T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/5625
Karar No : 2024/8024
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : S.S....Nolu ... Otobüsleri Mot. Taş. Koop.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı Kooperatife ait ... plakalı aracın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin... tarih ve ...seri nolu işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacıya ait... plakalı araca ait 07.04.2017 tarihinde İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı tarafından düzenlenmiş ve 08.04.2019 tarihine kadar geçerli olan, Dikili-Çandarlı-İzmir Otogarı güzergahında yolcu taşımacılığı yapılabilmesi için güzergah izin belgesi bulunduğu, söz konusu ...plakalı aracın 28.02.2019 tarihinde satıldığı ve 26.02.2019 tarihinde ise dava konusu ... plakalı aracın satın alındığı, davacı tarafından, mevcut güzergah izin belgesindeki plakanın değiştirilerek yeni araç plakası adına olacak şekilde güzergah izin belgesinin yeniden düzenlenmesi talebiyle İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... sayılı kararı ile kabul edilen ve işlem tarihinde yürürlükte olan Karayolu Toplu Taşımacılık Esasları Yönergesi kapsamında Dikili Şoförler Odasına müracaat ettiği, Şoförler Odasının söz konusu müraacatı 20.03.2019 tarihinde İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığına iletmesi üzerine dava konusu ... plakalı araca 08.04.2019-08.10.2019 başlangıç-bitiş tarihli Geçici Güzergah İzin Belgesi düzenlendiği, her ne kadar olay tarihi olan 05.03.2019 tarihinde ... plakalı araca ait Güzergah İzin Belgesi bulunmasa da, davacı kooperatif tarafından Güzergah İzin Belgesi bulunan ... plakalı aracın satımından itibaren Karayolu Toplu Taşımacılık Esasları Yönergesi uyarınca yasal süre olan 60 gün içinde Dikili Şoförler Odası aracılığı ile İzmir Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığına satım işlemini ve ... plakalı aracın satın alma işlemini bildirerek mevcut Güzergah İzin Belgesinin ...plakalı araç izin düzenlenmesi istemiyle başvuru yapıldığı, 25.03.2019 tarihinde Ulaşım Dairesi Başkanlığı tarafından ... plakalı araç için Geçici Güzergah İzin Belgesi düzenlendiği görüldüğünden bahisle davacı kooperatif hakkında belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan yolcu taşımacılığı yapılması fiilinin yaptırımı olarak öngörülen aracın altmış gün süre ile trafikten men edilmesine dair tesis edilen işlemde hukuk ve yasaya uygunluk bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, verilen kararın yasaya ve mevzuata aykırı olduğu ve bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı Kooperatife ait ...plakalı aracın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... seri nolu işlemin tesis edilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
İzmir Büyükşehir Belediyesi ( M ) Plakalı Hatlı Minibüs Çalışma Yönergesi'nin M Plakalı Minibüslerin Çalışma Usul ve Şartları, Devir İşlemleri ve Taşıtlarda Aranacak Şartlar başlıklı 2.Bölümünün Ruhsatlar başlıklı 5. maddesinde, " a) Güzergahları UKOME'ce belirlenen "M" Plakalı minibüsler, taşımacılık yapabilmeleri için, İBŞB Trafik ve Denetim Şube Müdürlüğü'nden, "M" Plakalı Minibüs Çalışma Ruhsatı" almak zorundadır. "M" Plakalı Minibüs Çalışma Ruhsatı için İstenen Belgeler: 1. M Plakalı minibüs sahibi veya vekâletlisinin beyanını bildiren İBŞB Trafik ve Denetim Şube Müdürlüğü'ne yazılmış dilekçe, 2. Araç Uygunluk Belgesi, 3. Trafik Tescil Belgesi fotokopisi, 4. Aracın Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçe Fotokopisi, 5. TC Kimlik No yazılı Kimlik fotokopisi, 6. 2 adet fotoğraf, 7. İştigal Belgesi (İlgili Oda tarafından düzenlenir.),8. Şoför Tanıtım Kartı Fotokopisi, 9. Şoförün Sosyal Güvenlik durumunu gösterir belge (Araçta minibüs sahibi çalışıyor ise bu belgenin ibraz edilme zorunluluğu yoktur),10. "M Plakalı Minibüs Çalışma Ruhsatı" ücretini yatırdığını gösterir makbuz, 11. Noter Satış Sözleşmesi (Devir İşlemlerinde) ile birlikte bağlı bulunduğu Oda aracılığı ile İBŞB Trafik ve Denetim Şube Müdürlüğü’ne başvurması koşulu ile "M Plakalı Minibüs Çalışma Ruhsatı" düzenlenerek, ilgili Odası'na, minibüs sahibine veya vekâletlisine teslim edilir. Düzenlenen "M Plakalı Minibüs Çalışma Ruhsatı"nın her yıl vize yaptırılması / yenilenmesi zorunludur. Araç veya sahip değişikliğinde düzenlenmiş olan "M Plakalı Minibüs Çalışma Ruhsatı"nın yenilenmesi zorunludur." kuralı yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri / araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin / ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmelerinin gerektiği, başka bir ifadeyle söz konusu belgelerin denetim ve işlem tarihinde düzenlenmiş bulunması gerekmekte olup, daha sonra temin edilen izin / ruhsat gibi belgeler, tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecektir. Bu durumun tek istisnasının, araç sahipleri / araç sürücüleri tarafından işlem tarihinden önce izin / ruhsat için ilgili belediyeye başvuru yapılmış olmasıdır.
Uyuşmazlıkta, dosyada yer alan görüntü kaydında denetimin yapıldığı 05/03/2019 tarihinde... plakalı minibüs içerinde yolcuların bulunduğu, ücret karşılığı taşındıklarını beyan ettiklerinin görüldüğü, ... plakalı araca ait yolcu taşıma belgesi olmadığının tespit edilmesi üzerine anılan aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerden, davacının, ...plakalı aracına ait 04/04/2017-08/04/2019 tarihleri arasında geçerli Geçici Güzergah İzin Belgesinin bulunduğu, söz konusu aracı 28/02/2019 tarihinde sattığı, dava konusu işlemin tesis edildiği ... plakalı aracı ise 26/02/2019 tarihinde satın aldığı ve bu plakalı araç için 20/03/2019 tarihinde Dikili ilçesinde taşımacılık faaliyetinde bulunmak için güzergah izin belgesi araç veya plaka değişikliği başvurusunda bulunması üzerine 08/04/2019-08/10/2019 tarihleri arasında geçerli olmak üzere Geçici Güzergah İzin Belgesinin düzenlendiği görülmektedir.
Bu durumda, davacının... plakalı minibüs için Geçici Güzergah Kullanımı İzin Belgesi'ni işlem tarihinden sonra yetkili Büyükşehir Belediyesine başvurarak edindiği ve dava konusu işlem tesis edildiğinde tespit edilen taşımacılığa ilişkin geçerli izin belgesi bulunmadığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 31/12/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...gün ve E:..., K:... sayılı kararının; usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varıldığından, onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.