T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/2343
Karar No : 2024/7244
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR : 1- (DAVACI) ... Taşımacılık ve Dış Ticaret
Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca karşılıklı olarak aleyhlerine ait kısımların temyizen incelenek bozulması istenmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, maliki olduğu ... plaka numaralı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-b maddesi uyarınca 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davanın; davacının sahibi olduğu ... plaka numaralı aracın 2918 sayılı Kanun'un Ek-2/3-b maddesi uyarınca 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlem yönünden incelenmesinden; trafik ekiplerince yapılan denetim sonucu tutulan tutanakta, araç sürücüsünün yolcuları Taksim'den alıp İstanbul Havalimanı'na getirdiği ve karşılığında 200,00-TL ödeme yapıldığına dair bilgilere yer verildiği, araç içerisindeki yolcuların kimlik bilgilerine ve araç sürücüsünün ismine yer verilmesine karşın sürücü ve yolcuların imzalarının tutanakta yer almadığı, sadece polislerin imzalarının bulunduğu, dolayısıyla ücret karşılığı yolcu taşımacılığı yapıldığı hususunun tartışma yaratmayacak biçimde tutanak ile tespit edilemediği, bu haliyle ilgili belediyeden alınmış izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında yolcu taşımacılığı yapıldığının şüpheye yer bırakmayacak şekilde somut olarak ortaya konulamadığı belirtilerek davacıya ait aracın 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-b maddesi uyarınca 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle anılan işlemin iptaline; davanın, araç sürücüsü R.Y. adına 2.473,00-TL tutarında idari para cezası uygulanmasına ilişkin işlem yönünden incelenmesinden; davacı adına tesis edilmediği anlaşılan idari para cezası uygulanmasına ilişkin işlemin davacının menfaatini etkilemeyeceği ve davacı yönünden hukuki sonuç doğurmasının söz konusu olamayacağı, idari para cezasına karşı salt aracın maliki olduğundan bahisle açılan davada davacının sübjektif ehliyetinin bulunmadığı belirtilerek işbu davanın araç sürücüsü adına idari para cezası uygulanmasına ilişkin kısmının ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurularına konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, araç sürücüsü adına düzenlenen trafik cezasının iptali talebinde bulunulmamasına rağmen bu konuda taleplerinin bulunduğu yanılgısı ile davanın ehliyet nedeniyle reddine ve davalı lehine vekalet ücretine hükmedildiği, bu nedenle para cezasına ilişkin işleme dair verilen kararın bozulması gerektiği; davalı tarafından ise, tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, aracın trafikten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı belirtilerek davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup, davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
22.02.2020 tarihinde yapılan denetimde ... plakalı araçla, ilgili belediyeden alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-b maddesi uyarınca söz konusu aracın 30 gün süreyle trafikten men edilmesine karar verilmesi üzerine temyizen bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
26/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2. maddesi değiştirilerek, "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır.
Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten men edilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün
süreyle trafikten men edilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde; "büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek"; (p) bendinde; "büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek. (Ek cümle: 16/5/2018-7144/14 md.) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Servis Araçları Yönergesi'nin 1. maddesinde, bu yönergenin İstanbul Büyükşehir Belediyesi sınırları içinde yolcu taşıma izni verilen servis araçlarının hangi koşullar altında ve ne şekilde çalışacaklarını, bunların işleticileri ile verilen hizmetten yararlanan kuruluşlar/şahıslar arasındaki ilişkileri, uygulamayı yürütecek ve denetleyecek olan kuruluş ve organların yetki ve sorumluluk alanlarını belirlemek amacıyla hazırlandığı; 2. maddesinde, turizm servis taşımacılığının şehir içi turizm taşımacılığı yapan araçları kapsadığı; 3. maddesinde, bu yönergeyle herhangi bir kişi ya da kuruluşa getirilen yükümlülüğün, mevzuatın öngördüğü diğer yükümlülüklerden o kişi ya da kuruluşa masuniyet veya muafiyet sağlamayacağı belirtilmiş; ... tarih ve ... sayılı UKOME kararı ile Turizm Servis Aracı Güzergah Kullanım İzin Belgesi'nin "Turizm Yolcu Belgesi" olarak adlandırılmasına, faaliyet esnasında denetim birimlerinin Turizm Yolcu Belgesini, seyahat acentaları ile yapılan sözleşmeleri, seyahat acentaları tarafından onaylı yolcu isim listesini kontrol etmek istediklerinde ilgili belgelerin birlikte ibraz edileceğine karar verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
22.02.2020 tarihinde saat 12:10 sıralarında İstanbul Havalimanı'nda yapılan denetimde düzenlenen tutanakta; tarife ücret karşılığında Taksim - İstanbul Havalimanı arası yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edildiği, araçta bulunan yolcularla yapılan mülakatta yolcuların Taksim'den alınıp havalimanına getirildiği, 200-TL tutarındaki ödemeyi turizm acentasına yaptıkları, sistem üzerinden yapılan sorgulamada aracın yalnızca personel taşımacılığı belgesi olduğunun tespit edildiğinden bahisle 2918 sayılı Kanunun Ek-2/3-b maddesi uyarınca yaptırım uygulandığının belirtildiği ve yolcu isimleri ile pasaport numaralarına yer verildiği görülmektedir.
Davacı tarafından sunulan belgeler arasında tespit tutanağında ismi bulunan yolcuya dair yolcu listesi hazırlandığı, yapılan taşımacılığa dair gerekli tüm evraklar bulunduğu için ilgili belediyeden ayrıca izin belgesi alınmasına gerek olmadığının ileri sürüldüğü görüldüğünden, turist olduğu anlaşılan yolcuların ticari amaçlı olarak belediye sınırları içerisinde taşındığı noktasında uyuşmazlık bulunmamakta olup, ihtilaflı olan konu, gerçekleştirilen bu taşımacılığa ilişkin gerekli tüm izin belgelerinin olup olmadığıdır.
Olayda, uyuşmazlık konusu araç hakkında ilgili belediyeden alınmış personel servis taşıma izin belgesinin bulunduğu; ancak gerçekleştirilen turizm yolcu taşımacılığı faaliyetine dair ilgili belediye tarafından verilmiş izin belgesinin bulunmadığının tespit edilmesi nedeniyle 2918 sayılı Kanunun Ek-2/3-b uyarınca tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, davacının yalnızca, maliki olduğu ... plaka numaralı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-b maddesi uyarınca 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptalini talep etmesine rağmen davaya konu edilmeyen ve dava dışı araç sürücüsü adına tesis edilen 2.473,00-TL tutarındaki idari para cezası hakkında hüküm kurulmasında da hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, temyiz istemlerinin kabulü ile, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerekmiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz istemlerinin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 19/12/2024 tarihinde davacının temyiz istemi yönünden oybirliği ile, davalının temyiz istemi yönünden oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY : (X)- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının trafikten men işlemine ilişkin kısmının usul ve hukuka uygun olması nedeniyle onanması gerektiği görüşüyle davalı idarenin temyiz istemi yönünden çoğunluk kararına katılmıyorum.