T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/3260
Karar No : 2025/3756
DAVACI : ...
DAVALI : ... Odası Başkanlığı
VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...
DAVANIN KONUSU :
1- Gazi Üniversitesi Kastamonu Orman Fakültesi Orman Mühendisliği Bölümü mezunu olan davacı tarafından, 13/01/2021 tarihinde TMMOB Orman Mühendisleri Odasına serbest meslek mensupluğuna kabulü ve serbest meslek mensubu ruhsatı verilmesi talebiyle yaptığı başvurunun zımnen reddi işlemi ile,
2- Bu işlemin dayanağını oluşturan 06/05/2009 tarih ve 27220 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Mühendisleri Odası Mesleki Deneyim Kazanma ve Meslek Mensupluğu Sınav Yönetmeliği’nin iptali istenilmiştir.
DAVACININ İDDİALARI :
Davacı tarafından; Gazi Üniversitesi Kastamonu Orman Fakültesi Orman Mühendisliği Bölümü’ne 2000 yılında kayıt yaptırdığı ve 09/03/2007 tarihinde Orman Mühendisi olarak mezun olduğu, öğrenimine devam ederken, 08/07/2006 tarih ve 26222 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5531 sayılı Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Kanunu’nun “Meslek mensubu olmanın şartları ve sınav” başlıklı 6/b-2 ve 3. maddesi ile serbest meslek mensubu olmanın şartları arasına bir yıl staj ve serbest meslek mensupluğu sınavını kazanmış olmanın eklendiği, anılan Kanun’un 14. maddesi ile de bu hususun yönetmelikle düzenleneceğinin hüküm altına alındığı, 5531 sayılı Kanun ve ilgili maddesi uyarınca çıkarılan Orman Mühendisleri Odası Mesleki Deneyim Kazanma ve Meslek Mensupluğu Sınav Yönetmeliğinde, sözkonusu mevzuat yürürlüğe girmeden önce eğitimlerine başlayan kişilerin hukuki durumları ile ilgili herhangi bir geçiş düzenlemesine yer verilmediği, bu durumun kazanılmış hak, haklı beklenti, hukuki güvenilirlik, eşitlik (kendisi ile aynı tarihte kayıt yaptıran ancak düzenleme yürürlüğe girmeden önce mezun olanlara uygulanmadığı) gibi Anayasa ile güvence altına alınmış hak ve hukuk ilkelerine aykırı olduğu, kazanılmış haklara yönelik düzenleme yapılırken sadece kamuda görev yapanların esas alındığı, bu durumun da eşitlik ilkesine aykırı olduğu, konu ile ilgili olarak “hukuk mesleklerine giriş” sınavının, 2547 sayılı Kanun’un Geçici-80. maddesi uyarınca “ilgili yükseköğretim kurumlarına bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra kayıt yaptıranlar hakkında uygulanacağı”, 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu’nun polis koleji mezunlarının polis akademisinde memur statüsünde öğrenim görmelerine olanak veren hükümlerini yürürlükten kaldıran 4652 sayılı Polis Yükseköğrenim Kanunu’nun Geçici 5. maddesinde “bu kanunun yürürlüğe girmesinden önce polis enstitüsünün yükseköğrenim kısmı ile Polis Akademisinden mezun olanların kazanılmış haklarının saklı olacağı” hükümlerine yer verildiği, idarelerin mevcut düzenlemeleri her zaman değiştirme, hatta kaldırma yetkisine sahip oldukları, ancak bu halde verilen örneklerde olduğu üzere geçiş hükümlerine yer verilmesinin hukuki güvenilirlik, haklı beklenti ve kazanılmış hak ilkelerinin bir gereği olduğu, bu husus gözetilmeksizin yapılan dava konusu düzenlemenin hukuka aykırı olduğu, mülga 2007 tarihli Yönetmelikte Kanun’un yürürlüğe girdiği tarih itibariyle mezun olanlara bir istisna tanındığı, ancak bunun da yeterli bir düzenleme olmadığı iddia edilmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :
Davalı idare tarafından usule ilişkin olarak; davacının 2007 yılında üniversiteden mezun olduğu, 2009 yılında yürürlüğe giren dava konusu Yönetmeliğe 60 gün içerisinde dava açmadığı gibi, anılan Yönetmelik yayımlanmadan önce mezun olması itibariyle sözkonusu süreçte Orman Mühendisleri Odasına yapılmış bir müracaatının da bulunmadığı, 13/01/2021 tarihinde yapılan başvurunun hak düşürücü süre olan dava açma süresini yeniden canlandırmaya yönelik olduğu ve davanın zamanaşımına uğradığı, davacının iptali talep edilen Yönetmeliğin hangi maddelerinin iptalini talep ettiğini belirtmediğinden davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiği; esasa ilişkin olarak ise, Kanun koyucunun orman mühendisi serbest meslek mensubu olabilmek için yapılacak sınav ve staj şartının istisnasını 5531 sayılı Kanun’un 6/2-3 maddelerinde saymak suretiyle belirlediği, Kanun’un yürürlük tarihinde öğrenci olanlar için bir düzenleme öngörülmediği, kanunen istisna kapsamına alınmayan bir durum nedeniyle davacı hakkında kazanılmış hak ve haklı beklenti ilkeleri gereği işlem tesis edilmesinin mümkün bulunmadığı, Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihte öğrenci olanlar için Kanun’un susması değil, özellikle kapsam içine alınmamış olması halinin sözkonusu olduğu, 5531 sayılı Kanun’un 15. maddesinde ilgili Kanun’un yayım tarihi itibariyle yürürlüğe gireceği hüküm altına alındığından, anılan tarih itibariyle öğrenci olan ve meslek mensubu olmayan davacının daha önceki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesine yönelik talebinin haksız ve hukuksuz olduğu, kabul anlamına gelmemekle birlikte mezun olan davacı staja başladıktan sonra böyle bir talepte bulunsaydı değerlendirme konusu yapılabileceği, nitekim arsa sahiplerinin inşaat izinlerinin imar planı değişikliğinden etkilenmemesinin de benzer bir uygulama olduğu, Yönetmeliğin 5531 sayılı Kanun’un 14. maddesi uyarınca verilen yetkilendirme ile Kanun’da belirlenen sınırlamalar çerçevesinde (kamu kurumu çalışanları) hukuka uygun olarak hazırlandığı, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu düzenleyici işlemin eksik düzenleme nedeniyle kısmen iptaline karar verilmesi, eksik düzenlemeye istinaden tesisi edilen dava konusu işlemin de iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ :Dava; davacının serbest meslek mensupluğu ruhsatının düzenlenerek tarafına verilmesi istemiyle Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Orman Mühendisleri Odasına yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlem ile 06/05/2009 tarihli ve 27220 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Mühendisleri Odası Mesleki Deneyim Kazanma ve Meslek Mensupluğu Sınav Yönetmeliğinin iptali istemiyle açılmıştır.
Bilindiği üzere, normlar hiyerarşisine göre, anayasal ve yasal düzenlemelerden sonra gelen idari düzenlemeler bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanır ve kanun hükümlerine açıklık getirilmesi suretiyle bu kanun hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanır. Diğer yandan, normlar hiyerarşisindeki düzenleme soyuttan somuta doğru kademeli bir sistem içermektedir. Anılan sistemde bir üst norm bir alt norma oranla daha genel ve soyut ifadeler taşımakta, bir alt norm ise daha özel ve somut ifadelerle bir üst normun ne amaçlamak istediğini somut olarak ortaya koymaktadır. Öğretide türevsel bir yetki olarak kabul edilen idarelerin düzenleme yetkisinin, yasalarla getirilen hükümleri aşacak bir şekilde kullanılamayacağı da idare hukukunun en temel ilkelerindendir. Mevzuat belirleme tekniği açısından da, idarenin Yasayla kendisine verilmiş olan görevleri idari metinlerle düzenlerken, bu görevlerin gerektirdiği teknik detayların belirlenmesi noktasında da, takdir yetkisine sahip olduğu, ancak bu takdir yetkisinin kamu yararı ve düzenine uygun olarak kullanılması gerektiği tartışmasızdır.
08/07/2006 tarihli ve 26222 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5531 Sayılı Kanunun 6. maddesi meslek mensubu olmanın şartları ve sınava ilişkin olup, şartlar arasında "mesleki deneyim kazanmak amacıyla kendi uzmanlık alanlarına uygun serbest meslek mensubu veya serbest yeminli meslek mensubu yanında bir yıl çalışmış olmak " şartı da bulunmakta, maddenin devam eden hükümlerinde de sınava ilişkin düzenlemeler yer almaktadır.
Anılan Kanuna dayanılarak hazırlanan ve 06/05/2009 tarihli ve 27220 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren davaya konu Orman Mühendisleri Odası Mesleki Deneyim Kazanma ve Meslek Mensupluğu Sınav Yönetmeliği ise mesleki deneyim kazanma programları ve serbest veya serbest yeminli meslek mensupluğuna hak kazanma sınavları ile kamuda kazanılmış mesleki hakların kullanımına ilişkin usul ve esasları düzenlemekte olup, tamamen üst hukuk normuna uygun düzenlemeler içerdiğinden, söz konusu Yönetmelik hükümlerinin hukuka aykırılığından söz edilemeyecektir.
Davaya konu birel işlemin incelenmesine gelince; davacı tarafından, okula kayıt olduğu dönemde mevcut olmayan ve yukarıda anılan Kanun hükmü ile getirilen staj ve sınav zorunluluğunun getirilmesine ilişkin yeni sistemin 1999 yılında yapılacak sınavda uygulamaya konulmasının kendilerini ve aynı durumda olanları mağdur edeceğini öne sürülmekte ise de; mesleki deneyim kazandıktan sonra ruhsat alarak hizmet vermenin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu kuşkusuzdur.
Ayrıca öğrencilik bir statü olup, hizmet gereği ve kamu yararı amacıyla bu statüyle ilgili koşulların değiştirilmesi halinde, eski durumdan doğan-kesin kazanılmış hakların varlığından da söz edilemez.
Bu durumda, dava konusu düzenlemenin getirildiği tarihte halen öğrenci olan davacının okuldan mezun olduktan sonra bu düzenlemelerden istisna olması beklenemeyeceğinden davaya konu birel işlemde de hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddinin gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 16/04/2025 tarihinde, davacı ... ve davalı Orman Mühendisleri Odası vekili Av. ...'ın geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı Gazi Üniversitesi Kastamonu Orman Fakültesi Orman Mühendisliği Bölümü’ne 2000 yılında kayıt yaptırmış ve 09/03/2007 tarihinde Orman Mühendisi olarak mezun olmuştur. 13/01/2021 tarihinde TMMOB Orman Mühendisleri Odasına serbest meslek mensupluğuna kabulü ve serbest meslek mensubu ruhsatı verilmesi talebiyle başvuruda bulunmuştur.
5531 sayılı Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Kanunu’nu ile serbest meslek mensubu olabilmenin bir yıl staj ve serbest meslek mensupluğu sınavında başarılı olmak şartına tabi kılındığı gerekçesi ile anılan talebin re'sen reddedilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı Orman Mühendisleri Odasının usule yönelik itirazları yerinde görülmeyerek esasın incelenmesine geçildi.
ESAS YÖNÜNDEN:
Anayasa'nın "Yönetmelikler" başlıklı 124. maddesinin birinci fıkrasında; "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler."; "Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları" başlıklı 135. maddesinin birinci fıkrasında; "Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzelkişilikleridir." hükümlerine yer verilmiştir.
08/07/2006 tarih ve 2622 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 5531 sayılı Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Kanun; ormancılık, orman ve ağaç endüstrisiyle uğraşan gerçek ve tüzel kişilere ait yerlerde çalışanlar ile mühendislik mesleğini, hizmet akdi ile herhangi bir iş yerine bağlı olmaksızın, kendi nam ve hesaplarına serbest olarak icra edenleri kapsar.", "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; " Bu Kanunda geçen; ... (c) Mühendis: En az dört yıllık lisans eğitimini bitirmiş orman mühendisi, orman yüksek mühendisi, orman endüstri mühendisi ve ağaç işleri endüstri mühendisini, (ç) Meslek mensubu: Mühendis unvanını haiz olup bu Kanun çerçevesinde ormancılık ve orman ürünleri bürosu kurmak üzere 5. madde uyarınca yetkilendirilen kişileri, ... ifade eder.", "Hak, yetki ve sorumluluklar" başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında; "Meslek mensupları, 4. maddede belirtilen faaliyet konularıyla sınırlı olmak kaydıyla; araştırma-geliştirme çalışmaları yapmaya, çevresel muhasebe yapmaya, keşif yapmaya, zarar ziyan belirlemeye, maliyet hesaplamaya, fizibilite raporu hazırlamaya, tasarım faaliyetleri yapmaya, plân ve projeler hazırlamaya ve uygulamaya, standardizasyon çalışmaları yapmaya, sertifikalandırmaya, kalite kontrolü yapmaya, stok kontrolü yapmaya, denetim yapmaya, muayene yapmaya, hakemlik yapmaya, eksperlik yapmaya, teknik müşavirlik yapmaya, danışmanlık yapmaya, yeminli danışmanlık ve bilirkişilik yapmaya, raporlar hazırlamaya, ormancılık ve orman ürünleri konularında serbest müşavirlik büroları ile serbest yeminli müşavirlik büroları açmaya, laboratuvarlar açmaya, özel müesseseler ile işletmeler kurmaya, bunları yönetmeye ve bunların sorumlu müdürlüğünü yapmaya, ormancılık karantina ve rehberlik hizmetlerini yürütmeye, her türlü odun ve odun dışı orman ürünleri ile orman endüstrisi dahil her türlü ormancılık çalışmaları için gerekli olan fidan, bitki, alet ve edevatın ihracat ve ithalat işlemleriyle ilgili hizmetleri tek başlarına, ortak faaliyet alanları içinde ise mevzuatta yetkilendirilmiş diğer meslek mensuplarıyla beraber yapmaya ve yürütmeye yetkilidir. Bu fıkrada belirtilen hak ve yetkiler, Odaya kayıtlı meslek mensuplarınca kullanılır.",
"Meslek mensubu olmanın şartları ve sınav" başlıklı 6. maddesinde; "Meslek mensubu olmanın şartları şunlardır: "... b) Serbest meslek mensubu olacaklarda aranacak özel şartlar: 1) Orman mühendisi, orman endüstri mühendisi ve ağaç işleri endüstri mühendisi yetiştiren lisans ve yüksek lisans düzeyinde eğitim veren yüksek öğretim kurumlarından mezun olup, mühendis veya yüksek mühendis unvanına sahip olmak. 2) Meslekî deneyim kazanmak amacıyla kendi uzmanlık alanlarına uygun serbest meslek mensubu veya serbest yeminli meslek mensubu yanında bir yıl çalışmış olmak. 3) Serbest meslek mensupluğu sınavını kazanmış olmak. 4) Serbest meslek mensupluğu ruhsatını almış olmak. c) Serbest yeminli meslek mensubu olacaklarda aranacak özel şartlar: 1) En az on yıl serbest meslek mensubu olarak çalışmış olmak. 2) Serbest yeminli meslek mensupluğu sınavını kazanmış olmak. 3) Serbest yeminli meslek mensupluğu ruhsatını almış olmak.
Kamu kurum ve kuruluşlarında orman, ormancılık ve ağaç endüstrisiyle ilgili işlerde mühendis olarak görev yapanların kamuda çalıştıkları görevlerden hangilerinin meslekî deneyim süresinden sayılacağı, hangi görevlerde bulunanlar için serbest meslek mensubu unvanının kazanılmasında sınav şartının aranmayacağı ve hangi görevlerde geçen sürelerin serbest meslek mensupluğunda geçirilmiş sayılacağı Bakanlığın uygun görüşü alınarak Oda tarafından çıkarılacak yönetmelikte gösterilir. Serbest meslek mensupluğu ve serbest yeminli meslek mensupluğu sınavı Oda tarafından yazılı olarak yapılır. Sınav komisyonu yedi üyeden oluşur. Üyelerin ikisi Bakanlık tarafından, biri Orman Genel Müdürlüğü tarafından, ikisi Yükseköğretim Kurulu tarafından, ikisi de Oda tarafından seçilir...", "Yönetmelik" başlıklı 14. maddesinde;" Serbest meslek mensupluğuna müracaat ve meslek icrasına hak kazanma, kazanılmış meslekî haklar, ruhsat, meslek mensupları ile serbest yeminli meslek mensuplarının tutacakları defter ve kayıtlar ile bunların bildirim mecburiyetleri, meslek kütüğü ve sicil numarası verilmesine dair usûl ve esaslar, Oda tarafından hazırlanıp Resmî Gazetede yayımlanacak yönetmelikle belirlenir. Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içerisinde yürürlüğe konulur.", "Müktesep haklar" başlıklı Geçici Madde-1; "Orman Mühendisi veya Orman Yüksek Mühendisi unvanı ile 31/12/1989 tarihinden önce mezun olanların peyzaj plânlaması ve uygulaması yapmak hak ve yetkileri devam eder." hükümlerine yer verilmiştir.
06/05/2009 tarih ve 27220 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Orman Mühendisleri Odası Mesleki Deneyim Kazanma ve Meslek Mensupluğu Sınav Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde (Değişik:RG-31/12/2009-27499 4.mükerrer); "Bu Yönetmeliğin amacı; mesleki deneyim kazanma programları ve serbest veya serbest yeminli meslek mensupluğuna hak kazanma sınavları ile kamuda kazanılmış mesleki hakların kullanımına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.", "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Yönetmelik; ormancılık, orman ve ağaç endüstrisiyle uğraşan gerçek ve tüzel kişilere ait yerlerde çalışanlar ile mühendislik mesleğini, hizmet akdi ile herhangi bir iş yerine bağlı olmaksızın, kendi nam ve hesaplarına serbest olarak icra edenleri kapsar.", "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde; " Bu Yönetmelikte geçen; a) Aday meslek mensubu: Kanunun öngördüğü şartları taşıyan, serbest ormancılık ve serbest orman ürünleri bürolarında mesleği serbestçe ifa edebilmeleri için, mesleğe hazırlayıcı tekniğe, mevzuat ve uygulamaya yönelik temel bilgileri kazanmak amacıyla, bir meslek mensubu yanında veya denetim ve gözetiminde mesleki çalışmalar yapan mühendisleri, ... d) Meslek: Orman mühendisliği, orman yüksek mühendisliği, orman endüstri mühendisliği ve ağaç işleri endüstri mühendisliği mesleğini, e) Meslek mensubu: Mühendis unvanına sahip olup, Kanun çerçevesinde ormancılık ve orman ürünleri bürosunu kurmak üzere, Kanun'un 5. maddesi uyarınca yetkilendirilen kişileri, f) Mesleki faaliyet: Mühendis unvanına sahip olan ruhsatlı serbest meslek mensuplarının, Kanun hükümleri uyarınca icra edecekleri faaliyetleri, g) Mesleki deneyim: Mühendislerin mesleklerini icra etmeleri amacıyla, kamu kurum ve kuruluşlarıyla, gerçek ve tüzel kişilere ait işyerlerinde, ormancılık ve orman ürünleri bürolarında sosyal güvenceli olarak çalıştıkları süreleri, ğ) Mesleki deneyim kazanmak: Aday meslek mensubu mühendislerin, serbest meslek mensupluğu sınavına girebilmeleri amacıyla, kendi uzmanlık alanlarına uygun, serbest meslek mensubu veya serbest yeminli meslek mensubu yanında çalıştıkları ve Oda eğitiminde geçirdikleri süreleri, ı) Mühendis: 17/6/1938 tarihli ve 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun uyarınca en az dört yıllık lisans eğitimini bitirmiş orman mühendisi, orman yüksek mühendisi, orman endüstri mühendisi ve ağaç işleri endüstri mühendisini, k) Ruhsat: Sınavlarda başarılı olan meslek mensuplarıyla, Kanunun 6. maddesi uyarınca kazanılmış haklara sahip olan meslek mensuplarına; ormancılık, orman ve ağaç endüstrisi büroları açmak amacıyla Oda tarafından verilen izin belgesini, l) Serbest ormancılık bürosu: Orman mühendisi ve orman yüksek mühendisi unvanına sahip meslek mensuplarının, mesleklerini, hizmet akdi ile bir iş yerine bağlı olmaksızın kendi nam ve hesaplarına serbestçe icra edebilecekleri, teknik müşavirlik ve danışmanlık yapabilecekleri serbest ormancılık bürolarını, m) Serbest orman ürünleri bürosu: Orman endüstri mühendisi ve ağaç işleri endüstri mühendisi unvanına sahip meslek mensuplarının, mesleklerini, hizmet akdi ile bir iş yerine bağlı olmaksızın kendi nam ve hesaplarına serbestçe icra edebilecekleri, teknik müşavirlik ve danışmanlık yapabilecekleri serbest orman ürünleri bürolarını, n) Serbest yeminli ormancılık bürosu: Yeminli meslek mensupluğu sınavını kazanan, orman mühendisi ve orman yüksek mühendisi unvanına sahip meslek mensuplarının; Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen alanlarda, hizmet akdi ile bir iş yerine bağlı olmaksızın, kendi nam ve hesaplarına mesleklerini serbestçe icra edebilecekleri, teknik müşavirlik ve danışmanlık yapabilecekleri büroları, o) Serbest yeminli orman ürünleri bürosu: Yeminli meslek mensupluğu sınavını kazanan, orman endüstri mühendisi ve ağaç işleri endüstri mühendisi unvanına sahip meslek mensuplarının; Kanunun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerinde belirtilen alanlarda, hizmet akdi ile bir iş yerine bağlı olmaksızın, kendi nam ve hesaplarına mesleklerini serbestçe icra edebilecekleri, teknik müşavirlik ve danışmanlık yapabilecekleri büroları, p) Sınav: Mesleki yeterliliğin ölçülmesi amacıyla, serbest yeminli meslek mensubu ve serbest meslek mensubu adayları için sınav komisyonunca yapılan sınavları, s) Temel Eğitim ve Mesleki Deneyim Kazanma Merkezi (TEMDEM): Mesleki geliştirme eğitimleri, aday meslek mensuplarının mesleki deneyim kazanmak amacıyla meslek mensuplarının yanında çalışmalara başlamalarının planlanması ve değerlendirilmesi, eğitim ve mesleki deneyim kazanma programlarının hazırlanması ve denetlenmesi ile görevli Oda bünyesinde oluşturulan merkezi, ... ifade eder.", "Mesleki deneyim kazanmak için ön görülen çalışma süreleri" başlıklı 10. maddesinin birinci fıkrasında; "(1) Mesleki deneyim kazanma olarak kabul edilen süreler aşağıdadır: a) Bu Yönetmeliğin 49. maddesinde sayılan kamu görevlerinde geçen süreler, b) Resmi tatil ve izinlerle, Oda ve TEMDEM tarafından yapılan eğitim veya değerlendirmelerde geçen süreler, c) Lisansüstü diploma ve tezinin ibraz edilmesi, bu bentteki haktan yararlananların bu fıkranın (a) bendindeki haktan yararlanmamaları şartı ile genel ormancılık, orman endüstrisi ve ağaç işleri endüstrisi ile ilgili alanlarda lisansüstü eğitim görenlerin bu eğitimde geçen sürelerinin üç ayı, ç) Doktora diploması ve tezinin ibraz edilmesi, bu bentteki haktan yararlananların bu fıkranın (a) bendindeki haktan yararlanmamaları şartı ile genel ormancılık, orman endüstrisi ve ağaç işleri endüstrisi ile ilgili alanlarda doktora yapanların altı ayı.", "Sınava tabi olmayanlar" başlıklı 30. maddesinde; (1) Kamu kurum ve kuruluşlarında mühendis olarak görev yapanlardan, bu Yönetmeliğin 50. maddesinde sayılan meslek mensupları, serbest meslek mensupluğu sınavlarına tabi tutulmayacaktır. (2) Serbest yeminli meslek mensupluğunda istisna olmayıp, bu unvana hak kazanmak için sınavda başarılı olmak zorunludur." anılan Yönetmeliğin Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Kazanılmış Haklar başlıklı Dördüncü Bölümünde yer alan "Kamu kurum ve kuruluşlarında mesleki deneyim kazanmak esas ve usulleri" başlıklı 49. maddesinde; "(1) Ormancılık, orman endüstrisi ve ağaç işleri endüstrisiyle uğraşan kamu kurum ve kuruluşlarında; uzmanlık alanlarıyla ilgili olarak ve belgelenmek koşuluyla, Kanunun 4. maddesinde sayılan konuların yürütüldüğü aşağıdaki görevlerde çalışılan süreler mesleki deneyim kazanma süresinde geçirilmiş sayılır. a) Orman mühendisi veya orman yüksek mühendisi unvanına sahip meslek mensuplarının, kamu kurum ve kuruluşlarında ormancılık konularıyla ilgili aşağıdaki görevlerde çalıştıkları süreler; 1) Çevre ve Orman Bakanlığında birim sorumlusu konumunda görev yapan ağaçlandırma mühendisi, fidanlık mühendisi, milli park mühendisi, orman-köy ilişkileri mühendisi olarak çalışılan görevler ile müfettiş adaylığı, ormancılık araştırma enstitülerinde yapılan araştırmalarda sorumlu mühendis, araştırma ormanı şefi veya mühendisi olarak çalışmak, 2) Orman Genel Müdürlüğünde müfettiş adaylığı, orman işletme veya bölge şefi, amenajman heyet mühendisi, kadastro komisyon üyesi, kadastro ve mülkiyet şefi, ağaçlandırma şefi, fidanlık şefi veya mühendisi, milli park şefi, orman harita fotogrametri mühendisi, koruma ve imrarat şefi, işletme silvikültür mühendisi, orman depo şefi ve bakım şefi olarak çalışmak, 3) Orman fakültelerinin orman mühendisliği bölümlerinde asistan, araştırma görevlisi, akademik uzman veya uzman olarak çalışmak, 4) Belgelemek koşuluyla, sosyal güvenceli olarak hizmet akdi ile geçici veya kadrolu işçi statüsünde mühendis olarak çalışmak, b) Orman endüstri mühendisi unvanına sahip meslek mensuplarının, kamu kurum ve kuruluşlarında orman endüstrisi konularıyla ilgili aşağıdaki görevlerde çalıştıkları süreler; 1) Bakanlıkların bağlı ve ilgili kurumlarının orman endüstrisiyle ilgili alanlarda hizmet veren birimlerinde müfettiş adaylığı, orman ürünleri üretimi işleriyle görevlendirilen üretim şefi, üretim mühendisi, atölye şefi ve atölye mühendisi olarak çalışmak, 2) Kuruluş amaçları içinde orman endüstrisiyle uğraşmak olan kamu iktisadi kuruluşları ve iktisadi devlet teşekküllerindeki birimlerde müfettiş adaylığı, orman ürünleri üretimi işleriyle görevlendirilen üretim şefi, üretim mühendisi, atölye şefi ve atölye mühendisi olarak çalışmak, 3) Orman fakülteleri orman endüstri mühendisliği bölümlerinde asistan, araştırma görevlisi, akademik uzman veya uzman olarak çalışmak, 4) Belgelenmek koşuluyla, sosyal güvenceli olarak hizmet akdi ile geçici veya kadrolu işçi statüsünde mühendis olarak çalışmak, c) Ağaç işleri endüstrisi mühendisi unvanına sahip meslek mensuplarının, kamu kurum ve kuruluşlarında orman endüstrisi konularıyla ilgili aşağıdaki görevlerde çalıştıkları süreler; 1) Bakanlıklara bağlı olarak çalışan ve ağaç işleri endüstrisiyle ilgili alanlarda hizmet veren birimlerde müfettiş adaylığı, ağaç ürünleri üretimi işleriyle görevlendirilen üretim şefi, üretim mühendisi, atölye şefi ve atölye mühendisi olarak çalışmak, 2) Kuruluş amaçları içinde ağaç işleri endüstrisinde faaliyet göstermek bulunan kamu iktisadi kuruluşları ve iktisadi devlet teşekküllerindeki birimlerde müfettiş adaylığı, ağaç ürünleri üretimi işleriyle görevlendirilen üretim şefi, üretim mühendisi, atölye şefi ve atölye mühendisi olarak çalışmak, 3) Ağaç işleri endüstri mühendisi yetiştiren en az dört yıllık lisans düzeyinde yüksek öğretim kurumlarında asistan, araştırma görevlisi, akademik uzman veya uzman olarak çalışmak, 4) Belgelenmek koşuluyla, sosyal güvenceli olarak hizmet akdi ile geçici veya kadrolu işçi statüsünde mühendis olarak çalışmak, (2) Meslek mensupları bu görevlerde çalıştıkları sürelerin bir yılı aşması halinde, Kanunun öngördüğü serbest meslek mensupluğu sınavlarına girebilmek için gerekli olan bir yıllık mesleki deneyim kazanmak hususunu olumlu sicil almak koşuluyla yerine getirmiş sayılırlar.", "Serbest meslek mensupluğu sınavından istisna edilecek kamu görevleri" başlıklı 50. maddesinde; "(1) Serbest meslek mensupluğu sınavından istisna edilecek kamu görevleri şunlardır: a) Mühendis unvanına sahip olup, kamu kurum ve kuruluşlarında yönetici ve birim amiri konumunda bulunan müsteşar, müsteşar yardımcısı, genel müdür, genel müdür yardımcısı, daire başkanı, başmüfettiş, müfettiş, bölge müdürü, bölge müdür yardımcısı, işletme müdürü, işletme müdür yardımcısı, müdür, müdür yardımcısı, grup müdürü, şube müdürü, kısım müdürü, başmühendis, müessese müdürü, fabrika müdürü, koordinatör, orman kadastro komisyon başkanı görevlerini yapanlar. b) Mühendis unvanına sahip olup, kamu kurum ve kuruluşlarında birim sorumlusu konumunda görev yapan orman işletme (bölge) şefi, amenajman heyet mühendisi, kadastro komisyon üyesi, kadastro ve mülkiyet şefi, ağaçlandırma şefi, erozyon kontrolü mühendisi, fidanlık mühendisi, bakım şefi ağaçlandırma mühendisi, fidanlık mühendisi, milli park mühendisi, orman harita ve fotogrametri mühendisi, orman ve köy ilişkileri mühendisi olarak çalışılan görevler ile müfettiş adaylığı, ormancılık araştırma enstitülerinde yapılan araştırmalarda sorumlu mühendis, işletme silvikültür mühendisi, araştırma ormanı şefi veya mühendisi, orman depo şefi, koruma ve imrarat şefi olarak toplam sekiz yıl süreyle görev yapanlar. c) Mühendis unvanına sahip olup, kuruluş amaçları içinde orman, selüloz ve türevleri ile ağaç işleri endüstrilerinde faaliyet göstermek bulunan kamu iktisadi kuruluşları ve iktisadi devlet teşekküllerindeki birimlerde orman ve ağaç ürünleri üretimi işleriyle görevlendirilen üretim şefi, üretim mühendisi, atölye şefi ve atölye mühendisi olarak toplam sekiz yıl süreyle görev yapanlar. ç) Mühendis unvanına sahip olup, orman fakültelerinin orman mühendisliği ve orman endüstri mühendisliği bölümleri ile ağaç işleri endüstri mühendisi yetiştiren en az dört yıllık lisans düzeyinde yüksek öğretim kurumları ve bu kurumlara bağlı yüksek okullarda öğretim üyesi olarak görev yapanlar ile asistan, araştırma görevlisi, akademik uzman veya uzman olarak toplam sekiz yıl süreyle görev yapanlar. (2) Bu kişiler faaliyet konularıyla sınırlı olmak üzere ormancılık, orman endüstrisi ve ağaç işleri endüstrisinde faaliyet gösteren kamu kurum ve kuruluşlarında; uzmanlık alanlarıyla ilgili olarak ve belgelenmek koşuluyla, serbest meslek mensupluğu sınavlarına girmeden, serbest meslek mensubu unvanını almaya hak kazanırlar. Bu kişiler serbest olarak çalışmak istemeleri halinde, Oda tarafından kendilerine ruhsat verilir. (3) Bu maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (ç) bentlerindeki kamu görevlerini, Kanunun 4 üncü maddesinde sayılan mesleğin konularından biri veya birkaçında çalışarak tamamlayan meslek mensupları, uzmanlık alanları içinde bulunan diğer konularda da çalışmak istemeleri halinde, Oda tarafından açılacak sınavlı mesleki geliştirme eğitimlerine katılarak belge almak zorundadırlar. Oda yönetim kurulu kararıyla, hizmet belgesindeki görevlerin, hangi mesleki konuları kapsadığı belirlenir.", "Serbest meslek mensupluğu görevinde geçmiş sayılan kamu görevleri" başlıklı 51. maddesinde; "(1) Faaliyet konularıyla sınırlı olmak üzere ormancılık, orman endüstrisi ve ağaç işleri endüstrisinde faaliyet gösteren kamu kurum ve kuruluşlarında; uzmanlık alanlarıyla ilgili olarak ve belgelenmek koşuluyla, aşağıda belirtilen görevlerde çalışan meslek mensuplarının çalıştıkları süreler serbest meslek mensupluğunda geçmiş sayılır. a) Mühendis unvanına sahip olup, kamu kurum ve kuruluşları, kamu iktisadi kuruluşları, iktisadi devlet teşekküllerinde yönetici ve birim amiri konumunda bulunan müsteşar, müsteşar yardımcısı, genel müdür, genel müdür yardımcısı, daire başkanı, müfettiş, başmüfettiş, bölge müdürü, bölge müdür yardımcısı, grup müdürü, işletme müdürü, işletme müdür yardımcısı, müdür, müdür yardımcısı, şube müdürü, kısım müdürü, başmühendis, müessese müdürü, fabrika müdürü, koordinatör, orman kadastro komisyon başkanı görevlerinde geçen süreler. b) Mühendis unvanına sahip olup, orman fakültelerinin orman mühendisliği ve orman endüstri mühendisliği bölümleri ile ağaç işleri endüstri mühendisi yetiştiren en az dört yıllık lisans düzeyinde yüksek öğretim kurumlarında öğretim üyesi olarak geçen süreler. c) Mühendis unvanına sahip olup, kamu kurum ve kuruluşlarında birim sorumlusu konumunda görev yapan orman işletme (bölge) şefi, amenajman heyet mühendisi, kadastro komisyon üyesi, kadastro ve mülkiyet şefi, ağaçlandırma şefi, fidanlık mühendisi, bakım şefi, ağaçlandırma mühendisi, erozyon kontrolü mühendisi, fidanlık şefi veya mühendisi, milli park mühendisi veya şefi, orman harita ve fotogrametri mühendisi, orman ve köy ilişkileri mühendisi olarak çalışılan görevler ile müfettiş adaylığı, ormancılık araştırma enstitülerinde yapılan araştırmalarda sorumlu mühendis, araştırma ormanı şefi veya mühendisi, orman depo şefi, koruma ve imrarat şefi, işletme silvikültür mühendisi olarak toplam sekiz yıldan fazla çalışılan süreler. ç) Mühendis unvanına sahip olup, orman fakültelerinin orman mühendisliği ve orman endüstri mühendisliği bölümleri ile ağaç işleri endüstri mühendisi yetiştiren en az dört yıllık lisans düzeyinde yüksek öğretim kurumlarında öğretim üyesi olarak çalışılan süreler ile asistan, araştırma görevlisi, akademik uzman veya uzman olarak toplam sekiz yıldan fazla çalışılan süreler. (2) Bu maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (ç) bentlerindeki kamu görevlerinde toplam 10 yıl süreyle çalışan meslek mensupları, Kanunun öngördüğü diğer şartları da yerine getirmeleri halinde, kamu görevlerinden ayrıldıktan sonra uzmanlık alanlarıyla ilgili olarak serbest yeminli meslek mensupluğu sınavlarına girmeye hak kazanırlar.", " Mesleki deneyim kazanma" başlıklı Geçici Madde-1; "(1) Mesleki deneyim kazanma çalışmaları; serbest meslek mensupları ve serbest yeminli meslek mensuplarınca kurulan ormancılık ve orman ürünleri büroları sayılarının, yüksek öğretim kurumlarından bir yılda mezun olan mühendislerin sayısına ulaşıncaya kadar, uzmanlık alanlarına uygun ormancılık, orman endüstrisi ve ağaç işleri endüstrisiyle uğraşan kamu kurum ve kuruluşları ile ruhsatlı serbest meslek mensubu çalıştıran gerçek kişilere ve özel hukuk tüzel kişilerine ait işyerlerinde de yapılabilir.", "Kamu kurumu dışında kazanılmış mesleki haklar" başlıklı Geçici Madde-2; "(1) Kanunun Resmî Gazete’de yayımlandığı 8/7/2006 tarihinden önce, kamu kurum ve kuruluşları dışında ormancılık, orman endüstrisi ve ağaç ürünleri endüstrisiyle uğraşan gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine ait işyerleri ile kendi nam ve hesaplarına çalışma yapan Orman Mühendisleri Odasının ilgili mevzuatına göre tescilli bürolarda çalışan meslek mensupları Odaya kayıtlı olmaları ve kayıt tarihinden itibaren belgelemeleri koşuluyla, sosyal güvenceli olarak aralıksız veya toplam on yıl süreyle çalışmaları ve diğer sınav şartlarını yerine getirmeleri halinde serbest yeminli meslek mensupluğu sınavına girebilirler." düzenlemelerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu 06/05/2009 tarih ve 27220 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Mühendisleri Odası Mesleki Deneyim Kazanma ve Meslek Mensupluğu Sınav Yönetmeliği’nin eksik düzenleme nedeniyle iptali istemi yönünden:
Yukarıda anılan mevzuat hükümleri kapsamında; 5531 sayılı Kanun ile Türkiye'deki orman fakültelerinden ve ağaç işleri endüstri mühendisi yetiştiren en az dört yıllık lisans düzeyinde yüksek öğretim kurumlarından ya da denkliği onaylanmış yurt dışı yüksek öğretim kurumlarından mezun olup, mühendis unvanını haiz olanların, anılan Kanun'un 4. maddesinde sayılmak suretiyle belirlenen uzmanlık alanlarında mesleki faaliyetlerde bulunabilmeleri, Kanun'un 5. maddesinde belirtilen hak, yetki ve sorumlulukları haiz Odaya kayıtlı meslek mensubu olmaları şartına tabi kılınmıştır.
Bu kapsamda; mühendis unvanını haiz olup bu Kanun çerçevesinde ormancılık ve orman ürünleri bürosu kurmak üzere Kanun'un 5. maddesi uyarınca yetkilendirilen meslek mensupluğu, serbest meslek mensupluğu ve serbest yeminli meslek mensupluğu olarak olarak iki farklı şekilde düzenlenmiştir.
Serbest meslek mensubu olabilmek için Kanun'da aranılan genel şartların yanısıra mühendis ünvanını haiz kişilerin, kendi uzmanlık alanlarına uygun serbest meslek mensubu veya serbest yeminli meslek mensubu yanında bir yıl çalışmış olmaları, serbest meslek mensupluğu sınavını kazanmış olmaları ve serbest meslek mensupluğu ruhsatını almış olmaları gerektiği öngörülmüştür. Diğer bir ifade ile en az dört yıllık lisans düzeyinde yüksek öğretim kurumlarından mezun olup, mühendis unvanını haiz olanların, Kanun'un 5. maddesinde belirtilen hak, yetki ve sorumluluklar çerçevesinde mesleği ifa etmeleri serbest meslek mensupluğu ruhsatı alma şartına bağlanmıştır. Bu kuralın istisnalarının ise yine anılan Kanun'un 6. maddesinin ikinci fıkrası ile 14 . maddesinin birinci fıkrası uyarınca çıkarılacak Yönetmeliklerle belirleneceği öngörülmüştür. Bu çerçevede kamu kurum ve kuruluşlarında orman, ormancılık ve ağaç endüstrisiyle ilgili işlerde mühendis olarak görev yapanların kamuda çalıştıkları görevlerden hangilerinin meslekî deneyim süresinden sayılacağı, hangi görevlerde bulunanlar için serbest meslek mensubu unvanının kazanılmasında sınav şartının aranmayacağı ve hangi görevlerde geçen sürelerin serbest meslek mensupluğunda geçirilmiş sayılacağı ile serbest meslek mensupluğuna müracaat ve meslek icrasına hak kazanma ve kazanılmış meslekî haklara ilişkin hususun Oda tarafından çıkarılacak yönetmelikte gösterileceği hüküm altına alınmıştır.
Anayasa'nın 124. maddesi, idarenin özerk ve türev düzenleme yetkisinin anayasal dayanağını oluşturmaktadır. Anayasa'ya göre, idarenin, düzenleme yetkisini kanunlar çerçevesinde ve kanunlara uygun olarak kullanması gereklidir. İdarenin düzenleme yetkisinin aslında ikincil, türev nitelikte olduğu hususunda bugün için bir duraksama bulunmamaktadır. Anayasa'ya göre, idarenin, düzenleme yetkisini kanunlar çerçevesinde ve kanunlara uygun olarak kullanması gereklidir. Kanunun öngördüğü düzenleme yetkisinin yine kanunda belirtildiği gibi kullanılması, bir başka deyişle hiyerarşik sıralamada daha altta yer alan normun, kendisinden üstte bulunan norma aykırı hükümler içermemesi, bir hakkın kullanımını üst normda öngörülmeyen bir şekilde daraltamaması veya kısıtlamaması; dolayısıyla, düzenleyici işlemin kendinden önce gelen kanun ve yönetmelik hükümlerine aykırı düzenlemeler getirmemesi gerektiği kabul edilmektedir.
Uyuşmazlıkta, davalı idarenin 5531 sayılı Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Hakkında Kanun hükümleri uyarınca serbest meslek mensupluğuna müracaat ve meslek icrasına hak kazanma ile kazanılmış meslekî haklar kapsamında sahip olduğu düzenleme yetkisinin ve bu yetkinin hukuka uygun olarak, eşitlik, kazanılmış hak ve haklı beklenti ilkelerine uygun olarak kullanılıp kullanılmadığının irdelenmesi gerekmektedir.
Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti, bir hukuk devleti olarak nitelendirilmiştir. Hukuk devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa'ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayıp yargı denetimine açık olan devlettir.
Hukuk Devleti'nin unsurlarından biri olan "hukuk güvenliği", diğer bir ifadeyle "güvenin korunması ilkesi"; ilgilinin hukuki durumunun süreceğine olan güveni dolayısıyla hayal kırıklığına uğratılmaması anlamına gelir. Güvenin korunması, her zaman mevcut bir hukuki durumun dokunulmazlığı anlamında olmasa da her düzenleme değişikliğinde idarenin göz önünde bulundurması gereken bir husustur.
Bu yönüyle, Hukuk Devleti'nin önemli bir unsuru olarak hukuk güvenliği, yalnızca hukuk düzeninin değil, aynı zamanda belirli sınırlar içinde, bütün Devlet davranışlarının, az çok, önceden öngörülebilir olması anlamını taşır. Hukuki güvenlik sadece bireylerin devlet faaliyetlerine duyduğu güven değil, aynı zamanda yürürlükteki mevzuatın süreceğine duyulan güveni de içerir.
Gerek yargı kararları, gerek öğretideki ortak tanımlamalara göre "haklı beklenti"; idarenin ister bir taahhüt, isterse uzun süren bir uygulamasına güvenerek olsun, bireylerin çıkarlarına ya da lehlerine olan bir sonuca ulaşabileceklerini ümit etmeleridir. Yeni düzenlemenin hukuki istikrarı bozmaması, hakların kullanılmasını zorlaştırmayacak ya da doğmuş olan haklarının hiçe sayılması anlamına gelecek şekilde tasarlanmaması gerekmektedir. Bununla birlikte, haklı beklentinin korunması, idarenin takdir yetkisini kullandığı alanlarda söz konusu olduğundan, kamu yararının ağır bastığı durumlarda haklı beklentiden söz edilemeyeceği ve idarenin eşitlik ve adalet ilkesine aykırı uygulamalarının yönetilenler açısından haklı beklenti yaratmayacağı da tartışmasızdır.
Bu çerçevede; 5531 Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Hakkında Kanun, 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu ve Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Serbest Yeminli Meslek Mensupları Tüzüğü'nün ilgili maddeleri uyarınca çıkarılan dava konusu Yönetmeliğin 1. maddesinde, Yönetmeliğin amacının; mesleki deneyim kazanma programları ve serbest veya serbest yeminli meslek mensupluğuna hak kazanma sınavları ile kamuda kazanılmış mesleki hakların kullanımına ilişkin usul ve esasların düzenlenmesi olarak belirlendiği görülmektedir.
Bu itibarla; 5531 sayılı Kanun'un 6. maddesinin ikinci fıkrası ile 14. maddesinin birinci fıkrası gereğince kamuda kazanılmış mesleki hakların kullanımı ile birlikte genel olarak kazanılmış mesleki haklara yönelik düzenlemeler içermesi gereken dava konusu Yönetmelikte sadece kamuda kazanılmış mesleki haklara yönelik düzenlemeler yapıldığı, haklı beklentiler doğrultusunda değişiklik tarihi itibariyle üniversitede öğrenim gören ve/veya mezun olan mühendisler bakımından geçiş hükmü içermediği anlaşılan , Yönetmeliğin Geçici 2. maddesinde hukuka uyarlık olmadığı kanaatine varılmıştır.
Dava konusu edilen Yönetmeliğin diğer maddeleri bakımından ise, 5531 sayılı Kanun'un verdiği yetki kapsamında tesis edilen dava konusu düzenlemede üst hukuk normlarına, kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu bireysel işlem yönünden :
Dava konusu bireysel işlemin dayanağı Yönetmeliğin ilgili kısmının eksik düzenleme nedeniyle hukuka aykırı bulunması karşısında, davacı hakkında tesis edilen bireysel işlemin de iptali gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Kazanılmış haklara ilişkin geçiş hükmü öngörülmemesi nedeniyle eksik düzenleme içerdiği anlaşılan dava konusu Yönetmeliğin Geçici 2. maddesinin İPTALİNE oyçokluğu ile, dava konusu Yönetmeliğin diğer maddeleri açısından ise davanın DAVANIN REDDİNE oybirliği ile;
2. TMMOB Orman Mühendisleri Odasına serbest meslek mensupluğuna kabul ve serbest meslek mensubu ruhsatı verilmesi talebiyle yapılan 13/01/2021 tarihili başvurunun zımnen reddine yönelik dava konusu işlemin İPTALİNE oyçokluğu ile,
3. Dava kısmen iptal kısmen ret ile sonuçlandığından, ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin 1/2'si olan ...-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, kalan 1/2'si olan ...-TL'nin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 16/04/2025 tarihinde karar verildi.
KARŞI OY :
(X)-Dava; davacının TMMOB Orman Mühendisleri Odasına serbest meslek mensupluğuna kabulü ve serbest meslek mensubu ruhsatı verilmesi talebiyle yaptığı başvurunun zımnen reddi işlemi ile bu işlemin dayanağını oluşturan 06/05/2009 tarih ve 27220 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Mühendisleri Odası Mesleki Deneyim Kazanma ve Meslek Mensupluğu Sınav Yönetmeliği’nin eksik düzenleme nedeniyle iptali istemiyle açılmıştır.
Takdir yetkisi kapsamında türev (ikincil) nitelikte düzenleme yapan idarenin tesis ettiği düzenleyici işlemlerin yargısal denetiminde de kullanılacak ölçüt olarak dikkate alınması mümkündür. Takdir yetkisi kullanılarak ihdas edilen düzenleyici işlemlerin yargısal denetiminde, başta normlar hiyerarşisi olmak üzere yukarıda temas edilen ölçütlere göre düzenlemenin denetlenmesi gerektiği, takdir yetkisinin sınırsız olmadığı İdare Hukukunun bilinen ilkelerindendir.
Bu açıklamalar ışığında uyuşmazlığa bakıldığında, davalı idarenin dava konusu alandaki düzenleme yetkisinin ve bu yetkinin hukuka uygun olarak kullanılıp kullanılmadığının irdelenmesi gerekmektedir. Bu itibarla, 5531 sayılı Kanuna dayanılarak hazırlanan ve dava konusu Yönetmelikte mesleki deneyim kazanma programları, serbest veya serbest yeminli meslek mensupluğuna hak kazanma sınavları ile kamuda kazanılmış mesleki hakların kullanımına ilişkin usul ve esasların düzenlendiği, dayanak Kanun'un belirlediği sınır çerçevesinde yapılan ve kamu kurumu dışında kazanılmış mesleki haklara yönelik olarak da Geçici Madde-2 ile gerekli düzenlemeler içeren düzenlemede üst hukuk normlarına, kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; Gazi Üniversitesi Kastamonu Orman Fakültesi Orman Mühendisliği Bölümü’ne 2000 yılında kayıt yaptıran ve 09/03/2007 tarihinde Orman Mühendisi olarak mezun olan davacının, 13/01/2021 tarihinde TMMOB Orman Mühendisleri Odasına serbest meslek mensupluğuna kabulü ve serbest meslek mensubu ruhsatı verilmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlem ile bu işleme dayanak dava konusu Yönetmelikte hukuka aykırılık bulunmadığı görüşüyle aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyoruz.