T.C.
D A N I Ş T A Y
YEDİNCİ DAİRE
Esas No : 2025/2959
Karar No : 2025/3326
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Gıda Sanayi Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1-... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2-... Meclisi Başkanlığı...Tekstil ve ... İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı esasa ilişkin kararı ile anılan karara yönelik temyiz isteminin incelenmeksizin reddine ilişkin ...tarih ve E:..., K:..., T:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Davacı tarafından, gözetim belgesi verilmesi talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine dair işlemin ...Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E..., K... sayılı kararıyla iptal edilmesi üzerine bu işlem nedeniyle uğradığını öne sürdüğü fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000.000,00 TL tutarındaki zararının dava tarihinden itibaren işleyecek tecil faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle dava açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı tarafından uğranıldığı iddia edilen zararın somut olarak bilgi belgelerle ortaya konulmak suretiyle, gerçek ve doğrudan zarar kapsamında doğmuş olması gerektiği, yurt dışı gideri arttırmak suretiyle ithalatı gerçekleştirebilme olanağının da bulunduğu dikkate alındığında, davacı tarafından varsayıma dayalı olarak oluşabilecek muhtemel zararın tazmin edilmesinin talep edildiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusu kesin olarak reddedilmiş; bu karara karşı davacı tarafından yapılan temyiz başvurusu üzerine, temyize konu kararla, dava konusu uyuşmazlığın miktar itibarıyla temyiz sınırının altında kaldığı gerekçesiyle temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Gözetim belgesi verilmemesi işleminin mahkemece iptal edildiği, dava dilekçesi ve eki belgelerle somut zararın ortaya konulmuş olduğu, uyuşmazlık konusu tutarın temyiz sınırının üzerinde olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz konusu uyuşmazlığın genel görevli idare mahkemelerinin görev alanına girdiği, vergi mahkemesince çözümlenmesi, Anayasanın 37. maddesinde öngörülen "kanuni hakim ilkesi"ne açıkça aykırı olduğundan, mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin reddine dair kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
Davaya konu işlem tutarının davanın açıldığı 2023 yılı için geçerli olan temyiz sınırının üstünde olması nedeniyle, ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:..., T:...sayılı temyiz isteminin incelenmeksizin reddine dair kararının kaldırılmasından sonra işin esası hakkında verilen karara yönelik temyiz incelemesine geçildi:
Temyiz başvurusu; gözetim belgesi verilmesi talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine dair işlemin ...Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E..., K... sayılı kararıyla iptal edilmesi üzerine bu işlem nedeniyle uğradığını öne sürdüğü fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000.000,00 TL tutarındaki zararının dava tarihinden itibaren işleyecek tecil faiziyle birlikte tazmini istemine ilişkindir.
Vergi mahkemeleri, İdari Yargı Düzeninin özel görevli mahkemeleridir. Bu yargı düzeninin genel görevli mahkemeleri ise, idare mahkemeleridir. Bunun anlamı; özel görevli idari mahkeme olan vergi mahkemelerinin görev alanının kanunla belli edilmiş bulunması; kanunla sınırları çizilen bu alan dışında kalan ve özel görevli başka idari yargı yerinin; örneğin, Danıştay'ın görev alanına da girmeyen idari uyuşmazlıkların idare mahkemelerince çözülmesinin gerekli olmasıdır.
Başka bir anlatımla; özel görevli idari yargı yerlerinin görev alanına girmeyen idari uyuşmazlıkların "kanuni hakimi", idare mahkemeleridir.
Özel görevli idari yargı yeri olarak vergi mahkemelerinin görev alanı, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3410 sayılı Kanun'un 2. maddesiyle değişik 6. maddesinde gösterilmiştir. Bu maddenin (a) bendine göre; vergi mahkemeleri, genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davaların; (b) bendine göre, (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaların; (c) bendine göre ise, diğer kanunlarla verilen işlerin çözümüyle görevlidir. Öte yandan; aynı Kanunun 5. maddesinde de, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştay'da çözümlenecek olanlar dışında, maddede belirtilen davaların idare mahkemelerince karara bağlanacağı hüküm altına alınmıştır.
Sözü edilen hükümlere göre, vergi mahkemelerinin bir uyuşmazlığın görüm ve çözümüne bakabilmeleri, sayılan davalardan birinin mevcut olması koşuluna bağlı bulunmaktadır. Olayda ise, maddede sayılan davalardan birine konu olabilecek türde tesis edilmiş herhangi bir işlem söz konusu olmayıp, davacının gözetim belgesi verilmemesi nedeniyle uğradığını öne sürdüğü fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000.000,00 TL tutarındaki zararının dava tarihinden itibaren işleyecek tecil faiziyle birlikte ödenmesi istemine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla; uyuşmazlık, vergi mahkemelerinin sınırları "kanunla çizilmiş özel görev alanı"nın dışında kalmaktadır.
Bu itibarla, genel görevli idare mahkemelerinin görev alanına giren söz konusu uyuşmazlığın vergi mahkemesince çözümlenmesi, Anayasa'nın 37. maddesinde öngörülen "kanuni hakim ilkesi"ne açıkça aykırı olduğundan, mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin reddine dair kararda görev yönünden yasal isabet bulunmamıştır
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Daireye gönderilmesine,
4. Yargılama giderlerinin yeniden verilecek kararda karşılanması gerektiğine, 20/10/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.