T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/1982
Karar No : 2024/7009
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) :... Petrol Gıda İnşaat Turizm Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, maliki olduğu ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-b maddesi uyarınca 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... gün ve... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlık konusu olayda, her ne kadar davacıya ait ... plaka numaralı araçla faaliyet konusu dışında belediye sınırları içinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-b maddesi uyarınca söz konusu aracın 30 gün süreyle trafikten men edilmesine karar verilmiş ise de; bahse konu araç için düzenlenmiş tutanakta, araç sürücüsünün komşusu olan şahsı ... Havalimanı gelen yolcu katında aldığını beyan ettiği, yolcunun beyanının alınmadığı, herhangi bir ücret karşılığı yolcu taşımacılığı yapıldığına ilişkin şüpheye yer bırakmayacak şekilde somut başkaca bir tespitin bulunmadığı anlaşıldığından, davacıya ait aracın 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-b maddesi uyarınca 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemlerin hukuk ve usule uygun olarak tesis edildiği, temyize konu edilen kararın bozulması gerektiği hususları ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacılar tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davalı idare personelince, davacı şirkete ait ... plakalı aracın 17/11/2019 tarihinde durdurularak yapılan denetim sonucunda, aynı tarihte düzenlenen araç sürücüsünün "imza etmedi" şerhi bulunan ve görevlilerin imzaladığı tutanak (yolcunun pasaport örneği alınmış) ile; yabancı uyruklu yolcunun anılan araçla ... Havalimanı'ndan evine götürüldüğü, izin belgesinin ibraz edilmediği, polnet kayıt sistemindeki sorgulamada aracın tescil belgesinde okul aracı olarak tespit edildiği, sürücünün ise komşusunu evine götürdüğünü beyan ettiği hususlarının tespit edildiği, davalı idarece tutanakla fiilen yapıldığı tespit edilen ticari yolcu taşımacılığının, davacı şirketin taşımacılık faaliyeti konusu dışında bir taşımacılık olduğundan bahisle söz konusu tespit tutanağına dayanılarak, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-b maddesi uyarınca 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... gün ve... sayılı işlemin tesis edildiği, bunun üzerine belirtilen işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
25/10/2017 tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (ğ) bendinde; Özel izin belgesi: Karayolları Trafik Kanunu, Büyükşehir Belediyesi Kanunu, Belediye Kanunu, 18/7/1997 tarihli ve 23053 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliği ve bu Yönetmelik ile Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME), il-ilçe trafik komisyonu kararlarına uygunluğu anlaşılan okul servis araçlarına büyükşehirlerde ilgili büyükşehir belediyeleri, diğer yerlerde ise ilgili belediyeler tarafından verilen ve okul servis aracının ilgili büyükşehir belediyesi/belediye sınırları içinde izleyeceği güzergah ile işletenini, şoförünü, rehber personelini, taşıtın plakasını, cinsini, taşıma sınırını belirten belgeyi ifade ettiği, "Taşımacının şartları ve yükümlülükleri" başlıklı 5. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde; Taşımacılar; Taşımanın tamamının veya bir kısmının bir büyükşehir belediyesi/belediye sınırları içerisinde gerçekleşmesi halinde; şehir içinde izlenecek güzergâh için ilgili büyükşehir belediyesinden/belediyeden özel izin belgesi almakla yükümlü oldukları düzenlemesi yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri / araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin / ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmelerinin gerektiği, başka bir ifadeyle söz konusu belgelerin denetim ve işlem tarihinde düzenlenmiş bulunması gerekmekte olup, daha sonra temin edilen izin / ruhsat gibi belgeler, tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecektir. Bu durumun tek istisnası, araç sahipleri / araç sürücüleri tarafından işlem tarihinden önce izin / ruhsat için ilgili belediyeye başvuru yapılmış olmasıdır.
Uyuşmazlıkta, davalı idare görevlilerince davacıya ait ... plaka sayılı aracın ... tarihinde durdurularak yapılan denetim neticesinde; aynı tarihte düzenlenen, araç sürücüsünün "imza etmedi" şerhi bulunan ve görevlilerin imzaladığı usulüne uygun düzenlenen tespit tutanağı (yolcunun pasaport örneği de alınmış) ile, kimliğine yer verilen yabancı uyruklu yolcunun anılan araçla ... Havaalanından alınarak evine taşındığının, bu ticari yolcu taşımacılığının ise davacının okul servis taşımacılığı faaliyeti konusu dışında ve ilgili belediyeden alınan güzergah izin belgesi bulunmaksızın yapıldığının tespit edildiğinden bahisle, davalı idarece, anılan aracın 30 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlemin tesis edildiği, işlemin yapıldığı tarihte diğer servis taşımacılığı yetki belgesinin ise bulunduğu anlaşılmıştır.
Dosyadaki bilgi ve belgelerden, dava konusu işlemin dayanağı tespit tutanağının usulüne uygun olarak düzenlendiği, tutanakla davacı şirkete ait araçla okul servis taşımacılığı faaliyeti konusu dışında; yabancı uyruklu yolcunun anılan araçla ... Havaalanından alınarak evine taşındığı, buna göre, tutanakla fiilen yapıldığı tespit edilen ticari yolcu taşımacılığı faaliyetine izin veren güzergah izin belgesinin de bulunmadığı, ibraz edilen servis taşımacılığı yetki belgesinin ise taşımacılığa ilişkin belge olsa da, bu belgenin aracın izin verilen güzergahta çalıştırılıp çalıştırılmadığının tespitine imkan tanımadığı, buna göre davalı idarece faaliyet konusu dışında ticari yolcu taşımacılığı olarak tespit edilerek, 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-b maddesi kapsamında işlem tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, yukarıda yer verilen 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin ilgili madde hükümleri uyarınca; davacı şirketin aracıyla, belediye sınırları içerisinde okul servis taşımacılığı dışında havaalanına gelen yabancı uyruklu yolcunun ticari olarak taşımacılığının yapıldığı açık olduğundan, aracın trafikten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu aracın trafikten men edilmesine ilişkin işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin...gün ve E:... K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 18/12/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... gün ve E:... K:...sayılı kararının; usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varıldığından, onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.