T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/1983
Karar No : 2024/7476
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Turizm İnşaat Gıda Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirkete ait ... plaka sayılı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... gün ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; uyuşmazlık konusu olayda, işleme esas alınan tutanakta, yapılan denetimde araç sürücüsünün araçtaki yolcuyu...'tan aldığı, ... Havaalanı'na götürdüğü, ücretini çalıştığı firma tarafından alınacağını ve ne kadar olduğunu bilmediği, araç ve sürücüsünün yapılan polnet sorgulamasında yetki belgesinin olmadığının anlaşıldığı, bunun üzerine cezai işlem uygulandığı bilgisine yer verildiği, ancak sözkonusu tutanağın iki polis memuru tarafından imzalandığı, sürücü ve/veya yolcuya imza ettirilmediği ve imzadan imtina edildiğine ilişkin bir bilgiye yer verilmediği, ayrıca tutanakta yer alan hususların doğruluğunu ortaya koyan başkaca somut bilgi belgelerin sunulmadığının görüldüğü, bu durumda, görevli polis memurunca düzenlenen ve uyuşmazlığın çözümü için yeterli olmayan tutanak dayanak alınarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuk ve usule uygun olarak tesis edildiği, temyize konu edilen kararın bozulması gerektiği hususları ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davalı idare personelince, davacı şirkete ait ... plakalı aracın 07/12/2019 tarihinde durdurularak yapılan denetim sonucunda, aynı tarihte düzenlenen ve görevlilerin imzaladığı tutanak ile; araç sürücüsünün araçtaki yabancı yolcuyu (kimlik bilgileri yazılı bulunan) ...'tan aldığı, ... Havaalanı'na götürdüğü, ücretinin çalıştığı firma tarafından alınacağını ve ne kadar olduğunu bilmediği, araç ve sürücüsünün yapılan polnet sorgulamasında yetki belgesinin olmadığının anlaşıldığı, bunun üzerine cezai işlemlerin uygulandığı açıklamalarına yer verildiği, dava dışı araç sürücüsünün dava konusu faaliyetten men karar tutanağında ve para cezasına ilişkin tutanakta imzalarının bulunduğu, dava dilekçesinde; davacı şirketin turizm yolcu taşıma işi yaptığını, bu taşımacılık için turizm güzergah izin belgesine gerek bulunmadığı, davalı idarenin anılan belgeyi vermediği şeklinde tutanakla tespit edilen yabancı uyruklu yolcu taşıma işinin turizm güzergah izin belgesi bulunmaksızın yapıldığının ikrar edildiği, davalı idarece söz konusu tespit tutanağına dayanılarak, davacı şirkete ait anılan aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... gün ve ... sayılı işlemin tesis edildiği, bunun üzerine belirtilen işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye
doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.(...)" düzenlemesi yer almaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
... Büyükşehir Belediyesi Servis Araçları Yönergesi'nin 2. maddesinin (c) bendinde, turizm yolcu taşımacılığının şehir içi turizm yolcu taşımacılığı yapan araçları, (h) bendinde ise sosyal etkinlikler grup servis taşımacılığının; düğün, nişan, cenaze, piknik, asker uğurlama, hac/umre dönemi yolcu uğurlama ve karşılama, sportif aktiviteler, plaj etkinlikleri, yaz dönemi eğitim kursları ile dernek, kurum ve kuruluşların sosyal etkinliklerinin ulaşım faaliyetlerinin gruplar halinde yapılmasını kapsadığı, turizm etkinlikleri çerçevesinde yapılan organizasyon faaliyetlerinin sosyal etkinlikler grup servis taşımacılığı kapsamının dışında olduğu belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, toplu taşıma hizmetleri konusunda Büyükşehir Belediyelerine 5216 sayılı Kanun ile tanınan yetkiler arasında güzergahları belirlemek de sayılmış olup, bu yetkinin kullanımının güzergah izin belgesi verilmesi ve bu belgenin denetimlerde ibraz edilmesi ile mümkün olacağı açıktır. Büyükşehirlerde gerek trafik güvenliği, gerek yolcu emniyeti ve gerekse belli bir güzergah için yasal koşulları yerine getirmek suretiyle izin almış kişilerin hukukunun korunması bakımından idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri/araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin/ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmeleri gerekmektedir. Denetim tarihinden sonra temin edilen izin / ruhsat gibi belgeler, tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecektir.
Uyuşmazlıkta, davalı idare görevlilerince davacıya ait ... plaka sayılı aracın 07/12/2019 tarihinde durdurularak yapılan denetim neticesinde; aynı tarihte düzenlenen ve görevlilerin imzaladığı tutanak ile; araç sürücüsünün araçtaki yabancı yolcuyu (kimlik bilgileri yazılı bulunan)...'tan aldığı, ... Havaalanı'na götürdüğü, ücretinin çalıştığı firma tarafından alınacağını ve ne kadar olduğunu bilmediği, araç ve sürücüsünün yapılan polnet sorgulamasında yetki belgesinin olmadığının anlaşıldığı, bunun üzerine cezai işlemlerin uygulandığı açıklamalarına yer verildiği, dava dışı araç sürücüsünün dava konusu faaliyetten men karar tutanağında ve para cezasına ilişkin tutanakta imzalarının bulunduğu, dava dilekçesinde; davacı şirketin turizm yolcu taşıma işi yaptığını, bu taşımacılık için turizm güzergah izin belgesine gerek bulunmadığı, davalı idarenin anılan belgeyi vermediği şeklindeki açıklamaları ile, anılan tutanakla tespit edilen yabancı uyruklu yolcu taşıma işinin turizm güzergah izin belgesi bulunmaksızın yapıldığının ikrar edildiği, davalı idarece söz konusu tespit tutanağına dayanılarak, davacı şirkete ait anılan aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... gün ve ... sayılı işlemin tesis edildiği, işlemin yapıldığı tarihte geçerli D2 Yetki Belgesi ile işlemden iki gün sonra alınan D2 taşıt kartının dosyaya sunulduğu anlaşılmıştır.
Dosyadaki bilgi ve belgelerden, dava konusu işlemin dayanağı tespit tutanağı, dava konusu faaliyetten men tutanağı, para cezasına ilişkin tutanak ve dava dilekçesindeki davacı şirketin uyuşmazık konusu taşımacılığın D2 yetki belgesiyle, turizm güzergah izin belgesi bulunmaksızın yapıldığı yönündeki ikrarı, denetim/işlem tarihinde geçerli turizm güzergah izin belgesi de bulunmadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde; tutanakla fiilen yapıldığı tespit edilen yabancı uyruklu yolcu taşımacılığının ilgili belediyeden turizm güzergah izin belgesi bulunmaksızın belediye sınırları içerisinde gerçekleştirildiğinin sabit olduğu, dosyaya sunulan D2 yetki belgesi ve taşıt kartının ise taşımacılığa ilişkin belgeler olsa da, bu belgelerin aracın izin verilen güzergahta çalıştırılıp çalıştırılmadığının tespitine imkan tanımadığı, buna göre uyuşmazlık konusu ihlal karşılığında 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi kapsamında uygulanan faaliyetten men yaptırımında hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, yukarıda yer verilen 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun ilgili madde hükümleri uyarınca; davacı şirketin aracıyla belediye sınırları içerisinde güzergah izin belgesi bulunmaksızın turizm yolcu taşımacılığı yapıldığı açık olduğundan, dava konusu anılan aracın trafikten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığından, dava konusu aracın trafikten men edilmesine ilişkin işlemin iptali yönündeki... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 24/12/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının; usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varıldığından, onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.