T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/3285
Karar No : 2024/5022
TEMYİZ EDENLER: 1- (DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVACI) ...
DAVALI YANINDA MÜDAHİL: ... Taşım İşl. Turz. San. ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... Büyükşehir Belediye Meclis üyesi olan davacı tarafından, 65 yaş ve üzeri vatandaşların şehir içi toplu taşıma araçlarıyla ücretsiz seyahat etmelerini sağlamak için sunulan önergenin uygun olmadığına dair Plan, Bütçe, Ulaşım ve Hukuk Komisyonları ortak raporunun aynen kabulüne yönelik ... Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve .../... esas ve ... karar sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:......, K:... sayılı kararda; uyuşmazlığa ilişkin mevzuat hükümleri ile, altmış beş yaş ve üzeri Türk vatandaşlarının herhangi bir sınırlamaya tabi olmaksızın şehiriçi toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz yararlandırılması hususu tartışmaya mahal vermeyecek şekilde açıkça düzenlendiğinden dava konusu işlemle getirilen yıllık 15 TL vize ücreti ile toplu taşımanın günde altı kezle sınırlanması yolundaki düzenlemenin hukuka aykırı olduğu; idarece vatandaşların elektronik bilet sistemine dahil edilmesi hususunda, ödeme miktarının ve işin takibi açısından, kartların usulsüz kullanımının ve işletmeciler tarafından bir takım kötüniyetli olabilecek uygulamaların önüne geçmek yönünden zorunlu olduğu, vatandaşlara ... uygulaması getirilmesinde ve söz konusu kartın çıkarılması sürecinde idarece yapılacak harcamanın karşılanması amacıyla 5 TL ücret alınmasında hukuka aykırı bir yön bulunmadığı; yine idarece vatandaşlar adına çıkarılacak kartların kontrolünün sağlanması bakımından her yıl vize ettirilmesi hususunda hukuka aykırılık bulunmamakla birlikte söz konusu vize işlemlerinin ilgili mevzuat hükümleri uyarınca herhangi bir ücrete tabi olmaması gerektiğinin açık olduğu; davaya konu işlemin, demiryolları ve denizyollarının şehirlerarası hatlarındaki %50 indirim uygulanmaması yönünden incelenmesinden ise, bu hususta da Kanun ve Yönetmelikte açıkça altmış beş yaş ve üzeri Türk vatandaşlarının şehirlerarası demiryolu ve denizyolu taşımasının %50 indirimli olacağı düzenlendiğinden (önergenin 65 yaş ve üzeri vatandaşlar için... Deniz Otobüslerinde %50indirim uygulanmasına ilişkin kısmı), kararın bu kısmında da hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararında; İdare Mahkemesince kararın gerekçesinde, davaya konu meclis kararının, ... uygulaması getirilerek, 5 TL kart ücreti alınmasına ve her yıl vize ettirilmesine ilişkin kısmının "idarece vatandaşların elektronik bilet sistemine dahil edilmeye çalışılması hususu; ödeme miktarının ve işin takibi açısından, kartların usulsüz kullanımının ve ayrıca alt işletmeciler tarafından bir takım kötüniyetli olabilecek uygulamaların önüne geçmek yönünden zorunlu olup, vatandaşlara ... uygulaması getirilmesinde ve söz konusu kartın çıkarılması sürecinde idarece yapılacak harcamanın karşılanması amacıyla 5 TL ücret alınmasında ve kartların kontrolünün sağlamak amacıyla her yıl ücretsiz olarak vize ettirilmesi gerektiği hususunda da hukuka aykırı yön bulunmadığı" gerekçesine yer verilmesine rağmen, dava konusu işlemin bu kısmı yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken hüküm fıkrasında dava konusu işlemin iptaline karar verildiği anlaşıldığı gerekçesiyle, Mahkeme kararına yönelik istinaf talebinin kısmen reddine, kısmen kabulüne, Mahkeme kararının; dava konusu meclis kararının, ... uygulaması getirilerek, 5 TL kart ücreti alınmasına ve her yıl vize ettirilmesine ilişkin kısmının iptaline ilişkin kısmının kaldırılmasına, işlemin bu kısımları yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : 1- Davacı tarafından; 65 yaş ve üzeri vatandaşların şehir içi toplu taşıma araçlarıyla ücretsiz seyahat etmelerinde belediyece herhangi bir şart, engel getirilemeyeceği, vatandaşların nüfus cüzdanlarıyla seyahat etmelerinin mümkün olduğu, ... uygulaması getirilmesi ve kartların vize ettirilmesi zorunluluğunun getirilmesinin hukuka aykırı olduğu hususları ileri sürülmektedir.
2- Davalı idare tarafından; savunmalarında duruşma yapılması istenildiği halde Mahkemece duruşma yapılmadığı, davacıyı temsilen avukat bulunmadığı halde davacı lehine avukatlık ücretine hükmedildiği, vize ücretinin işletim maliyetini karşılamak üzere alındığı, nüfus cüzdanı ile seyahat özgürlüğüne engel olunmadığı hususları ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : 1- Davacı tarafından; davalının temyiz isteminin reddine karar verilmesi gerektiği savunulmuştur.
2- Davalı idare tarafından; savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Davalı idare tarafından duruşma istenildiği halde Mahkemece duruşma yapılmaksızın karar verildiğinden, ayrıca davacı lehine avukatla temsil edilmediği halde vekalet ücretine hükmedildiğinden, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Duruşma" başlığını taşıyan 17. maddesinin 1. fıkrasında, "Danıştay ile idare ve vergi mahkemelerinde açılan iptal ve yirmibeşbin Türk Lirasını aşan tam yargı davaları ile tarh edilen vergi, resim ve harçlarla benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları toplamı yirmibeşbin Türk Lirasını aşan vergi davalarında, taraflardan birinin isteği üzerine duruşma yapılır.", 2. fıkrasında, "Temyiz ve istinaflarda duruşma yapılması tarafların istemine ve Danıştay veya ilgili bölge idare mahkemesi kararına bağlıdır."; aynı maddenin 3. fıkrasında, "Duruşma talebi, dava dilekçesi ile cevap ve savunmalarda yapılabilir."; 45. maddesinin 4. fıkrasında, ''Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir. İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir. İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir.'', 5. fıkrasında ise, ''Bölge idare mahkemesi, ilk inceleme üzerine verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurusunu haklı bulduğu, davaya görevsiz veya yetkisiz mahkeme yahut reddedilmiş veya yasaklanmış hâkim tarafından bakılmış olması hâllerinde, istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vererek dosyayı ilgili mahkemeye gönderir. Bölge idare mahkemesinin bu fıkra uyarınca verilen kararları kesindir.'' hükümlerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda anılan kanun hükümlerine göre, İdare Mahkemelerinde açılan iptal davalarında taraflardan birinin isteği üzerine duruşma yapılması zorunlu bulunmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, davalı idare tarafından savunma dilekçesinde duruşma talebinde bulunulduğu halde, İdare Mahkemesince yukarıda belirtilen Kanun hükmüne aykırı biçimde duruşma yapılmaksızın karar verildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda, davalı idarenin duruşma isteminde bulunmasına karşın, İdare Mahkemesince duruşma yapılmadan karar verilmesinde usul hükümlerine uygunluk bulunmadığından, ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı karara yönelik istinaf isteminin kısmen kabul kısmen reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, duruşma yapılmasının zorunlu olduğu durumlarda ilk derece mahkemesince bu talebin karşılanmayarak karar verildiği hallerde, bu durum, 2577 sayılı Kanunun 45/5. maddesinde sınırlı sayıda belirtilen hususlardan olmadığından, bölge idare mahkemesi tarafından duruşmanın bizzat yapılarak işin esası hakkında yeniden karar verilmesi gerekmektedir.
Diğer taraftan, bozma kararı üzerine Bölge İdare Mahkemesince duruşma yapılarak yeniden bir karar verileceğinden, tarafların temyiz iddialarının bu aşamada incelenmesine gerek bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesinin... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 03/10/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.