T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/3746
Karar No : 2024/2841
DAVACI : ... Lojistik Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU :
Davacı şirketin, 06.10.2017 tarihinde L1 yetki belgesi almak için ödediği bedelin, 08.01.2018 tarihinde yürürlüğe giren Karayolu Taşıma Yönetmeliği ile düşürülmesi sebebiyle değişiklik öncesi yatırdığı fazla harcın iadesine ilişkin başvurusunun reddine yönelik Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Karayolları Düzenleme Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 73/7. maddesinin ilk cümlesinin iptali ile anılan bedelin iadesine karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Karayolu Düzenleme Genel Müdürlüğü tarafından 06.10.2017 tarihinde 06.10.2022 tarihine kadar geçerli L1 Yetki Belgesi tanzim edildiği ancak ilgili yönetmelikten sadece 3 ay önce 212.419-TL harç ödediği ve yetki belgesinin veriliş gününde 20 kat olan kayıt sınırının Yönetmelikten sonra 10 kata düşürüldüğü, harç miktarının da önemli bir miktar indirildiği, dolayısıyla hak kazandığı 20 kat kayıt sınırının 10 kata düşürülmesi nedeniyle zarara uğradığı, üstelik 2018 yılında belgeyi alan firmalara göre fazladan harç ödediği, bu hususun piyasa rekabeti açısından haksız olduğu, mevzuat değişikliği nedeniyle fazla harç ödediği, 6 Eylül 2018 tarihinde bakanlığa yapılan başvuru ile haksız olarak tahsil edilen L1 Belgesinin 10 ila 20 kat arasındaki harç farkı talep edildiği ancak talebin davalı Karayolu Düzenleme Genel Müdürlüğü’nün 11.09.2018 tarihli yazısı ile reddedildiği, idarenin bu işleminin açıkça hukuka aykırı olduğu ve hukuk güvenliğini sarstığı, Anayasa başta olmak üzere tüm mevzuata aykırı olduğundan, dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :
Usule ilişkin olarak; düzenleyici işlemin iptali için açılan davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 7 inci maddesinde belirtilen sürede açılmadığı, bu sebeple davanın süre aşımı yününden öncelikle reddi gerektiği belirtilmektedir.
Esasa ilişkin olarak; Mevzuat çerçevesinde, rekabetin korunmasını, tekelleşmeye haksız gelir saklanmasını önlemek amacıyla Bakanlığın karayolu taşımacılık faaliyetlerine ilişkin olarak idari düzenleme yapma yetkisi bulunduğu, davacı vekili tarafından 10.09.2018 tarihli yazıyla ücret farkının kendilerine iade edilmesi talep edildiği , söz konusu talebin Bakanlığın ... tarihli ve ... sayılı yazısıyla KTY'nin 73 üncü maddesinin yedinci fıkrası hükmü uyarınca reddedildiği, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunun 34 üncü maddesinin Bakanlığa verdiği yetkiye istinaden, yeniden hazırlanan Karayolu Taşma Yönetmeliği 08.01.2018 tarihli ve 30295 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup, anılan Yönetmelikle L1 yetki belgesi ücretinin 100.000 TL olarak yeniden belirlendiği, diğer taraftan, L1 yetki belgesi sahipleri için sözleşmeli taşıt kullanım oranı da, 1 özmala karşılık 20 sözleşmeli taşıttan 10 sözleşmeli taşıta düşürülmüş olup, bu düzenlemenin Bakanlıkça yapılabileceği de tartışmaya mahal verilmeyecek şekilde açık olduğu, diğer taraftan, davacı ve benzeri durumda olan firmaların mağduriyet yasamamasını teminen, yeniden düzenlenen Karayolu Tasıma Yönetmeliğinin Geçici 5 inci maddesine birinci fıkrası eklendiği ve aynı fıkrada; L1, M1 ve N1 yetki belgesi sahipleri için sözleşme fazlası olan taşıtların bulunması halinde, ilgili firmalara durumlarını Yönetmeliğe uygun hale getirmek üzere süre tanındığı, bu durumda davacının iddia ettiği mağduriyetin yaşanmadığı açık olarak görülmekle birlikte, Bakanlığın sözleşmeli taşıt kullanım oranında piyasa şartlarına göre her zaman değişikliğe gitme yetkisinin bulunduğu, bununla birlikte, davacının iptalini talep ettiği Karayolu Tasıma Yönetmelisinin 73 üncü maddesinin 7 inci fıkrasında, düzenlenme işlemi tamamlanmış olan belgeler için ödenmiş olan ücretlerin iade edilmeyeceği ve geri ödenmeyeceğinin düzenlendiği bu düzenlemenin, mevzuata aykırılık teşkil etmediği gibi düzenleme işlemi tamamlanmış bir yetki belgesi için daha önce ödenen ücretin iade edilmesi halinde, Kanunla konulmuş bir yükümlülükten vazgeçilmiş olacağı, bu hususun yine Kanunun açık olarak ihlaline sebebiyet vereceği, tesis edilen işlemin hukuka tümüyle uygun olduğu ve davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemlerin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava; davacı şirket tarafından, 06/10/2017 tarihinde aldığı L1 yetki belgesi için ödediği bedelin, 08/01/2018 tarihinde yürürlüğe giren Karayolu Taşıma Yönetmeliği ile daha düşük belirlendiği gerekçesiyle değişiklik öncesinde yatırdığı bedelin fazlaya ilişkin kısmının iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine yönelik Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Karayolları Düzenleme Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 73/7. maddesinin ilk cümlesinin iptali ile anılan bedelin iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Danıştay Onbeşinci Dairesinin 13/12/2018 tarih ve E:2018/4986, K:2018/8192 sayılı davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin kararın davacı tarafça temyiz edilmesi sonrasında Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 07/10/2019 tarih ve E:2019/1230, K:2019/4131 sayılı kararıyla verilen bozma kararı uyarınca işin esası incelendi.
4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununun "Ücretler" başlıklı 33. maddesi; "Verilecek yetki belgeleri ve taşıt kartlarından ücret alınır. Ücreti alınmadan yetki belgeleri ve taşıt kartları verilmez. Yetki belgesinin yenilenmesinde ve zayiinde ücretin % 15'i alınır. Unvan değişikliği, adres değişikliği ve benzeri nedenlerle süresi bitmeden yenilenen belgelerden ücret alınmaz. Bu ücretler, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükmü uyarınca tespit ve ilân edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır...." hükmünü içermektedir.
Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin "Yetki belgesi türleri" başlıklı 6. maddesinde; (9) L türü yetki belgesi: Ticari amaçla lojistik işletmeciliği yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Faaliyetin şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır:
a) L1 yetki belgesi: Yurtiçi yapacaklara, verilen belge olarak tanımlanmış, Yönetmeliğin "Belge ücretleri" başlıklı 73. maddesinin 1. fıkrasında, Bakanlıkça verilecek yetki belgeleri ve taşıt kartlarından Ek-1’de belirtilen ücretler alınır. Ücreti alınmadan yetki belgeleri ve taşıt kartları verilmez. Yetki belgesinin yenilenmesinde ve zayiinde ücretin % 15’i alınır. Unvan, adres ve bağlı olduğu vergi dairesi ve vergi kimlik numarası (gerçek kişilerde T.C. kimlik numarası) değişikliğinden dolayı süresi bitmeden yenilenen yetki belgelerinden ve bu belgelere ait taşıt kartlarından ücret alınmaz. hükmü, 7. fıkrasında ise; Düzenlenme işlemi tamamlanmış olan belgeler için ödenmiş olan ücretler iade edilmez ve geri ödenmez. Ancak, bir yetki belgesi iptal edildikten sonra aynı yetki belgesini yeniden alanların, ilk yetki belgesiyle ilgili iptal işleminin yargı kararıyla iptal edilmesi halinde, sonradan alınan yetki belgesi Bakanlıkça re’sen iptal edilir ve bu belge için ödenmiş yetki belgesi ve taşıt kartı ücretleri ilgilisine iade edilir. İlk yetki belgesi geçerli hale getirilerek iptal edildiği tarihteki taşıtlar yetki belgesi eki taşıt belgesine ücret alınmadan ilave edilir." hükmüne yer verilmiştir.. Dosyanın incelenmesinden; davacı şirketin L1 yetki belgesi aldığı 06/10/2017 tarihinde yürürlükte olan Karayolu Taşıma Yönetmeliğinde, şirket özmal taşıt sayısının 20 katı kadar ticari araç kaydedilmesi öngörülmüş ve yetki belgesi için 212.419-TL ücret belirlenmişken, 08/01/2018 tarih ve 30295 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Karayolu Taşıma Yönetmeliği ile özmal taşıt sayısının 10 katını geçmemek şeklinde düzenlendiği ve ücret tablosunda L1 yetki belgesi için 100.00-TL ücret belirlendiği, bunun üzerine davacı şirket tarafından, önceki Yönetmelik ile sonradan yürürlüğe konulan Yönetmelik uyarınca ödenmesi gereken bedeller arasındaki farkın geri ödenmesi istemiyle başvuruda bulunulduğu ve reddedilmesi üzerine de bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin dayanağını oluşturan düzenlemelerden biri olan Karayolu Taşıma Kanununun yukarıda değinilen 33. maddesinde, verilecek yetki belgeleri ile taşıt kartlarından ücret alınması temel kural olarak benimsenmişken, bazı istisnai hallerde ücret alınmaması düzenlenmiş, ancak alınan ücretlerin iadesine ilişkin bir hüküm getirilmemiş aynı yaklaşım, Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin dava konusu edilen "Belge ücretleri" başlıklı 73. maddesinde de varlığını korumuş olduğundan, anılan düzenlemede
dayanağı kanun hükmüne aykırılıktan söz etmeye olanak bulunmadığından, bu düzenleme gerekçe gösterilerek tesis edilen birel işlemde de hukuka aykırı bir durum bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, yasal dayanaktan yoksun bulunan davanın reddine karar verilmesi gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, duruşma için taraflara önceden bildirilen 15/05/2024 tarihinde, davacı vekili Av. ...'in ve davalı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'nı temsilen Av. ... 'nın geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idarenin usule yönelik itirazları yerinde görülmeyerek işin esası incelendi.
MADDİ OLAY :
Davacı, 06/10/2017'de yurt içi lojistik işletmeciliği yapanlara verilen L1 yetki belgesi almıştır.
Anılan yetki belgesi ile yetki belgesinin verildiği tarihte yürürlükte bulunan Karayolu Taşıma Yönetmeliği uyarınca, özmal taşıt sayısının 20 katını geçmemek üzere ticari olarak kayıt ve tescil edilmiş sözleşmeli taşıt kaydetme olanağı bulunmakta iken; 08/01/2018 tarih ve sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ve dava konusu edilen Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 25. maddesiyle bu oran 10 kata düşürülmüştür.
Davacı şirket, önceki Yönetmeliğin yürürlükte bulunduğu sırada hak kazandığı 20 kata kadar araç kayıt imkanının, Yönetmelik değişikliği ile 10 kata düşürülmesi nedeniyle fazladan belge ücreti ödediğinden bahisle, 06/09/2019 tarihinde davalı idareye başvurarak, 2018 yılında L1 yetki belgesi alınması için ödenmesi gereken bedel ile kendisinin ödediği bedel arasındaki farkın iade edilmesini talep etmiştir.
Davalı idarece verilen 11/09/2018 tarihli cevapta, 08/01/2018 tarihinde yayımlanan Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 73. maddesinin 7. fıkrasında "Düzenlenme işlemi tamamlanmış olan belgeler için ödenmiş olan ücretler iade edilmez ve geri ödenmez" hükmüne yer verildiği, bu nedenle Yönetmeliğin ilgili maddeleri uyarınca davacının talebinin karşılanmasının mümkün olmadığı belirtilerek istem reddedilmesi üzerine davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanununun 1. maddesinde; “Bu Kanunun amacı; karayolu taşımalarını ülke ekonomisinin gerektirdiği şekilde düzenlemek, taşımada düzeni ve güvenliği sağlamak, taşımacı, acente ve taşıma işleri komisyoncuları ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği ve benzeri hizmetlerin şartlarını belirlemek, taşıma işlerinde istihdam edilenlerin niteliklerini, haklarını ve sorumluluklarını saptamak, karayolu taşımalarının, diğer taşıma sistemleri ile birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini ve mevcut imkânların daha yararlı bir şekilde kullanılmasını sağlamaktır.” hükmünü, 4. maddesinde: “Taşımalar; ekonomik, seri, elverişli, güvenli, çevreye kötü etkisi en az ve kamu yararını gözetecek tarzda serbest rekabet ortamında gerçekleştirilir.” hükmünü, "Ücretler" başlıklı 33. maddesinde; "Verilecek yetki belgeleri ve taşıt kartlarından ücret alınır. Ücreti alınmadan yetki belgeleri ve taşıt kartları verilmez. Yetki belgesinin yenilenmesinde ve zayiinde ücretin % 15'i alınır. Unvan değişikliği, adres değişikliği ve benzeri nedenlerle süresi bitmeden yenilenen belgelerden ücret alınmaz. Bu ücretler, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükmü uyarınca tespit ve ilân edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır...." hükmünü, 34. maddesinde; “Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde; a)(Değişik: 6/2/2014-6518/60 md.) Taşımacılık faaliyeti yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerde aranacak şartlar, verilecek yetki belgeleri, mesleki yeterlilik belgeleri ve taşıt kartları ile diğer belge ve hizmetlerin ücret, süre, kapsam, tür ve şekilleri, her belge türü için gerekli olan taşıt kapasiteleri, taşıtların yaşı, nitelikleri, istiap hadleri ve terminal hizmetlerinde öngörülecek hususları...
h) Kanunun uygulanmasıyla ilgili diğer esas ve usulleri,
Düzenleyen yönetmelikler Bakanlıkça hazırlanarak Resmî Gazetede yayımlanır." hükümleri yer almıştır.
1 Nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin;
477 nci maddesi; "(1) Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır:
a) Karayolu ve demiryolu ulaştırması faaliyetlerinin ticari, ekonomik, sosyal ihtiyaçlara ve teknik gelişmelere bağlı olarak ekonomik, seri, elverişli, güvenli, kaliteli, çevreye olumsuz etkilerini önleyecek, giderecek ve kamu yararını gözetecek tarzda serbest, adil ve sürdürülebilir bir rekabet ortamında yapılmasını ve bu faaliyetlerin müstakilen veya ulaştırma türleriyle birlikte ve birbirlerini tamamlayıcı olarak hizmet vermesini sağlamak,…
ş) Bakan tarafından verilen diğer görevleri yapmak.” hükmünü, 508 inci maddesi; "Bakanlık görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapabilir." hükümlerine yer verilmiştir.
08.01.2018 tarih ve 30295 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin; 4 üncü maddesi; ”4925 sayılı Kanunda belirtilen tanımlara ek olarak bu Yönetmelikte geçen;
ğğ) Lojistik işletmecisi: Taşımacılık faaliyetinin yanı sıra, bağımsız bir işyerinin kullanım hakkına sahip olarak müşterilerine ait her türlü eşyayı teslim aldıktan sonra kendi gözetim ve denetimi altında yükleme, boşaltma, depolama, istifleme, paketleme, tasnif, etiketleme, sipariş planlaması, dağıtım, teslimat ve benzeri hizmetlerin tamamını veya bir kısmını üstlenen gerçek ve tüzel kişileri,...
vv) Sözleşmeli taşıt: Yetki belgesi sahibinin kendi unvan ve sorumluluğu altında çalıştırmak üzere, noterden veya E-Devlet kanalıyla yapılmış sözleşmeyle temin ettiği başkasına ait taşıtı veya ... tarihli ve ... sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu kapsamında yetki belgesi sahibinin doğrudan kiracı olarak tarafı olduğu bir finansal kiralama sözleşmesi (Ek ibare:RG-31/12/2018-30642 4.Mükerrer) veya uzun süreli kiralama sözleşmesi yoluyla temin ettiği taşıtı,... ifade eder.”
6 ncı maddesinin dokuzuncu fıkrası; " L türü yetki belgesi: Ticari amaçla lojistik işletmeciliği yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Faaliyetin şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır:
a) L1 yetki belgesi: Yurtiçi yapacaklara,...verilir.",
25 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi " f) L1 ve N2 yetki belgesi ile ilgili olarak: l)Özmal taşıt sayısının 10 katını geçmemek üzere ticari olarak kayıt ve tescil edilmiş sözleşmeli taşıtlar kaydedilebilir."
"Belge ücretleri" başlıklı 73. maddesinin 1. fıkrasında, “Bakanlıkça verilecek yetki belgeleri ve taşıt kartlarından Ek-1’de belirtilen ücretler alınır. Ücreti alınmadan yetki belgeleri ve taşıt kartları verilmez. Yetki belgesinin yenilenmesinde ve zayiinde ücretin % 15’i alınır. Unvan, adres ve bağlı olduğu vergi dairesi ve vergi kimlik numarası (gerçek kişilerde T.C. kimlik numarası) değişikliğinden dolayı süresi bitmeden yenilenen yetki belgelerinden ve bu belgelere ait taşıt kartlarından ücret alınmaz.” hükmü, 7. fıkrasında ise; “Düzenlenme işlemi tamamlanmış olan belgeler için ödenmiş olan ücretler iade edilmez ve geri ödenmez. Ancak, bir yetki belgesi iptal edildikten sonra aynı yetki belgesini yeniden alanların, ilk yetki belgesiyle ilgili iptal işleminin yargı kararıyla iptal edilmesi halinde, sonradan alınan yetki belgesi Bakanlıkça re’sen iptal edilir ve bu belge için ödenmiş yetki belgesi ve taşıt kartı ücretleri ilgilisine iade edilir. İlk yetki belgesi geçerli hale getirilerek iptal edildiği tarihteki taşıtlar yetki belgesi eki taşıt belgesine ücret alınmadan ilave edilir." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı düzenlemenin Geçici 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ise; "Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarih itibariyle L1, M1 ve N1 yetki belgesi sahiplerinin, taşıt belgesinde 25 inci maddede belirlenmiş sözleşmeli taşıt oranlarından daha fazla olan sözleşmeli taşıt sayısını (Değişik ibare:RG-31/12/2018-30642 4.Mükerrer) 2/1/2019 tarihine kadar söz konusu maddeye uygun hale getirmeleri şarttır. Yetki belgesi sahiplerinden bu yükümlülüklerini (Değişik ibare:RG-31/12/2018-30642 4.Mükerrer) 2/1/2019 tarihine kadar yerine getirmeyenlerin; sözleşmeli taşıt kullanım oranının aşıldığı cinsteki sözleşmeli taşıtları, en son ilave edilmiş olandan başlanılarak eski tarihe doğru, oran sağlanıncaya kadar Bakanlıkça taşıt belgesinden re’sen düşülür.” hükümleri bulunmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 73/7. maddesinin "Düzenlenme işlemi tamamlanmış olan belgeler için ödenmiş olan ücretler iade edilmez ve geri ödenmez." şeklindeki ilk cümlesi yönünden;
Anayasa'nın 124. maddesi, idarenin özerk ve türev düzenleme yetkisinin anayasal dayanağını oluşturmaktadır.
İdarenin düzenleme yetkisinin ikincil, türev nitelikte olduğu hususunda bugün için bir duraksama bulunmamaktadır. Anayasa'ya göre, idarenin, düzenleme yetkisini kanunlar çerçevesinde ve kanunlara uygun olarak kullanması gereklidir. Kanunun öngördüğü düzenleme yetkisinin yine kanunda belirtildiği gibi kullanılması zorunludur.
Ayrıca, normlar hiyerarşisi olarak bilinen temel hukuk ilkesine göre, normlar arasında altlık ve üstlük ilişkisi söz konusu olmakta ve her norm geçerliliğini bir üst hukuk normundan almaktadır. Başka bir anlatımla normlar hiyerarşisi, her türlü normun hiyerarşik olarak bir sıra dahilinde sıralanması ve birbirine bağlı olması anlamına gelmekte olup; bunun doğal sonucu olarak, hiyerarşik sıralamada daha altta yer alan normun, kendisinden üstte bulunan norma aykırı hükümler içeremeyeceği, bir başka deyişle alt norm niteliğindeki düzenleyici işlemlerin, bir hakkın kullanımını üst normda öngörülmeyen bir şekilde daraltamayacağı veya kısıtlayamayacağı; dolayısıyla, düzenleyici bir işlemin kendinden önce gelen kanun ve yönetmelik hükümlerine aykırı düzenlemeler getiremeyeceği kabul edilmektedir.
Uyuşmazlığın çözümü için, bu açıklamalar çerçevesinde, davalı idarenin dava konusu alandaki düzenleme yetkisinin ve bu yetkinin hukuka uygun olarak kullanılıp kullanılmadığının irdelenmesi gerekmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesi neticesinde; dava konusu Yönetmeliğin dayanağını oluşturan düzenlemelerden biri olan Karayolu Taşıma Kanununun 33. maddesinde, verilecek yetki belgeleri ve taşıt kartlarından ücret alınacağı, ücreti alınmadan yetki belgeleri ve taşıt kartları verilmeyeceği, yetki belgesinin yenilenmesinde ve zayiinde ücretin %15'inin alınacağı ve unvan değişikliği, adres değişikliği ve benzeri nedenlerle süresi bitmeden yenilenen belgelerden ücret alınmayacağı düzenlenmiş olup, 34. maddesinde ise; "Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde; a) (Değişik: 6/2/2014-6518/60 md.) Taşımacılık faaliyeti yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerde aranacak şartlar, verilecek yetki belgeleri, mesleki yeterlilik belgeleri ve taşıt kartları ile diğer belge ve hizmetlerin ücret, süre, kapsam, tür ve şekilleri, her belge türü için gerekli olan taşıt kapasiteleri, taşıtların yaşı, nitelikleri, istiap hadleri ve terminal hizmetlerinde öngörülecek hususları,...h) Kanunun uygulanmasıyla ilgili diğer esas ve usulleri, düzenleyen yönetmelikler Bakanlıkça hazırlanarak Resmî Gazetede yayımlanır." hükmüne yer verildiği görülmektedir.
Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 73/7. maddesinde ise; düzenlenme işlemi tamamlanmış olan belgeler için ödenmiş olan ücretler iade edilmez ve geri ödenmeyeceği ancak, bir yetki belgesi iptal edildikten sonra aynı yetki belgesini yeniden alanların, ilk yetki belgesiyle ilgili iptal işleminin yargı kararıyla iptal edilmesi halinde, sonradan alınan yetki belgesi Bakanlıkça re’sen iptal edileceği ve bu belge için ödenmiş yetki belgesi ve taşıt kartı ücretleri ilgilisine iade edileceği, ilk yetki belgesi geçerli hale getirilerek iptal edildiği tarihteki taşıtlar yetki belgesi eki taşıt belgesine ücret alınmadan ilave edileceğinin düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla; Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin dayanaklarından biri olan Karayolu Taşıma Kanunununda; düzenlenme işlemi tamamlanmış olan belgeler için ödenmiş olan ücretlerin iade edilmeyeceğine ilişkin herhangi bir kurala yer verilmediği görülmüş olup; aksi yöndeki dava konusu düzenleyici işlem ile bir hakkın kullanımının üst normda öngörülmeyen bir şekilde daraltıldığı ve kısıtlandığı; dolayısıyla, dava konusu işlemin kendinden önce gelen kanun hükümlerine aykırı düzenlemeler getirdiği sonucuna varılmış olup, bu nedenle dava konusu Yönetmelik hükmü hukuka aykırı olduğundan dava konusu düzenlemenin iptaline karar verilmesi gerekmektedir.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Karayolları Düzenleme Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden;
Davacı şirketin, 06.10.2017 tarihinde L1 yetki belgesi almak için ödediği bedelin, 08.01.2018 tarihinde yürürlüğe giren Karayolu Taşıma Yönetmeliği ile düşürülmesi sebebiyle değişiklik öncesi yatırdığı fazla harcın iadesine ilişkin başvurusunun reddine yönelik dava konusu işlemin dayanağı düzenleyici işlemin hukuka aykırılığı tespit edildiğinden dava konusu bireysel işlem yönünden de iptal kararı verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Karayolları Düzenleme Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi ve Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 73/7. maddesinin "Düzenlenme işlemi tamamlanmış olan belgeler için ödenmiş olan ücretler iade edilmez ve geri ödenmez." şeklindeki ilk cümlesinin İPTALİNE,
2. Aşağıda dökümü yapılan ... TL yargılama giderinin ve karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen ... TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
15/05/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin dayanağını oluşturan düzenlemelerden biri olan Karayolu Taşıma Kanununun 33. maddesinde, verilecek yetki belgeleri ile taşıt kartlarından ücret alınmasının temel kural olarak benimsendiği, bazı istisnai hallerde ücret alınmamasının düzenlendiği, ancak alınan ücretlerin iadesine ilişkin bir hüküm getirilmediği, Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin dava konusu edilen "Belge ücretleri" başlıklı 73. maddesinde de bu durumun varlığını korumuş olduğu görüldüğünden anılan düzenlemenin, dayanağı kanun hükmüne aykırılığından söz etmeye olanak bulunmadığından, davanın reddine karar verilmesi gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.