T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2025/1492
Karar No : 2025/3893
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına ... Gümrük Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: ... Hediyelik Eşya ve Oyuncak Sanayi Dış Ticaret Limited Şirketi hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı cevaplı rapor uyarınca, 2018 ila 2019 tarihleri arasında anılan şirket adına tescilli muhtelif tarih ve sayılı 13 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı 5503.20.00.00.00 pozisyonunda beyan edilen ''dolgu malzemesi/elyaf'' ticari tanımlı eşyanın, 9503.00.41.00.00 pozisyonunda, gözetim ve tareks uygunluk belgelerine tabi olduğundan bahisle dolaylı temsilci olan davacı adına iştirak hükümlerinin de uygulanması suretiyle gümrüklenmiş değer üzerinden hesaplanarak 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, olayda, gümrük müşaviri olan davacı adına gözetim ve tareks uygunluk belgelerinin ibraz edilmediğinden bahisle 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca para cezası kararı alınmış ise de, gözetim belgesinin, anılan maddede yer alan eşyanın ithali, lisansa, şarta, izne, kısıntıya veya belli kuruluşların vereceği uygunluk veya yeterlilik belgesi kapsamında sayılan belgelerden olmadığı, uygunluk veya yeterlilik belgesine tabi olduğu halde uygunluk ve yeterlilik belgesine tabi değilmiş veya bu belgeler alınmış gibi beyan edilerek gümrük idaresini aldatan veya yanıltan herhangi bir işlem veya davranışı bulunmadığı gibi gümrük beyannamelerinin tescilinden sonra, beyannamede belirtilen ürünlerin denetlenerek Tareks referans numarası oluşturulması imkanı da bulunmadığından, yasada düzenlenmiş koşullar gerçekleşmeden gözetim ve tareks belgelerinin sunulamadığından bahisle alınan ceza kararında uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Dosyanın, Dairelerinin E:2024/2298 sayılı dosyasıyla birlikte incelenmesinden, işbu uyuşmazlığa konu beyannameler muhteviyatı eşyaların ithalatçısı ... Hediyelik Eşya ve Oyuncak Sanayi Dış Ticaret Limited Şirketi yetkilisi ile gümrük müşaviri olan davacının birlikte yargılandığı davada ilgililerin, ...Ağır Ceza Mahkemesinin ...tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla beraatlerine hükmedildiği ve yargılamanın devam ettiği tespit edildiğinden, ceza zamanaşımı uygulanmasını gerektiren fiile bağlı bir mahkumiyet hükmünden söz edilemeyeceği bu nedenle, 2018 ve 2019 yıllarında tescil edilen beyannamelere ilişkin 2023 yılında davacıya tebliğ edilen ceza kararının zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davaya konu beyannameler muhteviyatı eşyaların beyandan farklı gümrük tarife istatistik pozisyonunda sınıflandırılmasının gerektiği, eşyaların ithalat anında aksam olarak beyan edildiği, her bir beyanname kapsamı eşyanın muayene işleminin farklı memurlar tarafından yapıldığı dikkate alındığında eşyayı oluşturan diğer aksam ve parçaların ithale konu edilip edilmediğinin bilinemeyeceği, bilinse dahi gümrük idarelerindeki rutin iş akışı ve uygulama süreci dikkate alınarak gerçek keyfiyetin ithalat anında değil, geniş bir soruşturma kapsamında ortaya konulabildiği, tespit edilen eşyanın her bir aksamının farklı beyannamelerle ithal edilerek vergisel avantaj sağlanmaya çalışıldığı, söz konusu eşyanın gerek gözetim, gerekse tareks belgesine tabi olduğu, anılan belgeler ibraz edilmeden gerçekleştirilen ithalatlar nedeniyle gümrük müşaviri olan davacının iştiraken sorumlu olduğu, alınan ceza kararında hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
... Hediyelik Eşya ve Oyuncak Sanayi Dış Ticaret Limited Şirketi hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı cevaplı rapor uyarınca, 2018 ila 2019 tarihleri arasında anılan şirket adına tescilli muhtelif tarih ve sayılı 13 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı 5503.20.00.00.00 pozisyonunda beyan edilen ''dolgu malzemesi/elyaf'' ticari tanımlı eşyanın, 9503.00.41.00.00 pozisyonunda, gözetim ve tareks uygunluk belgelerine tabi olduğundan bahisle dolaylı temsilci olan davacı adına iştirak hükümlerinin de uygulanması suretiyle gümrüklenmiş değer üzerinden hesaplanarak 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca karara bağlanan para cezasına vaki itirazın zımnen reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 3. maddesinin 1. fıkrasının 5911 sayılı Kanun'la değişik 11. bendinde, "yükümlü" deyiminin, gümrük yükümlülüğünü yerine getirmekle sorumlu bütün kişileri ifade ettiği belirtilmiş; aynı maddenin 1. fıkrasının 17. bendinde, "beyan sahibi" deyiminden, kendi adına beyanda bulunan veya adına beyanda bulunulan kişinin anlaşılması gerektiği açıklandıktan sonra, 5. maddesinin 5911 sayılı Kanun'la değişik şeklinde, bütün kişilerin, gümrük mevzuatı ile öngörülen tasarrufları ve işlemleri gerçekleştirmek üzere gümrük idarelerindeki işleri için bir temsilci tayin edebilecekleri; temsilin, doğrudan veya dolaylı olabileceği; temsilcinin, doğrudan temsil durumunda başkasının adına ve hesabına hareket edeceği; dolaylı temsil durumunda ise kendi adına, ancak başkasının hesabına hareket edeceği öngörülmüş; 5911 sayılı Kanun'la değişik 181. maddesinin 2. fıkrasında, ithalatta gümrük yükümlülüğünde yükümlünün, beyan sahibi olduğu; dolaylı temsil durumunda, hesabına gümrük beyanında bulunulan kişinin de yükümlü olduğu; dolaylı temsilde, temsilcinin yükümlülüğünün, beyanda kullanılan verilerin yanlış olduğunu bildiği veya mesleği icabı ve mutat olarak bilmesi gerektiği durumlarla sınırlı tutulduğu kurala bağlanmış, 184. maddesinin 1. fıkrasında, ithalat vergilerine tabi eşyanın geçici depolanmasından veya tabi tutulmuş olduğu gümrük rejiminin uygulanmasından doğan yükümlülüklerden birinin yerine getirilmemesi ve eşyanın söz konusu gümrük rejimine tabi tutulmasına veya nihai kullanımı nedeniyle indirimli yahut sıfır ithalat vergi oranı uygulanmasına ilişkin koşullardan birine uyulmaması hallerinde ve bu fiillerin geçici depolamanın veya ilgili gümrük rejiminin yanlış uygulanması sonucunu yarattığının tespit edilmesi durumunda ithalat nedeniyle gümrük yükümlülüğünün doğacağı, 3. fıkrasında, bu maddeye göre yükümlünün, ithalat vergilerine tabi eşyanın geçici depolanmasından veya tabi tutulduğu gümrük rejiminin uygulanmasından doğan yükümlülükleri yerine getirmesi gereken kişi ya da söz konusu rejime tabi tutulması için konulmuş koşullara uyması gereken kişi olduğu,192. maddesinde, aynı gümrük vergilerinin ödenmesinden birden çok yükümlünün sorumlu olduğu hallerde, bunların söz konusu vergilerin ödenmesinden müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları; 225. maddesinin 1. fıkrasında ise, eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmasına ilişkin faaliyetlerin, 5. madde hükümleri çerçevesinde sahipleri ile bunların adına hareket edenler tarafından doğrudan temsil yoluyla veya gümrük müşavirleri tarafından dolaylı temsil yoluyla takip edileceği ve sonuçlandırılacağı hükme bağlanmıştır.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 14. maddesinin 1. fıkrasında, kabahatin işlenişine birden fazla kişinin iştirak etmesi halinde, bu kişilerin her biri hakkında fail olarak idari para cezası verileceği öngörülmüş; 3. fıkrasında ise, kabahate iştirak için kasten ve hukuka aykırı işlenmiş bir fiilin varlığının yeterli olduğu belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden; dolaylı temsil durumunda, hesabına gümrük beyanında bulunulan ithalatçı ile birlikte beyan sahibi olan gümrük işlemlerini yürüten gümrük müşavirinin de "yükümlü" olduğu; eşyanın, gümrük vergilerinin kısmen veya tamamen ödenmeksizin yurda girişinin yapılması durumunda; bir başka deyişle, ithalata ilişkin olarak gümrük yükümlülüğünün doğması halinde, vergilerin ödenmesinden ithalatçı ile gümrük müşavirinin sorumlu oldukları tabiidir.
Dosyanın incelenmesinden, davacının gümrük müşaviri olarak işlemlerini takip ettiği ... Hediyelik Eşya ve Oyuncak Sanayi Dış Ticaret Limited Şirketi hakkında düzenlenen ... tarih ve... sayılı cevaplı rapor uyarınca, 2018 ila 2019 tarihleri arasında söz konusu şirket adına tescilli muhtelif tarih ve sayılı 13 adet serbest dolaşıma giriş beyannamesi muhteviyatı 5503.20.00.00.00 pozisyonunda beyan edilen ''dolgu malzemesi/elyaf'' ticari tanımlı eşyanın, pelüş oyuncaklarının içini doldurmak için kullanıldığı, vergilendirmenin de nihai ürün olan ve 9503.00.41.00.00 pozisyonunda yer alan pelüş oyuncak üzerinden hesaplanmasının gerektiği aynı zamanda ilgili pozisyonun gözetim ile Tareks uygunluk belgelerine tabi olduğu tespitleri üzerine, dolaylı temsilci olan davacı adına iştirak hükümlerinin de uygulanması suretiyle gümrüklenmiş değer üzerinden hesaplanarak 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 235. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca davaya konu para cezasının karara bağlandığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan, para cezasına neden olan eyleme ilişkin gümrük müşaviri olan davacı ile ithalatçı firma yetkililerine yönelik resmi belgede sahtecilik, eşyayı aldatıcı işlem ve davranışlarla gümrük vergileri kısmen veya tamamen ödenmeksizin ülkeye sokmak suçlarından dolayı ... Ağır Ceza Mahkemesinde açılan ceza davasında verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; suça iştirak ettiği yolunda herhangi bir bilgi, belge bulunmadığı gerekçesiyle beraatine hükmedildiği ve yargılamanın da devam ettiği görülmekle birlikte, temsilcilik sözleşmesine istinaden ithalatı gerçekleştiren firmayı dolaylı temsil eden gümrük müşaviri adına gümrük müşavirinin sorumluluğu hükümlerine istinaden tahakkuk yapılması veya para cezası kararı alınması mevzuat gereği mümkün ise de; gümrük müşaviri hakkında işlem tesis edilebilmesi için, müşavirin kasıtlı bir şekilde fiile iştirak etmesi, hukuken geçerli ve somut tespitlerin bulunması, vergi kaybına neden olan durumun varlığını bildiği ya da bilmesi gerektiğinin saptanmasının gerektiği, ithalatta gümrük müşavirin imzasıyla beyan edilen eşyanın serbest dolaşıma girdikten sonra nasıl, hangi alanda ve ne şekilde kullanılacağına dair hususların adına ithalat yapılan tarafından belirlendiği, olayda ise, davacının, ''dolgu malzemesi/elyaf'' olarak beyan edilen eşyanın, beyan edilen eşya olmadığının iddia edilmediği gibi, oyuncaklar ya da pelüş eşyaları için dolgu malzemesi olarak kullanılacağını bilmesi ve bu hususa iştirak etmesi, idareyi söz konusu belgeler alınmış gibi yanıltması beklenemiyeceğinden ve gümrük müşavirinin sorumluluğu ithalat aşamasının mevzuata uygun bir şekilde tamamlanmasıyla sona erdiğinden, serbest dolaşıma girdikten sonra ithalatçısı tarafından beyana konu eşyanın başka eşyalarla birleştirilerek niteliğinin dolayısıyla pozisyonunun değişmesi suretiyle ortaya çıkan hukuksal durumdan sorumlu tutulmasına olanak bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliği ve bir örneğinin de Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 25/11/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.