T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/3434
Karar No : 2024/7011
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Turizm Taşımacılık Temizlik Hizmetleri
Sanayi Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirkete ait ... plaka sayılı araçla ilgili belediyeden alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında belediye sınırları dahilinde yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-b maddesi uyarınca araç sürücüsü dava dışı ... adına 2.018,00 TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... seri/sıra numaralı trafik idari para cezası işlemi ile davacı şirkete ait söz konusu aracın 30 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlık konusuna ilişkin olarak saptama yapan denetim tutanağında, Sabiha Gökçen Havalimanı'ndan İspark'a giden yolcuların olduğu, aracın yapılan yetki belgesi sorgulamasında personel taşımacılığı için yetkili olduğu bu taşımayı yapamayacağı saptamasının yapıldığı, dava konusu işlemlere dayanak olan denetim tutanağında söz konusu aracın ne şekilde faaliyet konusu dışına çıkarak yolcu taşıdığına ilişkin bir saptama yer almadığı gibi, araçta kimliği tespit edilen yolcu ve şoför beyanına göre söz konusu yolcu taşımacılığının yetki belgesinde gösterilen faaliyet konusu (ticari yolcu taşıma) amacı ile uyumlu olduğunun görüldüğü, bu durumda; "ilgili belediyeden alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında" yolcu taşımacılığı yaptığı tartışmasız bir şekilde ortaya konulamayan söz konusu aracın Ek 2/3-b maddesi kapsamında 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı; para cezası yönünden ise, dava dışı araç sürücüsü ... adına verilen para cezası, davacı şirketin kişisel ve güncel bir menfaatini etkilemediğinden, davacının dava açma ehliyeti bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçeleriyle, davacı şirkete ait aracın trafikten men edilmesine ilişkin işlemin iptaline, araç sürücüsüne verilen para cezası işlemi yönünden davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davalı idare tarafından İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmı yönünden istinaf başvurusunda bulunulmuş olup; Bölge İdare Mahkemesince istinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca davalının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemlerin hukuk ve usule uygun olarak tesis edildiği, temyize konu edilen kararın bozulması gerektiği hususları ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı şirket tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davalı idare personelince, davacı şirkete ait ... plakalı aracın 10.10.2019 tarihinde durdurularak yapılan denetim sonucunda; aynı tarihte düzenlenen araç sürücüsü, yolcu ve görevlilerin imzaladığı tespit tutanağı ile, yolcuların anılan araçla Sabiha Gökçen Havalimanından Harmandere İspark'a (görevlilerce yapılan sorgulamada araç sahibinin personel taşımacılığı için yetkili olduğunun belirlendiği) personel taşımacılığı faaliyeti konusu dışında taşındığının tespit edildiği, davalı idarece söz konusu tespit tutanağına dayanılarak, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-b maddesi uyarınca aracın 30 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü dava dışı ... adına 2.018,00 TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... seri/sıra numaralı trafik idari para cezası işleminin tesis edildiği, bunun üzerine belirtilen işlemlerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdari para cezasına ilişkin kısım, davacı tarafından istinaf başvurusunda bulunulmadığından öncesinde kesinleşmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri / araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin / ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmelerinin gerektiği, başka bir ifadeyle söz konusu belgelerin denetim ve işlem tarihinde düzenlenmiş bulunması gerekmekte olup, daha sonra temin edilen izin / ruhsat gibi belgeler, tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecektir. Bu durumun tek istisnasının, araç sahipleri / araç sürücüleri tarafından işlem tarihinden önce izin / ruhsat için ilgili belediyeye başvuru yapılmış olmasıdır.
Uyuşmazlıkta, davalı idare personelince, davacı şirkete ait ... plakalı aracın 10.10.2019 tarihinde durdurularak yapılan denetim sonucunda; aynı tarihte düzenlenen araç sürücüsü, yolcu ve görevlilerin imzaladığı tespit tutanağı ile, yolcuların anılan araçla Sabiha Gökçen Havalimanı'ndan Harmandere İspark'a (görevlilerce yapılan sorgulamada araç sahibinin personel taşımacılığı için yetkili olduğunun belirlendiği) personel servis taşımacılığı faaliyeti konusu dışında taşındığının tespit edildiği, davacı şirkete ait işlemlerin yapıldığı tarihte geçerli D2 yetki belgesinin (yurtiçi tarifesiz yolcu taşımacılığı için) ve işlemlerden yaklaşık iki ay sonra alınan 16.12.2019 tarihli Personel Servis Aracı Güzergah Kullanımı İzin Belgesinin bulunduğu, davalı idarece söz konusu tespit tutanağına dayanılarak, 2918 sayılı Kanunu'nun Ek 2/3-b maddesi uyarınca aracın 30 gün süre
ile trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile araç sürücüsü dava dışı ... adına 2.018,00 TL para cezası verilmesine ilişkin trafik idari para cezası işleminin tesis edildiği görülmüştür.
Dosyadaki bilgi ve belgelerden, dava konusu işlemlerin dayanağı tespit tutanağının usulüne uygun olarak düzenlendiği, tutanakla davacı şirkete ait araçla personel servis taşımacılığı faaliyeti konusu dışında; havaalanına gelen yolcuların İspark garajındaki araçlarının bulunduğu yere taşındığı, bir başka ifadeyle havaalanı - İspark Garajı arası ring taşımacılığı yapıldığı, buna göre, işlemlerin düzenlendiği tarihte geçerli D2 yetki belgesi (yurtiçi tarifesiz yolcu taşımacılığı için) bulunmakta ise de tutanakla fiilen yapıldığı tespit edilen ticari yolcu taşımacılığı (ring) faaliyetine izin veren güzergah izin belgesinin bulunmadığı, bu durumun davalı idarece faaliyet konusu dışı ticari yolcu taşımacılığı olarak tespit edilerek, 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-b maddesi kapsamında idari yaptırımlar uygulandığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, yukarıda yer verilen 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun ilgili madde hükümleri uyarınca; davacı şirketin aracıyla belediye sınırları içerisinde personel servis taşımacılığı dışında havaalanına gelen yolcuların arabalarının bulunduğu garaja bırakılmak suretiyle ticari yolcu taşımacılığı yapıldığı açık olduğundan, dava konusu anılan aracın trafikten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu aracın trafikten men edilmesine ilişkin işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 18/12/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının; usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varıldığından, onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.