T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/1993
Karar No : 2024/7241
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1- ...
2- ... Ulaşım Hizmetleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirkete ait... plaka sayılı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ...tarih ve ... sayılı işlem ile aynı kanun maddesi uyarınca araç sürücüsüne 5.010,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; denetime ilişkin tutanakta araç içerisindeki yolcunun araca ... Havalimanından bindiği, ...'ye gittiği, yolculuk ücretinin yolcunun çalıştığı firmaca karşılanacağının belirtildiği, tutanağın herhangi bir ihtirazı kayda yer verilmeksizin beyan sahibi araçta bulunan yolcu tarafından imzalandığı, dosyadaki diğer bilgi ve belgelerin incelenmesinden de söz konusu araca ait bulunması gereken ruhsat ve izin belgesinin bulunmadığının anlaşıldığı; bu durumda, dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile ilgili mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu araçla belediyeden çalışma izni/ruhsatı alınmadan yolcu taşımacılığı yapıldığının araçta bulunan yolcunun ifadesiyle sabit olduğu ve aracın bu şekilde kullanılmaması için üzerine düşen gerekli tedbir ve denetim yükümlülüğünün yerine getirildiğine dair ruhsat sahibi davacı tarafından herhangi bir hususun ileri sürülmediği de görüldüğünden; çalışma izin/ruhsat almadan belediye sınırları dahilinde yolcu taşımacılığında kullanılan aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile araç sürücüsüne aynı kanun uyarınca idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı; diğer taraftan, her ne kadar davacı tarafından söz konusu araca ait taşıt kartının ve servis taşımacılığı kartının bulunduğu, Türsab'a kayıtlı seyahat acentalarına hizmet veren ve kiralayan bir şirket oldukları, söz konusu taşımacılığın akdedilen sözleşme uyarınca yapıldığı ve aracın şoförlü olarak kiraya verildiği ileri sürülmüş ise de; B2 yetki belgesi ile ilgili belediyeden izin alınmaksızın belediye sınırları içinde tespit edilen kapsamda bir yolcu taşımacılığı yapılamayacağından, davacı tarafın bu yöndeki iddiasına itibar edilemediği belirtilerek davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:Bölge İdare Mahkemesi'nce; tescil belgesinde kullanım amacı ticari olarak kaydedilen araç için işlem tarihi itibarıyla geçerliliği devam eden "Servis Taşımacılığı Kartı"nın bulunduğu, dolayısıyla uyuşmazlık konusu taşımacılığın 2918 sayılı Kanunun Ek-2/3-a maddesi kapsamına girmediği, izinsiz ticari taşımacılık yapıldığının hukuken kabul edilebilir somut bilgi belgelerle ortaya konulmaması karşısında aracın trafikten men edilmesine ve idari para cezası uygulanmasına dair işlemlerde hukuka uygunluk görülmediği belirtilerek davacıların istinaf başvurusunun kabulüne, .... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, mevzuata uygun tesis edilen dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
04.10.2019 tarihinde yapılan denetimde, davacı şirkete ait ... plakalı araçla ilgili belediyeden izin alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu Ek-2/3-a maddesi uyarınca söz konusu aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ve davacı araç sürücüsüne aynı madde uyarınca 5.010,00-TL idari para cezası verilmesine karar verilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
26/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2. maddesi değiştirilerek, "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır.
Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten men edilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün
süreyle trafikten men edilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde; "büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek"; (p) bendinde; "büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek. (Ek cümle: 16/5/2018-7144/14 md.) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
... Büyükşehir Belediyesi Öğrenci ve Personel Taşımacılığı Yönergesi'nin 4. maddesinde, "Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi"; öğrenci veya personel servis taşıtlarıyla servis hizmeti vermek isteyen gerçek ve tüzel kişilere; çalışma usul ve esasları, yeterlilik kriterleri çerçevesinde çalışma izni veren, 10 yıl süreli belge; "Servis Taşımacılığı Kartı", Servis Taşımacılığı Yetki Belgesine sahip kişilerin yetki belgesi süresi ve kapsamında sahip oldukları taşımacılık iznini gösterir, her bir taşımacılık izni için ayrı düzenlenen en fazla 10 yıl süreli belge; "Güzergah Kullanım İzin Belgesi", taşıtın güzergah ve şoför bilgileri, taşımacılık türünü, Servis Taşımacılığı Kartı bitiş ve başlangıç tarihini gösteren en fazla bir yıllık belge olarak tanımlanmış; 5. maddesinde, servis taşımacılığı yetki belgesi, servis taşımacılığı kartı ve güzergah kullanım izin belgesine sahip olmayan gerçek veya tüzel kişilerin hiçbir şekilde öğrenci ve personel servis taşımacılığı hizmeti veremeyeceği belirtilmiştir.
... Büyükşehir Belediyesi Servis Araçları Yönergesi'nin 1. maddesinde, bu yönergenin ... Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde yolcu taşıma izni verilen servis araçlarının hangi koşullar altında ve ne şekilde çalışacaklarını, bunların işleticileri ile verilen hizmetten yararlanan kuruluşlar/şahıslar arasındaki ilişkileri, uygulamayı yürütecek ve denetleyecek olan kuruluş ve organların yetki ve sorumluluk alanlarını belirlemek amacıyla hazırlandığı; 2. maddesinde, turizm servis taşımacılığının şehir içi turizm taşımacılığı yapan araçları kapsadığı; 3. maddesinde, bu yönergeyle herhangi bir kişi ya da kuruluşa getirilen yükümlülüğün, mevzuatın öngördüğü diğer yükümlülüklerden o kişi ya da kuruluşa masuniyet veya muafiyet sağlamayacağı belirtilmiş; ... tarih ve... sayılı UKOME kararı ile Turizm Servis Aracı Güzergah Kullanım İzin Belgesi'nin "Turizm Yolcu Belgesi" olarak adlandırılmasına, faaliyet esnasında denetim birimlerinin Turizm Yolcu Belgesini, seyahat acentaları ile yapılan sözleşmeleri, seyahat acentaları tarafından onaylı yolcu isim listesini kontrol etmek istediklerinde ilgili belgelerin birlikte ibraz edileceğine karar verilmiştir.
Öte yandan, ... Büyükşehir Belediyesi'nde taksi taşımacılığı ticari tahditli plakalarla yapılmakta olup, taksi taşımacılığına ilişkin diğer kurallar da işlem tarihi itibarıyla ... Büyükşehir Belediyesi Ticari Taksi ve Taksi Dolmuş Yönergesi'nde düzenlenmiştir.
4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 3. maddesinde; arızî seferin, aynı taşıtla bütün güzergâh boyunca aynı yolcu grubunun taşınması ve kalkış noktasına geri getirilmesi şeklindeki kapalı kapı seferleri ile gidişi dolu, dönüşü boş veya gidişi boş, dönüşü dolu seferleri; mekik seferin, birden fazla gidiş ve dönüş seferinde aynı kalkış yerinden aynı varış yerine önceden gruplandırılmış yolcuların taşınmasını ifade ettiği kural altına alınmıştır.
05.10.2007 tarih ve 26664 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Seyahat Acentaları Yönetmeliği'nin 4. maddesinde, transfer, turistin; düzenlenen paket tur veya turun başlangıç noktasına kadar, herhangi bir safhasında veya sonunda, sınır giriş ve çıkış kapıları, marinalar, şehirlerarası veya uluslararası ulaşım hizmetlerinin sunulduğu otogar, gar, liman, havalimanı gibi yerlerden konaklama yapacağı tesise veya tesisten bu ulaşım hizmetlerinin sunulduğu yerlere veya programın başladığı yerleşim yerinden konaklama tesisine veya programın bitiminde, tesisten yerleşim yerine bir araçla bir tarifeye bağlı kalmaksızın seyahat acentası tarafından verilen ulaşım hizmeti olarak tanımlanmış ve 5. maddesinde, transfer yapmak seyahat acentalarına münhasır hizmetler arasında sayılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
04.10.2019 tarihinde, 18:55 sıralarında yapılan denetimde düzenlenen ve araç sürücüsünün imzadan imtina ettiği, yolcunun ise imzaladığı tutanakta, araç içerisinde bir yolcu bulunduğu, yolcunun tarife ücret karşılığında ... Havalimanı - ... arasında taşındığının belirtildiği, yolcunun içinde bulunduğu araca havalimanından bindiği ve ikametgahı olan ...'ye gittiği, yolculuk ücretini çalıştığı firmanın karşılayacağını beyan ettiği görülmekte olup, öte yandan, yolcu hakkında da 2918 sayılı Kanunun Ek-2/6. maddesi uyarınca 334,00-TL para cezası tesis edilmiştir.
Olayda, denetim sırasında tespit edilen taşımacılığın öğrenci veya personel servis taşımacılığı olmadığı, ayrıca yukarıda yer verilen Yönerge hükümlerine göre servis taşımacılığı taşıt kartının servis taşımacılığı yapılması için tek başına yeterli olmadığının belirtildiği görülmektedir.
Diğer yandan, davacılar tarafından B2 yetki belgesi kapsamında taşımacılık gerçekleştirildiği, A grubu seyahat acenta yetki belgesi sahibi acenta ile yapılan anlaşmaya istinaden yolcu taşımacılığı yapıldığı belirtilmiş ise de, "arızi/mekik yolcu taşıma sözleşmesi" başlıklı söz konusu anlaşmada herhangi bir araç plakasının belirtilmediği, denetim sırasında tespit edilen taşımacılığın bu kapsamda olduğunun ortaya konulamadığı, yolcu isimlerinin yazılı olduğu yolcu listesinin tek başına bu hususu ispata elverişli olmadığı, yolcunun, çalıştığı firmanın ücreti ödeyeceğini beyan ettiği, tutanakta tarife ücret karşılığı taşımacılık yapıldığının belirtildiği ve ilgili belediyeden alınmış izin belgesinin bulunmadığı göz önüne alındığında, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek-2/3-a maddesi uyarınca tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:... K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 19/12/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.