T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/1909
Karar No : 2024/5367
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...Taşımacılık Tekstil Reklam Temizlik San. Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av....
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından,... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; ... İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından .../... ihale kayıt numarası ile gerçekleştirilen "Özel Eğitime İhtiyaç Duyan Öğrenciler ile 23 Yaş ve Üzeri Kursiyerlerin Okullarına Ücretsiz Erişiminin Sağlanması" hizmet alımı ihalesinin ... Lojistik Servis Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti. uhdesinde kaldığı, sonrasında anılan şirket ile davacı arasında davaya konu ... plakalı aracın kiralanmasına ve engelli öğrenci taşınmasına ilişkin 15.09.2018 tarihli sözleşmenin imzalandığı ve bu sözleşmeye istinaden davaya konu taşıma işinin yapıldığı, Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin, taşımacılara, taşımanın tamamının veya bir kısmının bir büyükşehir belediyesi/belediye sınırları içerisinde gerçekleşmesi halinde; şehir içinde izlenecek güzergâh için ilgili büyükşehir belediyesinden/belediyeden özel izin belgesi alma yükümlülüğünü yükleyen 5. maddesinin (c) bendinin Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği çerçevesindeki taşıma faaliyetlerinde uygulanmayacağına ilişkin 15. maddesi hükmü ve konuya ilişkin ... tarih ve E... sayılı ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Dairesi Başkanlığı görüşü dikkate alınarak ilgili belediyeden izin veya ruhsat alınmaksızın belediye sınırları dahilinde yolcu taşındığından bahsedilemeyeceği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, verilen kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı şirket tarafından, ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
25/10/2017 tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (ğ) bendinde; Özel izin belgesi: Karayolları Trafik Kanunu, Büyükşehir Belediyesi Kanunu, Belediye Kanunu, 18/7/1997 tarihli ve 23053 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliği ve bu Yönetmelik ile Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME), il-ilçe trafik komisyonu kararlarına uygunluğu anlaşılan okul servis araçlarına büyükşehirlerde ilgili büyükşehir belediyeleri, diğer yerlerde ise ilgili belediyeler tarafından verilen ve okul servis aracının ilgili büyükşehir belediyesi/belediye sınırları içinde izleyeceği güzergah ile işletenini, şoförünü, rehber personelini, taşıtın plakasını, cinsini, taşıma sınırını belirten belgeyi ifade ettiği, "Taşımacının şartları ve yükümlülükleri" başlıklı 5. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde; Taşımacılar; Taşımanın tamamının veya bir kısmının bir büyükşehir belediyesi/belediye sınırları içerisinde gerçekleşmesi halinde; şehir içinde izlenecek güzergâh için ilgili büyükşehir belediyesinden/belediyeden özel izin belgesi almakla yükümlü oldukları, "Çeşitli hükümler" başlıklı 15. maddesinin 3. fıkrasında; "Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliğinde düzenlenmeyen hususlarda bu Yönetmelik hükümleri uygulanır. Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği çerçevesindeki taşıma faaliyetlerinde bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin ikinci fıkrasının (b) (Danıştay Sekizinci Dairesinin 10/7/2018 tarihli ve E:2018/3407 sayılı kararı ile yürütmesi durdurulan ibare:ve (c)) bentleri uygulanmaz." Düzenlemesi yer almaktadır.
11/09/2014 tarih ve 29116 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Millî Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; Bu Yönetmeliğin amacının, 14/6/1973 tarihli ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu ile tanınan eğitim hakkından yoksun kalması muhtemel ilköğretim, ortaöğretim ve özel eğitim okul/kurum/sınıflarına devam eden öğrenciler ile yaygın eğitim hizmetinden yararlanan özel eğitim kursiyerlerinin resmî okul/kurumlara taşıma yoluyla eğitime erişimlerini sağlamak için gerekli usul ve esasları belirlemek olduğu, "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin (ğ) bendinde; (Değişik:RG-1/8/2024-32619) Taşıma hizmetinden faydalanacaklar: Öğrenci taşıma uygulaması kapsamında öğrencisi taşınacak yerleşim biriminde sürekli veya geçici ikamet eden öğrencilerle, özel eğitim okul/sınıflarında eğitim alan öğrenciler, yaygın eğitim kapsamında olan kursiyerler ve okul/kurumlarda oluşturulan Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Geliştirme Birimi tarafından refakat edilmesine karar verilen bedensel, orta veya ağır zihinsel engelli, birden fazla yetersizliği ve otizm spektrum bozukluğu olan öğrenci/kursiyerlerin; veli/vasisi ya da yazılı olarak yetkilendirdiği kişileri ifade edeceği kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, 26/03/2019 tarihinde yapılan denetimde, ..., ... ..., ..., ...-..., ... semtlerinden aldığı engelli öğrencileri ... Ortaokuluna taşıdığı, yine aynı semtlerden alınan öğrencilerin... Temel İlkokuluna ve ... İlkokuluna taşıyarak öğrenci servis taşımacılığı yaptığı ve öğrenci servis taşımacılığı için alınmış çalışma izni/ ruhsatı olmadığından dava konusu işlemin tesis edildiği bilgisinin yer aldığı, ... İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından .../... ihale kayıt numarası ile gerçekleştirilen "Özel Eğitime İhtiyaç Duyan Öğrenciler ile 23 Yaş ve Üzeri Kursiyerlerin Okullarına Ücretsiz Erişiminin Sağlanması" hizmet alımı ihalesinin ... Lojistik Servis Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti. uhdesinde kaldığı, sonrasında anılan şirket ile davacı arasında davaya konu ... plakalı aracın kiralanmasına ve engelli öğrenci taşınmasına ilişkin ... tarihli sözleşmenin imzalandığı ve bu sözleşmeye istinaden okul servis taşımacılığı faaliyetinde bulunulduğu görülmektedir.
Her ne kadar İdare Mahkemesince, Okul Servis Araçları Yönetmeliğinin 5. ve 15. maddesi kapsamında uyuşmazlık değerlendirilerek davacının söz konusu taşımacılık faaliyeti nedeniyle ilgili büyükşehir belediyesinden/belediyeden özel izin belgesi almakla yükümlü olmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş olsa da, 25/10/2017 gün ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, Okul Servis Araçları Yönetmeliğinin 15. maddesinin 3. fıkrasının 2. cümlesinde yer alan; "ve (c)" ibaresinin iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle açılan davada Dairemizin E:2018/3407 sayılı 10/07/2018 tarihli kararıyla, Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği çerçevesindeki taşıma faaliyetlerinde, taşımanın tamamının veya bir kısmının bir büyükşehir belediyesi/belediye sınırları içerisinde gerçekleşmesi halinde; şehir içinde izlenecek güzergâh için, taşımacıların ilgili büyükşehir belediyesinden/belediyeden özel izin belgesi almakla yükümlü olmadıkları düzenlemesine yer verildiği, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayıldığından bahisle Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği çerçevesindeki taşıma faaliyetlerinde büyükşehir belediyesinden güzergah izin belgesi alınmayacağı yönündeki düzenlemede hukuka uyarlık görülmeyerek yürütmesinin durdurulması isteminin kabulüne, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından da E:2018/547 sayılı 20/09/2018 tarihli kararıyla yürütmenin durdurulması isteminin kabulüne ilişkin karara karşı davalı idarelerce yapılan itirazın reddine karar verilmiştir.
Dairemizin 19/10/2022 tarih E:2018/3407, K:2022/5738 sayılı kararıyla, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayıldığından bahisle Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği kapsamındaki taşıma faaliyetlerinde büyükşehir belediyesinden güzergah izin belgesi alınmayacağına ilişkin düzenlemede hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak 25.10.2017 tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Okul Servis Araçları Yönetmeliğinin 15. maddesinin 3. fıkrasının 2. cümlesinde yer alan "ve (c)" ibaresinin iptaline karar verildiği, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 30/11/2023 tarih E:2023/400, K:2023/2925 sayılı kararıyla kesin olarak iptale ilişkin kararın onandığı görülmektedir.
Bu durumda, Milli Eğitim Bakanlığı Taşıma Yoluyla Eğitime Erişim Yönetmeliği çerçevesindeki taşıma faaliyetlerinde büyükşehir belediyesinden/belediyeden özel izin belgesi alınmayacağı yönündeki düzenleme Dairemiz kararıyla iptal edildiğinden uyuşmazlık konusu olayda uygulanma imkanı bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu uyarınca ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapılamayacağı kurala bağlandığından ilgili belediyeden izin veya ruhsat alınmaksızın belediye sınırları dahilinde okul servis taşımacılığı yapıldığı gerekçesiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 16/10/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.