza yargılaması ile ortaya konulması nedeniyle, 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendinin olayda uygulama imkanının bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasından sonra, davanın kabulüne ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : ... sayılı Transit Rekafat Belgesi muhteviyatı eşyayı taşıyan ... plakalı TIR içinde beyan edilenden belirgin şekilde farklı "kullanılmış oto yedek parçası" cinsi eşyaların oto parçası olarak tasfiye edilerek satışının yapıldığı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Dosyanın incelenmesinden, transit refakat belgesi kapsamında taşınan eşyalara ilişkin olarak taşıyıcı davacı adına 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendi kapsamında tesis edilen işlemin iptali istemiyle açılan işbu davada, anılan madde kapsamında ceza kesme koşullarının oluşup oluşmadığının değerlendirilmesi suretiyle karar verilmesi gerektiğinden, temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
01/03/2021 tarihinde Türkiye'ye giriş yapmak üzere Hamzabeyli Gümrük Müdürlüğü sahasına gelen ...sayılı Transit Rekafat Belgesi muhteviyatı eşyayı taşıyan ... plakalı TIR aracı içinde, beyan edilenden belirgin şekilde farklı "kullanılmış oto yedek parçası" cinsi eşyanın bulunduğunun tespit edildiğinden bahisle, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendi uyarınca taşıyıcı sıfatıyla davacı adına karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 3. maddesinin 16. fıkrasında; gümrük beyanının eşyanın bir gümrük rejimine tabi tutulması talebinde bulunulmasını ifade edeceği, 17. fıkrasında; beyan sahibinin, kendi adına beyanda bulunan kişi veya adına beyanda bulunulan kişi olduğu, 20. maddesinin 5911 sayılı Kanun ile değişik (a) bendinde; "rejim hak sahibi" deyiminin, kendi adına ve hesabına gümrük beyanını yapan veya hesabına gümrük beyanı yapılan kişi veya bu kişilere ait bir gümrük rejimi ile ilgili hakların veya yükümlülüklerin devredildiği kişiyi ifade ettiği, (b) bendinde; transit rejiminde rejim hak sahibine "asıl sorumlu" denileceği, 84. maddesinin 1. fıkrasında; ithalat vergileri ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmayan serbest dolaşıma girmemiş eşya ile ihracatla ilgili gümrük işlemleri tamamlanmamış eşyanın, gümrük gözetimi altında Türkiye Gümrük Bölgesi içinde bir noktadan diğerine taşınmasının, transit rejimi hükümlerine tabi olduğu, 2. fıkrasında; gümrük idarelerinin, transit rejimine tabi tutulan eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi içinde; yabancı bir ülkeden yabancı bir ülkeye, yabancı bir ülkeden Türkiye'ye, Türkiye'den yabancı bir ülkeye veya bir iç gümrükten diğer bir iç gümrüğe taşınmasına izin verebileceği, 86. maddesinde, asıl sorumluların eşyayı öngörülen süre içerisinde ve gümrük idareleri tarafından eşyanın ayniyetinin tespiti amacıyla alınan önlemlere uymak suretiyle, varış yeri gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmak ve transit rejimine ilişkin hükümlere uymakla yükümlü oldukları, bu kişilerin yükümlülükleri saklı kalmak kaydıyla, transit rejimine göre taşındığını bilerek eşyayı kabul eden taşıyıcı veya alıcının da, eşyayı öngörülen süre içerisinde ve gümrük idareleri tarafından eşyanın ayniyetinin tespiti amacıyla alınan tedbirlere uymak suretiyle, varış yeri gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmakla yükümlü oldukları hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının 24/10/2019 tarih ve 7190 sayılı Kanun ile değiştirilen şekliyle; Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen ve varış gümrük idaresine karayolu ile sevk edilmek üzere transit rejimine konu edilen serbest dolaşımda olmayan eşyanın, yapılan kontrol veya muayene sonucunda, beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste olduğunun tahlil, teknik inceleme ve araştırmaya gerek olmaksızın tespiti hâlinde fiilin niteliğine göre bu fıkranın (a) ve (b) bentleri uyarınca işlem yapılacağı belirtildikten sonra (a) bendinde, farklı çıkan eşyanın gümrük vergileri toplamının beyan edilen eşyanın gümrük vergileri toplamından fazla olması durumunda farklı çıkan eşyaya ilişkin gümrük vergilerinin iki katı idari para cezası verileceği, (b) bendinde, farklı çıkan eşyanın beyan edilen eşyadan farklı şekilde, ithalinin lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olması durumunda farklı çıkan eşyanın gümrüklenmiş değerinin iki katı idari para cezası verileceği düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, rejim hak sahibi (asıl sorumlu) ve transit rejimine göre taşındığını bilerek eşyayı kabul eden taşıyıcı, transit rejimi kapsamında taşınan eşyayı ayniyetinin tespiti amacıyla alınan önlemlere uymak suretiyle, varış yeri gümrük idaresine sağlam ve noksansız olarak sunmak ve transit rejimine ilişkin hükümlere uymakla yükümlü olup, rejim ihlali nedeniyle gümrük yükümlülüğü doğduğu takdirde gümrük idaresine karşı gümrük vergilerinden dolayı sorumluluğu bulunmaktadır. Öte yandan, 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendi uyarınca fiilin niteliğine göre ceza kesilebilmesi için ise, transit rejim beyanında bulunulan serbest dolaşımda olmayan eşyanın, beyan edilenden belirgin bir şekilde farklı cinste olduğunun tahlil, teknik inceleme ve araştırmaya gerek olmaksızın kolayca anlaşılabilmesi ve farklı çıkan eşyanın beyan edilen eşyadan farklı şekilde, ithalinin lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.
Olayda, ... sayılı Transit Rekafat Belgesi muhteviyatının 12 kapta 4.800 kg "ateşleme pistonu içten yanmalı motor" ve 8 kapta 16.770 kg "alüminyum hurda" cinsi eşya olduğu, eşyaları taşıyan ve davacıya ait olan ... plakalı TIR içinde yapılan fiziki kontrolde, "ateşleme pistonu içten yanmalı motor" cinsi eşyanın beyana uygun olarak araçta bulunduğu, "alüminyum hurda" olarak beyan edilen 8 adet kabın üst kısmında 550 kg "alüminyum hurda" olduğu fakat, iç kısımlarında 2.148 adet "kullanılmış oto yedek parçası" bulunduğunun tespit edildiğinin ve anılan eşyaların ithalinin izne tabi olduğunun anlaşılması üzerine dava konusu para cezası kararının alındığı, bu karara vaki itirazın reddi yolundaki işleme karşı açılan davanın reddine ilişkin mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin ise, davalı idarece farklı olduğu tespit edilen eşyanın hurda olarak değerlendirilmesi gerektiği hususunun ceza yargılaması ile ortaya konulması nedeniyle, olayda 4458 sayılı Kanun'un 235. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendinin olayda uygulama imkanı bulunmadığı gerekçesi ile kabul edilerek mahkeme kararının kaldırılmasına ve işlemin iptaline karar verildiği, davalı idarece temyiz dilekçesinde, beyan edilenden belirgin şekilde farklı "kullanılmış oto yedek parçası" cinsi eşyanın oto yedek parçası olarak tasfiye edilerek satışının yapıldığının ileri sürüldüğü, temyize konu karara dayanak alınan ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, ... Bölge Adliye Mahkemesi...Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile kaldırılarak, dosyanın, yeniden incelenmesi ve hüküm kurulması amacıyla mahkemesine gönderildiği anlaşılmaktadır.
Davalı idarece ihtilaflı eşyanın oto yedek parçası olarak tasfiyesinin gerçekleştirilerek satışının yapıldığının ileri sürüldüğü olayda, temyize konu edilen vergi dava dairesinin, işlemin iptal yolundaki kararının gerekçesine esas alınan ceza mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü suretiyle mahkeme kararının kaldırıldığı ve dosyanın yeniden inceleme yapılmak üzere ...Asliye Ceza Mahkemesine gönderildiği de gözetilerek, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 5. fıkrasının (b) bendi kapsamındaki değerlendirmeyle ceza kesme koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği yolunda yapılacak inceleme sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, transit refakat belgesi kapsamında taşınan eşyalara ilişkin olarak taşıyıcı sıfatıyla davacı adına tesis edilen işlemin, yukarıda açıklanan gerekçeyle iptaline dair vergi dava dairesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 13. maddesinin (j) bendi parantez içi hükmü uyarınca alınması gereken harç dahil olmak üzere, yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 16/10/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.