T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/3183
Karar No : 2025/3357
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Antalya Side Turizm Alanı kapsamındaki Antalya ili, Manavgat ilçesi, ... Mahallesinde bulunan ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde turizm faaliyeti yürütmekte olan davacı şirket adına orman vasıflı alanlara ilişkin olarak asıl ve ek alan kesin tahsisleri ile kapasite artışından kaynaklanan toplam yatırım maliyetinin %3'ü oranında hesaplanan toplam 2.807.742,91-TL tutarındaki Orman Köylüleri Kalkındırma Gelirinin Orman Genel Müdürlüğü hesabına ödenmesi gerektiğine ilişkin tesis edilen Kültür ve Turizm Bakanlığı Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; öncelikle davacı şirketin vadesinde ödenmeyen bir borcunun bulunması gerektiği, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu'nun 15. maddesinde ormanlarda yer alacak turizm yatırımı belgeli tesislerin, ödemek zorunda oldukları bedelin tahsis tarihini takip eden üçüncü yıldan itibaren, beş yıl vade ve beş eşit taksitte alınacağının düzenlendiği, 04/03/2005 tarihli kesin tahsis ile 16/05/2008 tarihli turizm işletme belgesi ve 31/05/2006 tarihli ek alan tahsisinden kaynaklanan orman köylüleri kalkındırma geliri bedelinin tahsis tarihlerini takip eden üçüncü yıldan itibaren yani sırasıyla 04/03/2008 16/05/2008 ve 31/05/2009 tarihlerinden itibaren beş yıl vadede ödenmesi gerekmekte ise de, idarece öncelikle alacağın tahakkuk ettirilmesi, ödemesi gereken miktarın hesaplanıp vade tarihleri de belirtilerek davacıya tebliğ edilmesi gerektiği, dava konusu olayımızda ise davacının ödeme müddeti içinde ödenmeyen bir alacağın henüz bulunmadığı, dolayısıyla amme alacağı niteliğinde olan asıl alan ve fark bedellerin ihbarnameyle kesinleştirilerek tahsili yoluna gidilmesi gerekirken aksi yönde hareketle tahsilat yapıldığı,kaldı ki fark bedellere ilişkin bir ihbarnameyle tebliğde/takipte bulunulmuş olsa bile 2005 ve 2006 yıllarına ilişkin hesaplanan fark tutarların tahsil zamanaşımına uğradığı, ... tarihli ve ... sayılı Makam Oluru gereği düzenlenen 1580 müşteri yatağı + 272 personel yatağı kapasiteli 5 Yıldızlı Otel Turizm İşletmesi Belgesi uyarınca 72 personel yatağı artışından kaynaklanan 320,23 TL tutarındaki orman köylüleri kalkındırma bedelinin ise tahsis tarihini takip eden üçüncü yıldan itibaren, beş yıl vade ve beş eşit taksitte alınması gerektiği ve bu haliyle 08/05/2021 tarihinden itibaren beş yıl vadede ödenmesi gerektiği (halihazırda vadesinin gelmediği) anlaşıldığından davacı şirketten toplam 2.807.742,91 TL orman köylüleri kalkındırma geliri istenilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... tarihli ve ... sayılı Makam Oluru gereği düzenlenen Turizm İşletme Belgesi uyarınca 72 personel yatağı artışından kaynaklanan 320,23-TL tutarındaki orman köylüleri kalkındırma geliri yönünden istinaf isteminin incelenmesinden; İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verildiği; 04/03/2005 tarihli asıl alan kesin tahsisinden, 16/09/2005 tarihli turizm yatırımı belgesine dayalı kapasite artışından ve 31/05/2006 tarihli ek alan kesin tahsisinden ve personel yatağı ilavesinden kaynaklanan toplam 2.807.422,68 TL orman köylüleri kalkındırma geliri yönünden istinaf istemi incelendiğinde ise; 6183 sayılı Kanun'un 37. maddesinin, hususi kanunlarında ödeme zamanı tespit edilmeyen alacakların vadesinin belirlenmesi amacıyla uygulanacak süreci düzenlediği, 2634 sayılı Kanun'da orman köylüleri kalkındırma gelirinin vadesi belli olduğundan anılan madde hükümlerinin uygulanma imkanının bulunmadığı anlaşıldığından mahkeme kararının bu gerekçesinde hukuki isabet bulunmadığı, bununla birlikte, 6183 sayılı Kanun'un 102. maddesi uyarınca vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmeyen kamu alacağının zamanaşımına uğrayacağı, dava konusu işlemle istenilen 2005 ve 2006 yıllarına ilişkin orman köyü kalkındırma gelirlerinin vadelerinin 2005 yılı geliri için 2008-2012 yılları ve 2006 yılı geliri için ise 2009-2013 yıllarına karşılık geldiği, bu tarihlerden itibaren 5 yıllık zamanaşımı süreleri geçtikten sonra 19/06/2019 tarihli işlemle istenilen 2005 ve 2006 yıllarına ilişkin orman köylüleri kalkındırma gelirlerinin zamanaşımına uğradığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin bu yıllara ilişkin kısımlarının tahsil zamanaşımı nedeniyle iptali gerektiği, bu itibarla, bu kısımlara yönelik mahkeme kararında yer verilen tahsil zamanaşımı gerekçesinin hukuka uygun olduğu, 6183 sayılı Kanun'un 37. maddesinin uygulanması ile ilgili gerekçenin çıkarılması suretiyle istinaf isteminin reddi gerektiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Kültür ve Turizm Bakanlığının İddiaları: Usule ilişkin olarak, 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesi gereğince, uyuşmazlığın ivedi yargılama usulüne tabi olduğu, 30 günlük dava açma süresi içinde açılmayan işbu davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği; esasa ilişkin olarak, Bakanlıklarınca yapılan işlemin, Tarım ve Orman Bakanlığınca tahsil edilmediği bildirilen kesin tahsis ve tesiste meydana gelen kapasite artışlarından kaynaklanan Orman Köylüleri Kalkındırma Gelirinin, bu değişikliklerin yapıldığı yıl birim maliyetleri üzerinden ve herhangi bir gecikme zammı uygulanmaksızın yapılan hesaplamadan ibaret olduğu, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.
Orman Genel Müdürlüğünün İddiaları: Usule ilişkin olarak, davaya konu edilen işlemin kesin ve yürütülebilir bir işlem olmadığı, bu nedenle davanın incelenmeksizin reddi gerekirken işlemin iptali yönünde karar verilmesinde usul kurallarına uygunluk bulunmadığı; esasa ilişkin olarak, 2634 sayılı Kanun'un 15. maddesi gereğince Orköy gelirinin tahsis tarihini takip eden üçüncü yıldan itibaren beş yıl vade ve beş eşit taksitte alınabileceği düzenlendiğinden, Orköy gelirinin doğduğu 2005 ve 2006 yıllarından itibaren maddede belirtildiği şekliyle ödeme zamanının belirli olduğu, bu nedenle ayrıca tebligata gerek bulunmadığı, ayrıca somut olayda tahsil zamanaşımının oluşabilmesi için öncelikle söz konusu alacağın miktarının hesaplanması, ödeme tarihlerinin belirlenmesi ve söz konusu borcun ödenmesinin borçludan istenilmek suretiyle tahakkukunun yapılmış olması gerektiği, bu itibarla 2019 tarihi itibarıyla henüz tahakkuku yapılmış bir kamu alacağının tahsil zamanaşımına uğradığından söz edilemeyeceği belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Antalya Side Turizm Alanı kapsamındaki Antalya ili, Manavgat ilçesi, ... Mahallesinde bulunan ... parsel numaralı 160.793 m2 yüzölçümlü orman vasıflı Hazine taşınmazının 72.719,37 m2 yüzölçümlü kısmı üzerinde 700 yataklı 5 yıldızlı otel tesisi gerçekleştirmek üzere Kültür ve Turizm Bakanlığınca davacı şirket adına 04/03/2005 tarihinde kesin tahsis yapıldığı, bilahare şirketin kapasite artış talebi üzerine; tesis kapasitesi 880 yatak artırılarak tesis için ... tarih ve ... sayılı Olur gereği 1580 yataklı 5 yıldızlı Otel Turizm Yatırımı Belgesinin düzenlendiği, ayrıca yine ... parsel sayılı taşınmazın 520 m2 yüzölçümlü kısmı ile bu taşınmazın bitişiğinde bulunan ... ada, ... parsel numaralı 16.222 m2 yüzölçümlü Hazine taşınmazı için üzerinde 200 yatak kapasiteli personel lojmanı yapılmak üzere ek alan olarak ... tarihinde; ... parsel numaralı 4.079,91 m2 yüzölçümlü Hazine taşınmazı için ise ek alan olarak 03/07/2009 tarihinde şirket adına kesin tahsisin yapıldığı, son olarak şirketin 72 yataklık personel yatağı artış talebi Kültür Turzm Bakanlığınca uygun görülerek tesis için ... tarih ve ... sayılı Olur gereği 1580 müşteri yatağı+272 personel yatağı kapasiteli 5 yıldızlı Otel Turizm İşletmesi Belgesi düzenlendiği, bunun üzerine; Tarım ve Orman Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı yazıları ile kesin tahsise konu taşınmazlardan 1077 parsel numaralı taşınmazın orman arazisi ve kumluk olarak tescil edildiği, davacı şirket adına yapılan kesin tahsislere ilişkin Orköy bedelinin hesaplanması gerektiğinin bildirildiği, daha sonra Kültür Turzm Bakanlığının ... tarih ve E... sayılı davaya konu edilen işlemi ile orman vasıflı alanlara ilişkin olarak asıl ve ek alan kesin tahsisleri ile kapasite artışından kaynaklı olarak toplam yatırım maliyetinin %3 ü oranında Orköy bedellerinin hesaplanması üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6831 sayılı Orman Kanunu'nun Ek-3. maddesinde, "Devlet ormanları içinde veya bitişiğinde oturan halkın kalkındırılmasına katkıda bulunmak amacıyla Orman Bakanlığı emrinde bir fon teşkil edilmiştir. A) Bu fonun gelirleri: (...) c) (Değişik alt bend: 23.09.1983 - 2896 S.Kanun/madde 59) 6831 sayılı Orman Kanunu hükümleri gereğince verilecek izin veya irtifak haklarına dayanılarak, Devlet ve diğer kamu tüzelkişileriyle özel hukuk tüzelkişilerince kar gayesi bulunmaksızın ve kamu yararına hizmetlerde kullanılmak üzere yapılacak tesisler dışındaki her türlü tesisin, proje toplam bedelinden orman sahasına isabet eden kısmının yüzde üçü (%3'ü) oranında alınacak hisseden; (...) teşekkül eder." hükmü yer almakta olup anılan düzenleme, 03/03/2001 tarih ve 24335 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 4629 sayılı Bazı Fonların Tasfiyesi Hakkında Kanun'un 1. maddesinin (b) bendi gereğince yürürlükten kaldırılmış ise de; aynı Kanun'un Geçici 1. maddesinde, "A) Bu Kanun ile yürürlükten kaldırılan fonların gelirlerine ilişkin olarak; (...) c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilenler ve bu Kanunla düzenleme yapılanlar dışındaki diğer her türlü fon gelirleri de bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümlere göre tahsil edilmeye devam edilir. Ancak bu gelirler genel bütçe geliri addedilir ve tahsilatı yapan kurumlarca bütçeye gelir yazılmak üzere genel bütçe saymanlıklarına aktarılır. Gerektiğinde bu bent kapsamındaki gelirleri bir yandan genel bütçeye veya katma bütçelere özel gelir, diğer yandan fonların devamında yarar görülen hizmetlerinde kullanılmak üzere ilgili kuruluş bütçelerinde açılacak özel tertiplere Maliye Bakanlığınca özel ödenek kaydedilir. Özel ödeneklerden kullanılmayan miktarlar, ertesi yıl bütçesine devren gelir ve ödenek kaydedilir. d) Genel bütçeye veya kurum bütçelerine gelir yazılan fon gelirlerinin takip ve tahsili ilgili kurum ve kuruluşlarla birlikte Maliye Bakanlığınca da izlenir ve takip edilir. Bu gelirlerin takip ve tahsilinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu'nun "Orman fonuna katkının taksitlendirilmesi" başlıklı 15. maddesinde, "Ormanlarda yer alacak turizm yatırımı belgeli tesislerin, 6831 sayılı Orman Kanununun Ek 3 üncü maddesinin (c) fıkrası uyarınca ödemek zorunda oldukları bedel, tahsis tarihini takip eden üçüncü yıldan itibaren, beş yıl vade ve beş eşit taksitte alınır." düzenlemesi yer almaktadır.
Kamu Taşınmazlarının Turizm Yatırımlarına Tahsisi Hakkında Yönetmelik'in 21/1-c bendinin, 07/01/2010 günlü, 27455 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan yönetmelikle değişiklik yapılmadan önceki halinde; "Tahsis edilen taşınmazın orman arazisi olması halinde; 31/12/2005 tarihli ve 26040 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Orman Köylüleri Kalkınma Hizmetlerine İlişkin Esas ve Usullerin 5 inci maddesinde belirtilen esas ve usullere göre bütçeye gelir kaydedilmek ve bir defaya mahsus olmak üzere Orman Köylüleri Kalkındırma Geliri alınır. Orman Köylüleri Kalkındırma Geliri proje toplam bedelinin orman sahasına isabet eden kısmının yüzde üçüdür. Ayrıca işletmede tür, sınıf ve kapasite değişikliği yapılması halinde, yatırım veya işletme belgesi düzenlendiği tarihteki birim maliyetler üzerinden yapılan değişiklik esas alınarak hesaplanacak bedel her defasında ödenir" kuralına yer verilmiştir.
Söz konusu Yönetmelik'in 07/01/2010 günlü, 27455 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle değiştirilen 21/1-c bendinde ise; "Tahsis edilen taşınmazın orman arazisi olması halinde; 31/12/2005 tarihli ve 26040 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Orman Köylüleri Kalkınma Hizmetlerine İlişkin Esas ve Usullerin 5 inci maddesinde belirtilen esas ve usullere göre bütçeye gelir kaydedilmek ve bir defaya mahsus olmak üzere Orman Köylüleri Kalkındırma Geliri alınır. Orman Köylüleri Kalkındırma Geliri proje toplam bedelinin orman sahasına isabet eden kısmının yüzde üçüdür. Ayrıca tesiste tür, sınıf ve kapasite değişikliğinin belgelendirildiği tarihteki birim maliyetlere göre hesaplanacak bedel ile yine aynı yıl birim maliyetleri esas alınarak önceki tür, sınıf ve kapasiteye göre hesaplanan bedel arasındaki farkın yüzde üçü alınır. Yeni bedelin önceki bedelden düşük olması halinde iade yapılmaz." hükmü yer almaktadır.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un "Ödeme zamanı ve önce ödeme" başlıklı 37. maddesinde, "Amme alacakları hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda ödenir. Hususi kanunlarında ödeme zamanı tesbit edilmemiş amme alacakları Maliye Vekaletince belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu ödeme müddetinin son günü amme alacağının vadesi günüdür. Amme borçlusu isterse borcunu belli zamanlardan önce ödeyebilir."; "Tahsil zamanaşımı" başlıklı 102. maddesinde, "Amme alacağı, vadesinin rastladığı takvim yılını takib eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar. Para cezalarına ait hususi kanunlarındaki zamanaşımı hükümleri mahfuzdur. Zamanaşımından sonra mükellefin rızaen yapacağı ödemeler kabul olunur." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu işlem incelendiğinde;
1- Orman vasıflı Hazine taşınmazının 72.719,37 m2 yüzölçümlü kısmı üzerinde 700 yataklı 5 yıldızlı otel tesisi gerçekleştirmek üzere Kültür ve Turizm Bakanlığınca davacı şirket adına 04/03/2005 tarihinde yapılan asıl alana ilişkin kesin tahsis işlemi nedeniyle hesaplanan Orköy gelirinin, ...-TL,
2- ... tarih ve ... sayılı Olur gereği düzenlenen 1580 yataklı 5 yıldızlı Otel Turizm Yatırımı Belgesine istinaden 880 yataklık kapasite artışından kaynaklanan Orköy gelirinin, ...-TL,
3- 31/05/2006 tarihli ek alan tahsisinden ve personel yatağı ilavesinden kaynaklanan orman vasıflı ek alana isabet eden Orköy gelirinin, ... TL ve
4- ... tarihli ve ... sayılı Olur gereği düzenlenen 1580 müşteri yatağı+272 personel yatağı kapasiteli 5 yıldızlı Otel Turizm İşletmesi Belgesine göre 72 personel yatağı artışından kaynaklanan Orköy gelirinin, ...-TL olarak hesaplandığı görülmektedir.
Buna göre, orman vasıflı alanlara ilişkin olarak farklı zamanlarda tesis edilen asıl ve ek alan kesin tahsisleri ile kapasite artışından kaynaklı olarak hesaplanan Orköy bedellerinin davaya konu işlemle ödenmesinin istenilmesi nedeniyle zamanaşımı yönünden 2005 ve 2006 tarihli tahsis ve kapasite artışından kaynaklı işlemlere binaen hesaplanan gelirler için ayrı; 2018 yılında tesis edilen Otel Turizm İşletmesi Belgesine istinaden hesaplanan gelir yönünden ayrı hukuki denetimin yapılması gerekmektedir.
A. ... tarihli ve ... sayılı Olur gereği düzenlenen 1580 müşteri yatağı+272 personel yatağı kapasiteli 5 yıldızlı Otel Turizm İşletmesi Belgesine göre 72 personel yatağı artışından kaynaklanan ...-TL Orköy geliri yönünden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının incelenmesi:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
B. Davacı şirket adına 04/03/2005 tarihinde yapılan asıl alana ilişkin kesin tahsis işlemi nedeniyle hesaplanan ...-TL; ... tarih ve ... sayılı Olur gereği düzenlenen 1580 yataklı 5 yıldızlı Otel Turizm Yatırımı Belgesine istinaden 880 yataklık kapasite artışından kaynaklanan ...-TL ve 31/05/2006 tarihli ek alan tahsisinden ve personel yatağı ilavesinden kaynaklanan orman vasıflı ek alana isabet eden ... TL Orköy gelirleri yönünden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının incelenmesi:
Uyuşmazlık, 2005 ve 2006 tarihlerindeki kesin tahsis, ek alan tahsisi ve kapasite artışından kaynaklanan Orköy gelirinin ödenmesinin dava konusu işlemle istenilmesi üzerine olaya 6183 sayılı Kanun'un 102. maddesinde yer alan tahsil zamanaşımı hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı noktasında toplanmaktadır.
Öncelikle, 6831 sayılı Orman Kanunu'nun Ek-3. maddesinde yer alan Orköy gelirine ilişkin düzenleme, 4629 sayılı Bazı Fonların Tasfiyesi Hakkında Kanun'un 1. maddesinin (b) bendi gereğince yürürlükten kaldırılmış ise de; aynı Kanun'un Geçici 1. maddesi gereğince anılan fon gelirinin yürürlükten kaldırılan hükümlere göre tahsil edilmeye devam edileceği ve bu gelirlerin takip ve tahsilinde 6183 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı açıkça kurala bağlandığından, uyuşmazlığın çözümünde 6183 sayılı Kanun hükümlerinden yararlanılması, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde genel hükümlere başvurulması gerekmektedir.
6183 sayılı Kanun'un 37. maddesinde, amme alacaklarının hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda ödeneceği kurala bağlanmış olup hususi kanunlarında ödeme zamanı tesbit edilmeyen amme alacakları için Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödeneceği belirtilmiştir. 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu'nun "Orman fonuna katkının taksitlendirilmesi" başlıklı 15. maddesinde, her ne kadar madde başlığı taksitlendirme şeklinde düzenlenmiş ise de madde içeriğinde söz konusu Orköy geliri için bir vade tarihi belirlenmiştir. Buna göre, ormanlarda yer alacak turizm yatırımı belgeli tesislerin, 6831 sayılı Orman Kanunu'nun Ek 3 üncü maddesinin (c) fıkrası uyarınca ödemek zorunda oldukları bedelin, tahsis tarihini takip eden üçüncü yıldan itibaren, beş yıl vade ve beş eşit taksitte alınacağı kurala bağlanmıştır. Düzenlemede vade tarihinin belirlenmesi bakımından "tahsis tarihi"nin kriter olarak esas alındığı, bu itibarla kesin tahsis ve ek alan tahsisine ilişkin işlemler bakımından "tahsis tarihinin"; kapasite artışından kaynaklı Orköy gelirinin vade tarihinin belirlenmesi için ise kapasite artışının turizm işletme belgesine işlendiği tarihin esas alınması gerekeceği açıktır.
Buna göre; a- 04/03/2005 tarihinde yapılan asıl alana ilişkin kesin tahsis işlemi nedeniyle hesaplanan Orköy geliri için, bu tarihi takip eden üçüncü yıl olan 04/03/2008 tarihinden hesaplanan 5 yıl vade tarihinin son gününün 04/03/2012; b- 31/05/2006 tarihli ek alan tahsisinden ve personel yatağı ilavesi nedeniyle hesaplanan Orköy geliri için, bu tarihi takip eden üçüncü yıl olan 31/05/2009 tarihinden hesaplanan 5 yıl vade tarihinin son gününün 31/05/2013; c- ... tarih ve ... sayılı Olur gereği düzenlenen 1580 yataklı 5 yıldızlı Otel Turizm Yatırımı Belgesine istinaden 880 yataklık kapasite artışı nedeniyle hesaplanan Orköy geliri için, bu tarihi takip eden üçüncü yıl olan 16/09/2008 tarihinden hesaplanan 5 yıl vade tarihinin son gününün 16/09/2012 olduğu anlaşılmaktadır.
Öte yandan 6183 sayılı Kanun'un 102. maddesinde düzenlenen tahsil zamanaşımı süresinin işletilebilmesi için usulüne uygun olarak tahakkuk etmiş bir kamu alacağının varlığının şart olduğu, tahakkuk etmiş bu kamu alacağının vadesinin rasladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilememesi halinde tahsil zamanaşımının gerçekleşeceği, somut olayda ise, davacı şirketin kesin tahsis, ek alan tahsisi ve kapasite artışından kaynaklanan Orköy gelirine ilişkin ödeme yükümlülüğünün, 2634 sayılı Kanun'un 15. maddesinde vadeye ilişkin özel düzenleme bulunmakta ise de- sırasıyla 04/03/2012, 16/09/2012 ve 31/05/2013 tarihlerinde henüz doğmadığı, zira davacı tarafından ödenmesi gereken tutarın ne kadar olduğuna ilişkin bir tahakkuk işleminin o tarihte henüz söz konusu olmadığı, Kültür ve Turizm Bakanlığının davaya konu ... tarih ve E... sayılı işlemi ile toplam yatırım maliyetinin %3'ü oranında hesaplanan Orköy gelirlerinin ödenmesi gerektiğine ilişkin yazının ise tahakkuk işlemi niteliğinde olduğu sonucuna varılmaktadır.
Diğer taraftan, zamanında usulüne uygun tahakkuk işlemi yapılmamış Orköy gelirlerine yönelik olarak davalı idarelerce bu gelirlerin ilanihaye istenebilecek olması turizm yatırımcıları yönünden hukuk güvenliğini sarsacağından bu hususta - 6183 sayılı Kanun'un tahsil zamanaşımına ilişkin düzenlemeleri uygulanamadığından- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 146. maddesinde yer alan "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir." kuralının uygulanması gerekmektedir. Zira zamanaşımı müessesesinde alacak hakkını elinde bulunduran kişinin bu hakkını belli bir süre içerisinde borçludan talep etmesi gerekmekte olup bu süre zarfında alacağın talep edilmemesi durumunda borç eksik borç niteliğine dönüşerek borçlu kişiye, borcunu ödemekten kaçınma imkanı vermektedir. Özel borç ilişkilerinde de kamu alacağının takip ve tahsiline ilişkin düzenlemelerde de zamanaşımı müessesesine yönelik düzenlemeler mevcut olup Orköy bedelinin tahsili hususunda bu müessesenin uygulanmaması, eşitlik ilkesine aykırı olduğu gibi borçlu turizm yatırımcısı aleyhine hukuk güvenliğine de aykırı sonuçlar doğuracaktır.
Buna göre, 2634 sayılı Kanun'un 15. maddesinde yer alan vade tarihine ilişkin düzenleme gereği somut olayda davacının ödemesi gereken Orköy gelirinin vade tarihlerinin sırasıyla 04/03/2012, 16/09/2012 ve 31/05/2013 tarihleri olduğu, bu tarihten itibaren 10 yıllık genel zamanaşımı süresi hesaplandığında ise 04/03/2022, 16/09/2022 ve 31/05/2023 tarihlerine kadar söz konusu gelirin davacıdan tahsil edilebileceği sonucuna ulaşılmaktadır.
Şu halde; bu başlık altında incelenen Orköy gelirlerine yönelik alacak zamanaşımına uğramadığından, davacı şirket adına 04/03/2005 tarihinde yapılan asıl alana ilişkin kesin tahsis işlemi nedeniyle hesaplanan ...-TL; ... tarih ve ... sayılı Olur gereği düzenlenen 1580 yataklı 5 yıldızlı Otel Turizm Yatırımı Belgesine istinaden 880 yataklık kapasite artışından kaynaklanan ...-TL ve 31/05/2006 tarihli ek alan tahsisinden ve personel yatağı ilavesinden kaynaklanan orman vasıflı ek alana isabet eden 16.889,88 TL Orköy gelirlerinin ödenmesi gerektiğine yönelik dava konusu işlemin bu kısımları yönünden hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz istemlerinin kısmen kabul, kısmen reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının;
a) Dava konusu işlemin, ... tarihli ve ... sayılı Olur gereği düzenlenen 1580 müşteri yatağı+272 personel yatağı kapasiteli 5 yıldızlı Otel Turizm İşletmesi Belgesine göre 72 personel yatağı artışından kaynaklanan ...-TL Orköy geliri yönünden, ONANMASINA,
b) Dava konusu işlemin, davacı şirket adına 04/03/2005 tarihinde yapılan asıl alana ilişkin kesin tahsis işlemi nedeniyle hesaplanan ...-TL; ... tarih ve ... sayılı Olur gereği düzenlenen 1580 yataklı 5 yıldızlı Otel Turizm Yatırımı Belgesine istinaden 880 yataklık kapasite artışından kaynaklanan ...-TL ve 31/05/2006 tarihli ek alan tahsisinden ve personel yatağı ilavesinden kaynaklanan orman vasıflı ek alana isabet eden ... TL Orköy gelirleri yönünden, BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 08/04/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.