T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/1567
Karar No : 2025/7877
DAVACILAR : 1- ...
2- ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVACI YANINDA MÜDAHİL : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU :
27/01/2018 tarih ve 30314 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Elektronik Haberleşme İstasyonlarına Yer Seçim Belgesinin Verilmesi ve Ücretlerinin Belirlenmesine İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesinin 4. fıkrasının iptali ile 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15. maddesinin (r) bendinin, 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun 37. maddesinin, 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 13. maddesinin Anayasaya aykırı olması nedeniyle iptalleri istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurulması istenilmiştir.
DAVACILARIN İDDİALARI :
Şanlıurfa İli, Karaköprü İlçesi, ... Mahallesi’nde taşınmaz maliki oldukları, Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından ... Mahallesi, ... ada, ... nolu taşınmaz üzerine elektronik haberleşme istasyonu kurulması için yer seçim belgesi verildiği, kurulan baz istasyonunun kendi arazilerinin karşısında olduğu, dolayısıyla doğrudan yaşam alanlarını etkilediği, yer seçim belgesinin iptali istemiyle Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na başvurulduğu ve verilen ret yanıtında Elektronik Haberleşme İstasyonlarına Yer Seçim Belgesinin Verilmesi ve Ücretlerinin Belirlenmesine İlişkin Yönetmelikten bahsedildiği için dayanak düzenleyici işlem olarak bu Yönetmeliğin iptali istemiyle davanın açıldığı, daha önceden inşası durdurulan baz istasyonunun inşasına yeniden izin verildiği, Yönetmeliğin dayanağı olan 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15. maddesinin (r) bendi, 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun 37. maddesi, 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 13. maddesinin Anayasa'ya ve Anayasa Mahkemesi kararlarına aykırı olduğu, Anayasa Mahkemesi’nin E:2006/129, K:2009/121 sayılı kararında, baz istasyonlarının yapı ruhsatına tabi olmadığına ilişkin İmar Kanunu'nda bulunan maddeyi iptal ettiği, 22/09/2010 tarih ve E:2010/66, K:2010/91 sayılı kararında ise, 5809 sayılı Kanun’un 37. maddesinin 4. fıkrasıyla ilgili olarak; "(…)itiraz konusu kural, yapı niteliği taşıyan telsizlerle ilgili tesisleri imar mevzuatı yönünden alınması gerekli ruhsat ve izinlerden istisna tutmamaktadır." ifadelerine yer verdiği, bu nedenle, bazı istasyonlarının, ilgili Yönetmelikte belirlenen limit değerlere ve güvenlik mesafesine uygun olarak faaliyet göstermesinin yanında imar mevzuatı hükümlerine uygun olarak faaliyette bulunması gerektiği, Yönetmelikte, yer seçim belgesi için yapılan başvurular üzerine kent ve yapı estetiği ile elektronik haberleşme hizmetinin gereklerinin dikkate alınacağının belirtildiği; ancak yapı ruhsatı alınmadan yer seçim belgesi verileceğinden veya konut vasfının değiştirileceğinden bahsedilmediği, baz istasyonunun bulunduğu ada ve arsaların 1+1 konut villa alanı olduğu düşünüldüğünde 150 metre dikey uzunluğunda ve geniş çapta devasa bir demir yapının mahallenin ve kentin estetiğini, siluetini bozacağının açık olduğu, diğer taraftan baz istasyonu olarak belirlenen alanın 100 – 200 metre ilerisinde ve 50 metre ötesinde eğitim kurumları bulunduğu için bu durumun halk sağlığı açısından da kabul edilemeyeceği ve Anayasa’nın 56. maddesinde hüküm altına alınan "sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına" da aykırılık teşkil ettiği, yer seçim belgesi verilen baz istasyonunun çevresinin tamamının imar planında 1+1 villa konut alanı olarak belirlendiği, hal böyle iken konut vasfını ticari vasfa dönüştürülecek şekilde baz istasyonu yapılmasının da hukuka aykırı olduğu, zira yapılmak istenen baz istasyonunun taşınabilir nitelikte olmadığı, bunun da arsanın başka bir amaçla kullanılmasına izin vermeyeceği, ilgili belediyeden yapı ruhsatı alınmadığı, yer seçim belgesi alınmasının bu zorunluluğu ortadan kaldırmayacağı ileri sürülmektedir.
DAVACILAR YANINDA MÜDAHİLİN İDDİALARI :
Müdahil tarafından, Anayasa Mahkemesi’nin E:2006/129, K:2009/121 sayılı kararında, baz istasyonlarının yapı ruhsatına tabi olmadığına ilişkin İmar Kanunu'nda bulunan maddeyi iptal ettiği, 22/09/2010 tarih ve E:2010/66, K:2010/91 sayılı kararında ise, 5809 sayılı Kanun’un 37. maddesinin 4. fıkrasıyla ilgili olarak; "(…)itiraz konusu kural, yapı niteliği taşıyan telsizlerle ilgili tesisleri imar mevzuatı yönünden alınması gerekli ruhsat ve izinlerden istisna tutmamaktadır." ifadelerine yer verdiği, bu nedenle, bazı istasyonlarının, ilgili Yönetmelikte belirlenen limit değerlere ve güvenlik mesafesine uygun olarak faaliyet göstermesinin yanında imar mevzuatı hükümlerine uygun olarak faaliyette bulunması gerektiği, Yönetmelikte, yer seçim belgesi için yapılan başvurular üzerine kent ve yapı estetiği ile elektronik haberleşme hizmetinin gereklerinin dikkate alınacağının belirtildiği; ancak yapı ruhsatı alınmadan yer seçim belgesi verileceğinden veya konut vasfının değiştirileceğinden bahsedilmediği, Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından ... Mahallesi, ... ada, ... nolu taşınmaz üzerine elektronik haberleşme istasyonu kurulması için yer seçim belgesi belgesi verilerek sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına zarar verildiği ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :
Usule ilişkin olarak, davanın ehliyet yokluğu ve süre aşımı yönünden reddi gerektiği; esasa ilişkin olarak ise; baz istasyonlarının kurulması sürecinde istasyonun kurulmak istendiği yer için etraftaki okul, park, bahçe, hastane gibi özellikli alanların da dikkate alındığı, gerekli güvenlik mesafelerini tespit eden planlara yönelik kroki ve diğer bilgilerin güvenlik sertifikası alınmadan önce Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'na gönderildiği, güvenlik mesafesi uygun ise Kurum'un güvenlik sertifikası verdiği, 5393 sayılı Kanun’un 15. maddesi ile Elektronik Haberleşme İstasyonlarına Yer Seçim Belgesinin Verilmesi ve Ücretlerinin Belirlenmesine İlişkin Yönetmelik ve Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği’nin 62. maddesinin 4. ve 5. fıkraları kapsamında, işletmecinin yer seçim belgesi almak için ilgili belediyeye başvurması gerektiği, bu başvuruda belediyenin, kent ve yapı estetiği ile elektronik haberleşme hizmeti gereklerini birlikte ele alarak, o yerde kule ve direğin kurulup kurulamayacağına dair değerlendirme yapacağı ve değerlendirme sonucunda belediyece yer seçim belgesi başvurusu uygun bulunursa işletmeci tarafından gerekli ücret ödenerek yer seçim belgesinin alınacağı, baz istasyonları kurulduktan sonra Elektronik Haberleşme Cihazları Güvenlik Sertifikası Yönetmeliği kapsamında yetkili kuruluşlarca elektromanyetik alan şiddetinin ölçüldüğü, ölçüm değerleri formu düzenlendiği, bu değerlerin uygun olup olmadığının kontrol edildiği ve ilave olarak yerinde denetimlerin de yapıldığı, bunlara ek olarak 17/11/2020 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 7256 sayılı Kanun ile 3194 sayılı İmar Kanunu’na Ek madde 9 ve Geçici 24. maddenin eklendiği, yasal düzenlemelerde elektronik haberleşme istasyonlarıyla ilgili ruhsat ve izne ilişkin hükümlerin yer aldığı, dava konusu Yönetmelik ile, 5393 sayılı Kanun kapsamında baz istasyonlarının kent ve yapı estetiği ile elektronik haberleşme hizmetinin gereklerinin belediyeler tarafından denetlenmesinin sağlandığı, bunun da Anayasa’da güvence altına alınan sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına uygun olduğu, dava konusu Yönetmeliğin dayanağı kanunlar arasında 3194 sayılı İmar Kanunu'nun bulunmadığı, bununla birlikte, bu Yönetmelikte 3194 sayılı Kanun ve ilgili mevzuatını yok sayan ya da imar mevzuatına aykırı olan herhangi bir hükmün de yer almadığı, baz istasyonlarının, dayanağı farklı kanunlar olan, “Güvenlik Sertifikası”, “Ölçüm Değerleri Formu”, “Yer Seçim Belgesi” ve “ruhsat”ının birbirleri ile ilişkilendirilmemesi gerektiği, Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi tarafından yer seçim belgesi verilen baz istasyonuna ilişkin olarak Güvenlik Sertifikası verilmeden önce gerekli incelemenin yapıldığı, ölçüm sonuçlarının Elektronik Haberleşme Cihazları Güvenlik Sertifikası Yönetmeliği’nde belirtilen limit değerlerin altında kaldığı, davacıların, dava konusuyla ilgisi bulunmayan Kanun maddelerinin iptalini istediği, öte yandan imar mevzuatında gerekli değişiklikler yapıldığından dosyanın Anayasa Mahkemesi'ne gönderilmesinde usuli yararın da bulunmadığı, düzenlemelerin hukuka uygun olduğu savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava; Elektronik Haberleşme İstasyonlarına Yer Seçim Belgesinin Verilmesi ve Ücretlerin Belirlenmesine İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesinin 4. fıkrasının iptali ile bu işlemin dayanağı 5393 sayılı Kanun'un 15. maddesinin (r) fıkrası, 5809 sayılı Kanun'un 37. maddesi, 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğundan bahisle Anayasa Mahkemesine başvurulması istemiyle Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına karşı açılmıştır.
Davacıların Anayasa'ya aykırılık iddiasında bulunduğu 655 sayılı KHK'nın adının, 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 31 inci maddesiyle "Ulaştırma Ve Altyapı Alanına İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname" olarak değiştirilerek 13. maddesinin yürürlükten kaldırıldığı anlaşılmakta olup, diğer kanun hükümleri açısından da Anayasaya aykırılık iddiası yerinde görülmemiştir.
10.11.2008 gün ve 27050 sayılı (mükerrer) Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu'nun "Telsiz kurma ve kullanma izni, telsiz ruhsatnamesi ve kullanımına ilişkin esaslar" başlıklı 37. Maddesinin 4. fıkrasında; "ulusal ve uluslararası kuruluşların belirlediği standart değerleri dikkate almak suretiyle telsiz cihaz ve sistemlerinin kullanımında uyulacak elektromanyetik alan şiddeti limit değerlerinin belirlenmesi, kontrol ve denetimleri münhasıran Kurum tarafından yapılır veya yaptırılır. Bu işlemler ile ilgili usul ve esaslar Sağlık Bakanlığı ile Çevre ve Orman Bakanlığının görüşleri de dikkate alınmak suretiyle Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir. Yönetmelik ile belirlenen limit değerler ve güvenlik mesafesine uygun bulunan ilgili tesisler başkaca bir işleme gerek kalmaksızın Kurum tarafından güvenlik sertifikası düzenlenmesini müteakip kurulur ve faaliyete geçirilir", hükümleri yer almaktadır.
5809 sayılı Kanun'a dayanılarak hazırlanan 16 Mayıs 2009 tarihli 27230 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektronik Haberleşme Cihazlarına Güvenlik Sertifikası Düzenlenmesine İlişkin Yönetmeliği yürürlükten kaldıran ve 21.04.2011 tarih ve 27912 sayılı Resmî Gazete'de "Elektronik Haberleşme Cihazlarından Kaynaklanan Elektromanyetik Alan Şiddetinin Uluslararası Standartlara Göre Maruziyet Limit Değerlerinin Belirlenmesi, Kontrolü Ve Denetimi Hakkında Yönetmelik’’ adıyla yayımlanmış iken 7/4/2018 tarihli ve 30394 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik ile adı Elektronik Haberleşme Cihazları Güvenlik Sertifikası Yönetmeliği olarak değiştirilen Yönetmeliğin "Kuruluş yeri" başlıklı 5. Maddesinde "(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki sabit elektronik haberleşme cihazlarından, Radyo-TV verici cihazları yayıncı kuruluşların Radyo ve Televizyon Üst Kuruluna yapmış olduğu ve Radyo ve Televizyon Üst Kurulu tarafından belgelenen lisans tipine uygun bölgelerde, diğer cihazlar ise Kurum tarafından verilen sistem kurma izinlerinde belirtilen bölgelerde ve sayıda kurulur." hükmü; 6. Maddesinde, güvenlik hesabının formülü belirlenmiş; 7. Maddesinde, İşletici ve işletmeci bu Yönetmelik hükümlerine göre sabit elektronik haberleşme cihazı için EK-1’de yer alan Güvenlik Sertifikasını almakla yükümlüdür. " kuralı getirilmiştir.
Diğer taraftan 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesine 12.11.2012 tarihinde eklenen (r) fıkrasında; belediye mücavir alanı sınırları içinde 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu, 655 sayılı KHK ve ilgili diğer mevzuata göre kuruluş izni verilen alanda tesis edilecek elektronik haberleşme istasyonlarına kent ve yapı estetiği ile elektronik haberleşme hizmetinin gerekleri dikkate alınarak ücret karşılığı yer seçim belgesi vermek, belediyenin görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
03.07.2017 tarih ve 30113 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin "Elektronik haberleşme istasyonları" başlıklı 62. maddesi ise; "(1) Kamuya ait umumi hizmet alanları ile ilgili idarelerin tasarrufu altındaki yol, otopark, yaya bölgesi gibi yerlerde kamu hizmetinin yürütülebilmesi ve iletişimin sürdürülebilmesi için gerekli tedbirler ile Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun uygun görüşü alınmak suretiyle ruhsat alınmadan elektronik haberleşme istasyonu kurulabilir." (2) Özel mülkiyete tabi arsa ve binalarda, fenni mesuliyet üstlenilmek ve Kanunun cezai hükümleri saklı kalmak, 634 sayılı Kanuna göre kat maliklerinin muvafakati alınmak, statik proje müellifince hazırlanacak rapor ilgili idaresine sunulmak, bina estetiğini, görünümünü ve silueti olumsuz etkilememek ve bina cephelerine 3.00 metreden fazla yaklaşmamak, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun uygun görüşü alınmak kaydıyla ruhsat alınmadan elektronik haberleşme istasyonu kurulabilir" (3) Elektronik haberleşme istasyonları 5/11/2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu, 26/9/2011 tarihli ve 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve ilgili diğer mevzuata göre kuruluş izni verilen alanda ve imar planı kararı aranmaksızın kurulur". (4) Elektronik haberleşme istasyonlarının kurulabilmesi için, elektronik haberleşme hizmetinin gerekleri dikkate alınarak yer seçim belgesinin düzenlenmiş olması, yatayda ve düşeyde gerekli ve yeterli koruma mesafesinin bırakılması, koruyucu tedbirler alınması, tasarımının kent ve yapı estetiği ile uyumlu olması zorunludur. (5) "Yer seçim belgesi için gerekli belgelerin eksiksiz olarak idareye teslim edilmesinden ve ücretin ödenmesinden itibaren yirmi gün içerisinde verilmeyen yer seçim belgesi verilmiş sayılır. ...." (6) Uygulamalar Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun sorumluluğunda yürütülür" şeklinde iken; bu düzenlemedeki "ruhsat aranmaksızın", "imar planı kararı aranmaksızın" ifadelerinin Danıştay 6. Dairesince yürütülmesinin durdurulması (12/7/2018 tarihli 2017/4783 E., 24/4/2919 tarihli, 2017/4839 E. ve 2018/9629 Esas sayılı kararlar) üzerine önce 25/7/2019 tarihinde bu ibarelerin kaldırıldığı devamında da 11/7/2021 tarihinde yürürlüğe giren değişiklik ile 62. Madde, "(1) (Mülga:RG-11/7/2021-31538)
(2) (Değişik:RG-30/9/2017- 30196) (2) (Mülga birinci cümle:RG-11/7/2021-31538) (Mülga ikinci cümle:RG-11/7/2021-31538) Fenni mesuliyet üstlenilmek ve Kanunun cezai hükümleri saklı kalmak kaydıyla, sabit elektronik haberleşme altyapısında kullanılan; saha dolabı, varlık noktası (PoP noktası), menhol, ankesörlü telefon ve bina içi anahtarlama ekipmanları, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni alınmadan kurulabilir.
(3) Elektronik haberleşme istasyonları 5/11/2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu, 26/9/2011 tarihli ve 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve ilgili diğer mevzuata göre kuruluş izni verilen alanda (Mülga ibare:RG-25/7/2019-30842) (...) kurulur.
(4) Elektronik haberleşme istasyonlarının kurulabilmesi için, elektronik haberleşme hizmetinin gerekleri dikkate alınarak yer seçim belgesinin düzenlenmiş olması, yatayda ve düşeyde gerekli ve yeterli koruma mesafesinin bırakılması, koruyucu tedbirler alınması, tasarımının kent ve yapı estetiği ile uyumlu olması zorunludur.
(5) Yer seçim belgesi için gerekli belgelerin eksiksiz olarak idareye teslim edilmesinden ve ücretin ödenmesinden itibaren yirmi gün içerisinde verilmeyen yer seçim belgesi verilmiş sayılır. ... (Ek cümle:RG-11/7/2021-31538) 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 15 inci maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında ücreti yatırılmasına rağmen yirmi gün içinde yer seçim belgesinin verilmemesi durumunda dokuzuncu fıkradaki yer seçim belgesi alınmış sayılır.
(6) Uygulamalar Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun sorumluluğunda yürütülür.
(7) (Ek:RG-25/7/2019-30842) (Mülga:RG-11/7/2021-31538)
(8) (Ek:RG-11/7/2021-31538) Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler ile umumi hizmet alanları gibi kamu hizmetine tahsis edilmiş tüm alanlar ile kamu veya özel mülkiyete tabi arsa ve arazilerde; yüksekliği 15 metreden yüksek olan kule ve direkler ile bunlara ait zorunlu altyapı unsurları uygulama imar planında gösterilir ve bu yapılar için ruhsat alınır. ...
(9) (Ek:RG-11/7/2021-31538) Yüksekliği 15 metreden fazla olmayan ve uygulama imar planında gösterilmeyen elektronik haberleşme istasyonlarının... statik bakımından sakınca olmadığına dair inşaat mühendislerince hazırlanacak raporun sunulması, fennî mesuliyetin üstlenilmesi, ... Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun ilgili mevzuatında belirlenen gerekli ve yeterli koruma mesafesinin bırakılması ile yer seçim belgesinin alınmış olması kaydıyla başkaca bir şart aranmaksızın ilgili idarelerce izin verilir.
(10) (Ek:RG-11/7/2021-31538) Yapı ve binalarda kule ve direkler ile bunlara ait zorunlu altyapı unsurlarına; yüksekliği 10 metreden az olmak, statik ve elektrik bakımından sakınca olmadığına dair inşaat ve elektrik/elektronik mühendislerince hazırlanacak rapor ile bu meslek mensuplarınca fennî mesuliyetin üstlenildiğine dair taahhütname verilmek ... kaydıyla başkaca bir şart aranmaksızın ilgili idarece izin verilir. ...
(11) (Ek:RG-11/7/2021-31538) Her tür elektronik haberleşme cihazları ile bu cihazların teknik donanım ve bileşenleri izin veya ruhsata tabi değildir. Ancak ... veya rapor düzenlenmez." hükümlerini içerecek şekilde düzenlenerek 15 metreden yüksek elektronik haberleşme istasyonlarının uygulama imar planında gösterilmesi ve yapı ruhsatı alınması zorunluluğu getirilmiş; mevcut haberleşme istasyonlarına uygulanacak işleme dair Geçici 4. Madde eklenmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu'na ise, bu konudaki düzenlemenin 11/11/2020 tarihinde yürürlüğe giren 7256 saylı Kanunla aşağıda yer verilen maddelerin eklenmesi suretiyle yapılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Elektronik haberleşme altyapılarında yapı ruhsatı alınması" başlıklı Ek 9 Maddesinde (Ek:11/11/2020-7256/26 md.),
"Dördüncü fıkradaki kule ve direkler hariç, Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler ile umumi hizmet alanları gibi kamu hizmetine tahsis edilmiş tüm alanlar ile kamu veya özel mülkiyete tabi arsa ve arazilerde yapılacak olan 5/11/2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu kapsamında elektronik haberleşme istasyonlarının kurulumuna mahsus on beş metreden yüksek kule ve direkler ile bunlara ait zorunlu altyapı unsurları 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında, alan fonksiyonu tahdidi olmaksızın ve herhangi bir bedel, ücret ve harç alınmaksızın gösterilir.
Devletin ...; 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında gösterilen kule ve direkler ile bunlara ait zorunlu altyapı unsurları için ruhsat alınır....
1/1000 ölçekli uygulama imar planlarında gösterilmeyen ve yüksekliği on beş metreden fazla olmayan elektronik haberleşme istasyonlarının ... kurulumuna mahsus kule ve direkler ile bunlara ait zorunlu altyapı unsurlarına, statik bakımından sakınca olmadığına dair inşaat mühendislerince hazırlanacak raporun sunulması, fennî mesuliyetin üstlenilmesi, malik ya da tasarruf sahibi ile işletmeci arasında yapılan kiralamaya veya kullanıma ilişkin belgenin sunulması ve ... gerekli ve yeterli koruma mesafesinin bırakılması ile yer seçim belgesinin alınmış olması kaydıyla başkaca bir şart aranmaksızın ilgili idarelerce izin verilir.
(İptal dördüncü fıkra:Anayasa Mahkemesinin 1/6/2023 tarihli ve E.:2021/5; K.:2023/109 sayılı Kararı ile)
... Bu madde kapsamında, ruhsat harcı, yapı kullanma izni harcı ve izin bedeline esas olan haberleşme istasyonlarına mahsus kule ve direklerin alanı [taban alanı*(yükseklik/5)] şeklinde hesaplanır. ...
Her tür elektronik haberleşme cihazları ile bu cihazların teknik donanım ve bileşenleri izin veya ruhsata tabi değildir. Ancak ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkra uyarınca kule ve direkler ile konteyner, kabin, kabinet için yapılan ilk izin veya ruhsat başvurusunda elektronik haberleşme cihazları ile teknik donanımları statik projelerde veya raporlarda gösterilir. ...
......
Elektronik haberleşme istasyonlarının kurulumuna mahsus kule, direk, konteyner, kabin, kabinet gibi altyapı unsurlarının imar planlarında gösterilmesi, bunların kurulumu için yapılacak ruhsat veya izin başvurularında sunulacak projeler, raporlar, bilgi ve belgeler, bunlara mahsus izin belgesi, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesine ilişkin usul ve esaslar Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının uygun görüşü alınarak Bakanlıkça yönetmelikle düzenlenir." hükmü; Geçici 24. maddesinde (Ek:11/11/2020-7256/27 md.);
Ek 9 uncu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce kurulmuş olup aynı maddenin birinci fıkrası kapsamına giren kule ve direkler bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren işletmecilerin bir yıl içinde başvurusu üzerine üç yıl içinde 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarına, alan fonksiyonu tahdidi olmaksızın ... ve harç işlenir. Başvuru yapılmaması hâlinde 32 nci ve 42 nci maddeler uyarınca işlem yapılır.
Ek 9 uncu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce kurulmuş bulunan elektronik haberleşme istasyonlarına mahsus kule ve direkler ile bunların zorunlu altyapı unsurları için elektronik haberleşme istasyonunu ilk kuran işletmeci tarafından bir yıl içinde müracaat dilekçesi ibraz edilmek ve üç yıl içinde gerekli belgeler tamamlanmak şartıyla statik bakımından uygun olduğuna dair inşaat mühendislerince hazırlanacak raporun ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından düzenlenen güvenlik sertifikasının veya güvenlik sertifikasına tabi olmayanlar için radyolink frekansı tahsis edildiğine ilişkin kullanım hakkı yetki belgesi, elektrik aboneliği veya ilgili tarihi tevsik edici bir belgenin idareye sunulması ve söz konusu kule ve direklerin statik/betonarme fennî mesuliyetinin üstlenilmesi kaydıyla başkaca herhangi bir belge aranmaksızın ve ek 9 uncu maddenin beşinci fıkrasında yer alan yöntem ile hesaplanan bedelin ödenmesi şartıyla belirtilen haberleşme istasyonlarına mahsus kule ve direkler ile bunların zorunlu altyapı unsurları için (…)[43] ruhsat verilmiş sayılır. ...
(İptal birinci cümle:Anayasa Mahkemesinin 1/6/2023 tarihli ve E.:2021/5; K.:2023/109 sayılı Kararı ile) Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından verilen güvenlik sertifikası veya güvenlik sertifikasına tabi olmayanlar için radyolink frekansı tahsis edildiğine ilişkin ... tevsik edici bir belgenin idareye sunulması ile bu tarihler arasında kurulum yapıldığı tevsik edilir ve başkaca herhangi bir belge aranmaz.
Ek 9 uncu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılmış olan elektronik haberleşme istasyonlarının kurulumuna mahsus kule ve direkler için 32 nci ve 42 nci maddeler uyarınca alınmış (…)[44] idari para cezaları tahsil edilmez. Ancak ödenmiş olan idari para cezaları iade edilmez." hükmü getirilmiştir.
11/11/2020 tarihli ve 7256 sayılı Kanunun pek çok maddesinin iptali istemiyle açılan davada, Anayasa Mahkemesinin 1/6/2023 tarihli, E: 2021/5 K: 2023/109 sayılı kararıyla, Ek 9. Maddenin dördüncü fıkrası "iptal" edilirken, üçüncü fıkrasının "Anayasa'ya aykırı olmadığı" sonucuna ulaşılmış; Geçici 24. Maddenin İkinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “...izin veya...” ibaresi ile
Üçüncü fıkrasının birinci cümlesi "iptal" edilmiştir.
655 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 13. Maddesi 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı KHK’nin 31. maddesiyle yürürlükten kaldırılmış ise de; 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 483. Maddesinin 1. Fıkrasının (ı) bendinde aynı şekilde düzenleme yapılarak "Sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü baz istasyonu, ... tesisatın kurulması, bunların taşınmazlar üzerine yerleştirilmesine ilişkin usul ve esaslar ile bunların taşınmazlar üzerine yerleştirilmesi için uygulanacak ücret tarifelerini belirlemek ve denetlemek,"yine Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının görevleri arasında sayılmıştır.
27.01.2018 tarih ve 30314 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektronik Haberleşme İstasyonlarına Yer Seçim Belgesinin Verilmesi ve Ücretlerin Belirlenmesine İlişkin Yönetmeliğin 1. Maddesinde, Yönetmeliğin amacının; sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan elektronik haberleşme istasyonlarına ... 5393 sayılı Belediye Kanununun 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (r) bendine göre verilecek yer seçim belgesi karşılığında alınacak ücretin belirlenmesi ve yer seçim belgesine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesi olduğu belirtilmiş; "Yer seçim belgesi verilmesine ilişkin hususlar" başlıklı 5. Maddesinde,
"(1) Belediye mücavir alan sınırları içerisinde elektronik haberleşme istasyonu kurulabilmesi için yetkili belediyeden yer seçim belgesi alınması zorunludur.
(2) Belediye mücavir alan sınırları dışında kurulacak elektronik haberleşme istasyonlarına yer seçim belgesi alınmaz.
(3) Büyükşehirlerde yer seçim belgesi vermeye ve ücretini almaya büyükşehir belediyeleri, diğer yerlerde mücavir alan sınırlarına göre ilgili belediyeler yetkilidir.
(4) Yer seçim belgesi için yapılan başvurular kent ve yapı estetiği ile elektronik haberleşme hizmetinin gerekleri birlikte dikkate alınarak değerlendirilir. Haberleşmenin önemi göz önünde bulundurulur ve bu konuda keyfi uygulamalar kesinlikle yapılamaz.
(5) Yer seçim belgesi almak için yapılan başvurular gerekçesiz olarak reddedilemez. Başvurunun reddedilmesi durumunda, reddetme gerekçeleri işletmeciye yazılı olarak bildirilir. Başvurunun gerekçesiz olarak reddedilmesi halinde, red cevabı geçersiz sayılır ve 20 günlük süre işlemeye devam eder.
(6) Belediye tarafından 20 gün içerisinde reddedilen veya başvuruya ilişkin eksiklikleri bildirilen veya revizyon talep edilen yer seçim belgesi başvuruları hariç olmak üzere, ücreti yatırılmasına rağmen 20 gün içerisinde verilmeyen yer seçim belgesi verilmiş sayılır.
(7) Belediye tarafından başvurunun reddedilmeyerek bildirilen eksikliklerin veya talep edilen revizyonların işletmeci tarafından tamamlanmasını müteakip 10 gün içerisinde yer seçim belgesi verilir.
(8) Mobil istasyonların kurulumunda yer seçim belgesi alınmaz.
(9) Elektronik haberleşme istasyonunun konumu değişmediği sürece, yer kullanım anlaşmasının değişmesi veya yenilenmesi yer seçim belgesi alınmasını gerektirmez.
(10) Tesis paylaşımı yapılması durumu dahil olmak üzere, elektronik haberleşme istasyonunda teknoloji değişikliği, ilavesi veya revizyon yapılması (anten ve kabinet tipi, sayısı, yönünün değişmesi gibi) durumunda tekrar yer seçim belgesi düzenlenmez.
(11) Tesis paylaşımı yapılması durumunda, yer seçim belgesi yalnızca elektronik haberleşme istasyonunu ilk kuran işletmeci tarafından alınır.
(12) Bir baz istasyonunun üzerindeki radyolink antenleri ve ekipmanı ayrı bir elektronik haberleşme istasyonu olarak değerlendirilmez.
(13) Belediyelere yer seçim belgesi almak için başvuru yapılmadan önce, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından Güvenlik Sertifikası düzenlenmiş olması gerekir.
(14) Belediyelerce verilecek yer seçim belgesi Ek-2’deki formata uygun olarak düzenlenir." hükmü getirilmiştir.
Anayasa Mahkemesinin 1/6/2023 tarihli, E:2021/5, K:2023/109 sayılı kararında; "Elektronik haberleşme hizmetinin kurulması ve işletilmesi faaliyetlerinin milli ekonominin gereklerine ve sosyal amaçlara uygun olmadığı söylenemez. Günümüzde elektronik haberleşmenin sadece Anayasa’nın 22. maddesinde düzenlenen haberleşme özgürlüğüyle ilgili olmaktan çıkıp eğitim, sağlık, güvenlik, çalışma, temel ihtiyaçların karşılanması gibi konularda pek çok hak ve özgürlükle ilgili zorunlu bir araç hâline gelmiş olması, haberleşme altyapısının geliştirilmesi yoluyla haberleşme hizmetlerinin sürdürülebilirliğinin sağlanmasındaki yüksek kamu yararına işaret etmektedir. BTK tarafından çıkarılan yönetmeliklerle de sabit telekomünikasyon cihazlarının kurulması ve işletilmesi esnasında ortamda oluşan elektromanyetik alan şiddetinin limit değerlere uygunluğunun belirlenmesi, ölçüm yöntemleri ve denetlenmesi ile ilgili esaslar belirlenmiş; konuya ilişkin ayrıntılı düzenlemeler getirilmiştir.
..." yönünde tespitler yapılmıştır.
Bu halde; elektronik haberleşme istasyonları daha önce "yapı" kapsamına alınmaz iken Anayasa Mahkemesi kararı (E:2006/129, K:2009/121) ve Danıştay 6. Daire kararları dikkate alınarak "yapı" vasfında olduğundan hareketle yüksekliklerine göre bir ayrıma gidilerek 15 metreden yüksek olanların planda gösterilmesi ve yapı ruhsatı alınmasının zorunlu hale getirildiği; Elektronik Haberleşme İstasyonlarına Yer Seçim Belgesinin Verilmesi ve Ücretlerin Belirlenmesine İlişkin Yönetmeliğin 5. Maddesinin dava konusu edilen 4. Fıkrasında ise; "yer seçim belgesi" başvurularının kent ve yapı estetiği ile elektronik haberleşme hizmetinin gerekleri birlikte dikkate alınarak değerlendirileceğinin düzenlendiği; yukarıda ilgili hükümlerine yer verilen kanun ve yönetmeliklerden farklı ve aykırı bir hüküm içermediği, yani bu belge ile, kurulacak istasyonların kent ve yapı estetiği bakımından denetlenmesinin sağlanmasının amaçlandığı ve imar mevzuatı ile getirilen şartları engelleyici yada ortadan kaldırıcı bir düzenlemeye de yer verilmediği anlaşılmakta olup; hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, duruşma için taraflara önceden bildirilen 22/10/2025 tarihinde, davacıların, davacı yanında müdahilin ve vekillerinin gelmediği, davalı idare vekili Av. ...'ın geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Gelen tarafa usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra gelen tarafa son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Şanlıurfa İli, Karaköprü İlçesi, ... Mahallesi’nde taşınmaz maliki olan davacılar, Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından ... Mahallesi, ... ada, ... nolu taşınmaz üzerine elektronik haberleşme istasyonu kurulması için yer seçim belgesi verilmesi üzerine, 14/12/2018 tarihli dilekçeleri ile Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na başvurarak bu inşaatın durdurulması, ilgili kişiler açısından yaptırım kararı verilmesi ve yapının yıkılmasına karar verilmesini talep etmişlerdir.
Büyükşehir Belediye Başkanlığı ... tarihli, ... sayılı cevap dilekçesinde; kurulacak elektronik haberleşme istasyonuna verilen yer seçim belgesinin ilgili mevzuata uygun olarak düzenlendiğini, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından düzenlenen güvenlik sertifikasında güvenlik mesafesinin 16,43 metre olduğunu belirterek ve Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ile Elektronik Haberleşme İstasyonlarına Yer Seçim Belgesinin Verilmesi ve Ücretlerinin Belirlenmesine İlişkin Yönetmeliğinden bahsederek taleplerini reddetmiştir.
Davacılar, yer seçim belgesi verilmesi işlemi ve... tarihli, ... sayılı Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanlığı işleminin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesi’nin E:... sayılı dosyasında dava açarken, Elektronik Haberleşme İstasyonlarına Yer Seçim Belgesinin Verilmesi ve Ücretlerinin Belirlenmesine İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesinin 4. fıkrasının iptali ile 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15. maddesinin (r) bendinin, 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’nun 37. maddesinin, 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 13. maddesinin Anayasaya aykırı olması nedeniyle iptalleri istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvurulması istemiyle de bakılmakta olan davayı açmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idarenin usule yönelik itirazları yerinde görülmemiştir.
ESAS YÖNÜNDEN:
Anayasa'ya Aykırılık İddiasının İncelenmesi:
Davacıların Anayasa'ya aykırılık iddiası ciddi görülmemiştir.
İlgili Mevzuat:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 56. maddesinde; herkesin, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinin (r) bendinde; belediye mücavir alan sınırları içerisinde 5/11/2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu, 26/9/2011 tarihli ve 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve ilgili diğer mevzuata göre kuruluş izni verilen alanda tesis edilecek elektronik haberleşme istasyonlarına kent ve yapı estetiği ile elektronik haberleşme hizmetinin gerekleri dikkate alınarak ücret karşılığında yer seçim belgesi vermek, belediyenin yetkileri ve imtiyazları arasında sayılmış; aynı maddede ayrıca (r) bendine göre verilecek yer seçim belgesi karşılığında alınacak ücretin Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca belirleneceği, ücreti yatırılmasına rağmen yirmi gün içerisinde verilmeyen yer seçim belgesinin verilmiş sayılacağı, büyükşehir sınırları içerisinde yer seçim belgesi vermeye ve ücretini almaya büyükşehir belediyelerinin yetkili olduğu kural altına alınmıştır.
655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Haberleşme Genel Müdürlüğü" başlıklı 13. maddesinde (703 sayılı Kanun Hükmünde kararname ile mülga); sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü baz istasyonu, anten, kule, dalga kılavuzu, konteynır ve benzeri araç, gereç ve tesisatın kurulması, bunların taşınmazlar üzerine yerleştirilmesine ilişkin usul ve esaslar ile bunların taşınmazlar üzerine yerleştirilmesi için uygulanacak ücret tarifelerini belirlemek ve denetlemek, Haberleşme Genel Müdürlüğü'nün görevleri arasında sayılmış, "Ortak görevler ve hükümler" başlıklı 28. maddesinde; 7 ila 14 üncü maddelerde düzenlenen Bakanlık hizmet birimlerinin gerekli idari düzenlemeleri hazırlamak görevinin bulunduğu, 34. maddesinde; Bakanlığın görev, yetki ve sorumluluk alanına giren ve kanunla belirlenmiş konularda idari düzenlemeler yapabileceği belirtilmiştir.
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 483. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinde; 655 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 13. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendi ile aynı şekilde düzenleme yapılarak, "Sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü baz istasyonu, anten, kule, dalga kılavuzu, konteyner ve benzeri araç, gereç ve tesisatın kurulması, bunların taşınmazlar üzerine yerleştirilmesine ilişkin usul ve esaslar ile bunların taşınmazlar üzerine yerleştirilmesi için uygulanacak ücret tarifelerini belirlemek ve denetlemek," yine Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının görevleri arasında sayılmıştır.
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu'nun "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinde, "Kurum" ibaresinin Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunu, ifade ettiği belirtilmiş; "Kurumun görev ve yetkileri" başlıklı 6. maddesinde; "g) Elektronik haberleşme ile ilgili olarak Bakanlığın strateji ve politikalarını dikkate alarak, yetkilendirme, tarifeler, erişim, geçiş hakkı, numaralandırma, spektrum yönetimi, telsiz cihaz ve sistemlerine kurma ve kullanma izni verilmesi, spektrumun izlenmesi ve denetimi, piyasa gözetimi ve denetimi de dahil gerekli düzenlemeler ile denetlemeleri yapmak. ğ) Telsiz sistemlerinin belirlenen tekniklere ve usullere uygun olarak kurulmasının ve çalıştırılmasının kontrolünü yapmak, elektromanyetik girişimleri tespit etmek ve giderilmesini sağlamak. (...) n) Elektronik haberleşme sektöründe kullanılacak her çeşit sistem ve cihazların, uyumlaştırılmış ulusal standartlarını yayımlatmak ve uygulanmasını sağlamak, teknik düzenlemelerini yapmak, piyasa denetimini yapmak ve/veya yaptırmak, bu amaçla laboratuvarlar kurup işletebilmek ve bu laboratuvarlarda verebileceği eğitim ve danışmanlık hizmetleri karşılığında alınacak ücretleri belirlemek. (...) s) Elektronik haberleşme sektöründe faaliyet gösterenlerin mevzuata uymasını denetlemek ve/veya denetlettirmek, konu ile ilgili usul ve esasları belirlemek, aykırılık halinde mevzuatın öngördüğü işlemleri yapmak ve yaptırımları uygulamak." Kurumun görevleri arasında yer almıştır.
Aynı Kanun'un "Telsiz kurma ve kullanma izni, telsiz ruhsatnamesi ve kullanıma ilişkin esaslar" başlıklı 37. maddesinde; (1) Radyo ve televizyon yayınlarına ilişkin ilgili kanununda belirtilen hükümler saklı kalmak kaydıyla, Kurum düzenlemelerinde belirtilen ve işletilmesi için frekans tahsisine ihtiyaç gösteren telsiz cihaz veya sistemi kullanıcıları, telsiz kurma ile kullanma izni ve telsiz ruhsatnamesi almak zorundadır. Bu kapsamdaki kullanıcılar telsiz cihaz veya sistemlerini Kurum düzenlemeleri ve telsiz ruhsatnamesinde belirtilen esaslara uygun olarak kurmak ve kullanmak mecburiyetindedirler.
(2) Telsiz kurma ve kullanma izni ve telsiz ruhsatnamesi verilmesi, izin ve telsiz ruhsatnamesinin süresi, yenilenmesi, değişikliği ve iptali ile ilgili usul ve esaslar ile bu çerçevede öngörülen telsiz cihaz veya sistemlerinin kurulması, kullanılması, nakli, işletme tipinin değiştirilmesi, devri ve hizmet dışı bırakılmasında kullanıcıların tabi olacağı hususlar Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Yetkilendirmeye tabi bulunmayan telsiz kurma ve kullanma izinleri en fazla beş yıl için verilir. Süresi içerisinde yenilenmeyen telsiz kurma ve kullanma izni ve telsiz ruhsatnamelerinde belirtilen cihaz ve sistemler için tahsis edilen frekanslar iptal edilir. Kurum tarafından yetkilendirilmiş olmak suretiyle telsiz hizmeti sunan işletmecilerin sistemlerine dahil telsiz cihazı kullanıcıları, telsiz kullanma izni ve telsiz ruhsatnamesinden bu Kanunun 46 ncı maddesinin ikinci fıkrası çerçevesinde muaftırlar.
(3) Kurum düzenlemelerinde belirlenen ve işletilmesi için frekans tahsisine ihtiyaç duyulmayan özel amaçlar için tahsis edilmiş frekans bantlarında ve çıkış gücünde çalışan Kurumca onaylı telsiz cihaz ve sistemleri, herhangi bir telsiz kurma ve kullanma iznine ve telsiz ruhsatnamesine ihtiyaç göstermeksizin kullanılabilir.
(4) Ulusal ve uluslararası kuruluşların belirlediği standart değerleri dikkate almak suretiyle telsiz cihaz ve sistemlerinin kullanımında uyulacak elektromanyetik alan şiddeti limit değerlerinin belirlenmesi, kontrol ve denetimleri münhasıran Kurum tarafından yapılır veya yaptırılır. Bu işlemler ile ilgili usul ve esaslar, Sağlık Bakanlığı ile Çevre ve Orman Bakanlığının görüşleri de dikkate alınmak suretiyle Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir. Yönetmelik ile belirlenen limit değerlere ve güvenlik mesafesine uygun bulunan ilgili tesisler başkaca bir işleme gerek kalmaksızın Kurum tarafından güvenlik sertifikası düzenlenmesini müteakip kurulur ve faaliyete geçirilir." hükümleri yer almaktadır.
3194 sayılı İmar Kanunu'na 7256 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile eklenen Ek 9. madde ve 27. maddesi ile eklenen Geçici 24. maddede hangi elektonik haberleşme istasyonlarının imar planında gösterileceği ve hangileri için yapı ruhsatı aranacağı gibi hususlar hüküm altına alınmıştır.
Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan haliyle Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin "Elektronik haberleşme istasyonları" başlıklı 62. maddesinde; "(1) Kamuya ait umumi hizmet alanları ile ilgili idarelerin tasarrufu altındaki yol, otopark, yaya bölgesi gibi yerlerde kamu hizmetinin yürütülebilmesi ve iletişimin sürdürülebilmesi için gerekli tedbirler ile Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun uygun görüşü alınmak suretiyle ruhsat alınmadan elektronik haberleşme istasyonu kurulabilir.
(2) Özel mülkiyete tabi arsa ve binalarda, fenni mesuliyet üstlenilmek ve Kanunun cezai hükümleri saklı kalmak, kat maliklerinin üçte ikisi ve gerekmesi halinde uygulamadan etkilendiği ilgili idaresince belirlenen bağımsız bölüm maliklerinin muvafakati alınmak, statik açıdan sakınca bulunmadığına dair inşaat mühendislerince hazırlanacak rapor ilgili idaresine sunulmak, bina estetiğini, görünümünü ve silueti olumsuz etkilememek kaydıyla Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun uygun görüşü alınarak; ruhsat alınmadan elektronik haberleşme istasyonu kurulabilir. Bina cephelerinde bu fıkrada aranan şartlara ilave olarak, sadece anten ve anten aparatları monte edilmek, cepheye bitişik olmak, dış cephe kaplamasıyla benzer görünümde olmak ve anten boyları 1,55 metreyi geçmemek şartları da aranır. Fenni mesuliyet üstlenilmek ve Kanunun cezai hükümleri saklı kalmak kaydıyla, sabit elektronik haberleşme altyapısında kullanılan; saha dolabı, varlık noktası (PoP noktası), menhol, ankesörlü telefon ve bina içi anahtarlama ekipmanları, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni alınmadan kurulabilir.
(3) Elektronik haberleşme istasyonları 5/11/2008 tarihli ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu, 26/9/2011 tarihli ve 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve ilgili diğer mevzuata göre kuruluş izni verilen alanda ve imar planı kararı aranmaksızın kurulur.
(4) Elektronik haberleşme istasyonlarının kurulabilmesi için, elektronik haberleşme hizmetinin gerekleri dikkate alınarak yer seçim belgesinin düzenlenmiş olması, yatayda ve düşeyde gerekli ve yeterli koruma mesafesinin bırakılması, koruyucu tedbirler alınması, tasarımının kent ve yapı estetiği ile uyumlu olması zorunludur.
(5) Yer seçim belgesi için gerekli belgelerin eksiksiz olarak idareye teslim edilmesinden ve ücretin ödenmesinden itibaren yirmi gün içerisinde verilmeyen yer seçim belgesi verilmiş sayılır. Büyükşehir sınırları içerisinde, yer seçim belgesi vermeye ve ücretini almaya büyükşehir belediyeleri yetkilidir.
(6) Uygulamalar Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun sorumluluğunda yürütülür." hükümlerine yer verilmiştir.
21/04/2011 tarih ve 27912 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Elektronik Haberleşme Cihazları Güvenlik Sertifikası Yönetmeliği'nin "Kuruluş yeri" başlıklı 5. maddesinde; "Bu Yönetmelik kapsamındaki sabit elektronik haberleşme cihazlarından, Radyo-TV verici cihazları yayıncı kuruluşların Radyo ve Televizyon Üst Kuruluna yapmış olduğu ve Radyo ve Televizyon Üst Kurulu tarafından belgelenen lisans tipine uygun bölgelerde, diğer cihazlar ise Kurum tarafından verilen sistem kurma izinlerinde belirtilen bölgelerde ve sayıda kurulur." hükmüne, "Güvenlik sertifikası" başlıklı 7. maddesinde; "(1) İşletici ve işletmeci bu Yönetmelik hükümlerine göre sabit elektronik haberleşme cihazı için EK-1’de yer alan Güvenlik Sertifikasını almakla yükümlüdür. (2) Güvenlik Sertifikası alınmaksızın sabit elektronik haberleşme cihazının kurulması halinde 23 üncü maddenin birinci ve üçüncü fıkrası hükümleri uygulanır." hükümleri bulunmaktadır.
27/01/2018 tarih ve 30314 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Elektronik Haberleşme İstasyonlarına Yer Seçim Belgesinin Verilmesi ve Ücretlerinin Belirlenmesine İlişkin Yönetmeliğin "Yer seçim belgesi verilmesine ilişkin hususlar" başlıklı 5. maddesinde;
"(1) Belediye mücavir alan sınırları içerisinde elektronik haberleşme istasyonu kurulabilmesi için yetkili belediyeden yer seçim belgesi alınması zorunludur.
(2) Belediye mücavir alan sınırları dışında kurulacak elektronik haberleşme istasyonlarına yer seçim belgesi alınmaz.
(3) Büyükşehirlerde yer seçim belgesi vermeye ve ücretini almaya büyükşehir belediyeleri, diğer yerlerde mücavir alan sınırlarına göre ilgili belediyeler yetkilidir.
(4) Yer seçim belgesi için yapılan başvurular kent ve yapı estetiği ile elektronik haberleşme hizmetinin gerekleri birlikte dikkate alınarak değerlendirilir. Haberleşmenin önemi göz önünde bulundurulur ve bu konuda keyfi uygulamalar kesinlikle yapılamaz.
(5) Yer seçim belgesi almak için yapılan başvurular gerekçesiz olarak reddedilemez. Başvurunun reddedilmesi durumunda, reddetme gerekçeleri işletmeciye yazılı olarak bildirilir. Başvurunun gerekçesiz olarak reddedilmesi halinde, red cevabı geçersiz sayılır ve 20 günlük süre işlemeye devam eder.
(6) Belediye tarafından 20 gün içerisinde reddedilen veya başvuruya ilişkin eksiklikleri bildirilen veya revizyon talep edilen yer seçim belgesi başvuruları hariç olmak üzere, ücreti yatırılmasına rağmen 20 gün içerisinde verilmeyen yer seçim belgesi verilmiş sayılır.
(7) Belediye tarafından başvurunun reddedilmeyerek bildirilen eksikliklerin veya talep edilen revizyonların işletmeci tarafından tamamlanmasını müteakip 10 gün içerisinde yer seçim belgesi verilir.
(8) Mobil istasyonların kurulumunda yer seçim belgesi alınmaz.
(9) Elektronik haberleşme istasyonunun konumu değişmediği sürece, yer kullanım anlaşmasının değişmesi veya yenilenmesi yer seçim belgesi alınmasını gerektirmez.
(10) Tesis paylaşımı yapılması durumu dahil olmak üzere, elektronik haberleşme istasyonunda teknoloji değişikliği, ilavesi veya revizyon yapılması (anten ve kabinet tipi, sayısı, yönünün değişmesi gibi) durumunda tekrar yer seçim belgesi düzenlenmez.
(11) Tesis paylaşımı yapılması durumunda, yer seçim belgesi yalnızca elektronik haberleşme istasyonunu ilk kuran işletmeci tarafından alınır.
(12) Bir baz istasyonunun üzerindeki radyolink antenleri ve ekipmanı ayrı bir elektronik haberleşme istasyonu olarak değerlendirilmez.
(13) Belediyelere yer seçim belgesi almak için başvuru yapılmadan önce, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından Güvenlik Sertifikası düzenlenmiş olması gerekir.
(14) Belediyelerce verilecek yer seçim belgesi Ek-2’deki formata uygun olarak düzenlenir." düzenlemesi yer almaktadır.
Dava Konusu Yönetmeliğin İncelenmesi:
Dava konusu Yönetmeliğin dayanağı olan 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinin (r) bendinde, belediye mücavir alan sınırları içerisinde 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu, 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve ilgili diğer mevzuata göre kuruluş izni verilen alanda tesis edilecek elektronik haberleşme istasyonlarına kent ve yapı estetiği ile elektronik haberleşme hizmetinin gerekleri dikkate alınarak ücret karşılığında yer seçim belgesi vermek, belediyenin yetkileri ve imtiyazları arasında sayılmıştır. Buna göre, belediyenin yer seçim belgesi verirken 5809 sayılı Kanun kapsamında Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'nun yetki alanına müdahale edemeyeceği, elektronik haberleşme hizmetlerinin gereklerini dikkate alarak karar vereceği, ancak bunu yaparken kent ve yapı estetiğini göz önünde bulunduracağı anlaşılmaktadır. Dava konusu Yönetmeliğin 5. maddesinin 4. fıkrasında da Kanun'da yer alan bu hükmün kapsamını değiştirecek herhangi bir ifadenin yer almadığı görülmektedir. Söz konusu hüküm, 5393 sayılı Kanun ile uyumlu olarak ilgili belediyelere genel bir kriter çizerken, imar mevzuatı bakımından dikkate alınması gereken hususlar yönünden bir serbesti tanımamaktadır. Diğer yandan, 3194 sayılı Kanun'a da 7256 sayılı Kanun ile yeni hükümler getirilmiş ve Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nin 62. maddesinde elektronik haberleşme istasyonları ile ilgili özel hükümlere yer verilmiştir. Böylece, imarla ilgili kuralların kendi özel mevzuatında düzenlenmesi yolu tercih edilmiş olup, bu mevzuat hükümlerinin belediyelerce uyulmasının gerektiği, dava konusu maddede ise imarla ilgili bir kuralın bulunmamasının eksik düzenleme olarak değerlendirilemeyeceği anlaşılmaktadır. Bu itibarla, iptalini istenen düzenleyici işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Davacılar tarafından, yer seçim belgesi verilen baz istasyonunun yerinin kent estetiğine uymadığı, çevre ve insan sağlığı açısından tehdit teşkil ettiği ileri sürülmüş ise de, yerel yönetimce tesis edilen işlemin bakılan davada dava konusu edilmediği ve davacıların Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanlığı aleyhine yer seçim belgesi verilmesi işlemi ve yapılan başvurularının reddi işleminin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesi'nin E:2019/1087 sayılı dosyasında iptal davası açtığı görüldüğünden, belirtilen hukuka aykırılık iddialarının bireysel işlemin hukuka uygunluk denetimi sırasında dikkate alınabileceği, bu itibarla bu iddiaların Yönetmeliğin 5. maddesinin 4. fıkrasının iptali istemiyle açılan işbu davada değerlendirilmesinin hukuken mümkün olmadığı açıktır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına,
3. Davacılar yanında müdahilin yaptığı yargılama giderlerinin müdahil üzerinde bırakılmasına,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekâlet ücretinin davacılardan alınarak davalı idareye verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemleri halinde davacılara ve müdahile iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
22/10/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.