T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/3517
Karar No : 2025/3210
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Turizm Otelcilik İşl. ve İnş. San. Tic. A. Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Antalya ili, Manavgat ilçesi, ... Mahallesinde orman vasfı ile Hazine adına kayıtlı ... ve ... numaralı parseller üzerinde bulunan otele ait ek alan tahsisi ve kapasite artışı nedeniyle davacı şirketten 1.298.940,87-TL tutarında orman köylüleri kalkındırma geliri istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı işlemi ile Orman Genel Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı işlemi ve ilaveten 2.004.019,00-TL gecikme zammı uygulamasına ilişkin ... tarihli, ... sayılı işleminin iptalleri ile tahsil edilen bedelin ödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte iadesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirkete orman vasfı ile Hazine adına kayıtlı ... parselin 21.000 m²lik kısmının 16/07/2004 tarihinde ek alan olarak tahsis edildiği, yine orman vasfı ile Hazine adına kayıtlı ... parselde bulunan tesisin kapasitesinin 225 yatak arttırılarak tesise 24/08/2006 tarihinde 1669 yatak kapasiteli 5 yıldızlı otel kısmi turizm işletme belgesinin düzenlendiği, mevzuata göre zaman içinde tesisin kapasitesinin arttırılması halinde proje maliyeti üzerinden ek orman köylüleri kalkındırma bedeli alınması öngörüldüğünden 24/08/2006 tarihinde tesisin yatak kapasitesinin arttırılması ile 16/07/2004 tarihinde ek alan tahsis edilmesi nedeniyle fark orman köylüleri kalkındırma bedelinin ödenmesi gerektiği, ancak davacı şirketin ödemesi gereken orköy fon geliriyle ilgili herhangi bir ödemede bulunmadığı anlaşıldığından davacı şirketten orman köylüleri kalkındırma bedeli istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı işlemi ile dayanağı Orman Genel Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan, mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; turistik tesis yapılmasına izin verilen ormanlık alanlardan kapasite artışı nedeniyle alınacak orman köylüleri kalkındırma bedellerinin vadesi, anılan alacakların usulüne uygun bir şekilde hesaplanarak ve ilgililere tebliğ edilerek tahakkuku sağlandıktan sonra bir aylık sürenin sonunda dolacağından, gecikme zammının da bu tarihten itibaren uygulanması gerektiği açık olduğundan 2004 ve 2006 yılında yapılan kapasite artışı ve ek alan tahsisi nedeniyle davacı şirketten istenilen orman köylüleri kalkındırma bedellerinin vadesi, ... tarih ve ... sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı işleminin davacıya tebliğini takip eden bir aylık sürenin sonunda dolacağından, kamu alacağının vadesi dolmadan, vade tarihinden geriye doğru olacak şekilde gecikme zammının tahsiline yönelik tesis edilen Orman Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin gecikme faizi uygulanmasına ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı, ilaveten davacıdan tahsil edilen gecikme zammının davacının idareye yaptığı ödeme tarihinden itibaren işleyen yasal faiziyle birlikte davacıya iade edilmesi T.C. Anayasası'nın 125. maddesi son fıkrasının gereği olduğu gerekçeleriyle dava konusu ... tarih ve ... sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı işlemi ile ... tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü işlemi yönünden davanın reddine, Orman Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin davacı şirketten 1.298.940,87 TL orman köylüleri kalkındırma geliri tahsiline yönelik kısmı yönünden davanın reddine, orman köylüleri kalkındırma bedeline 2.004.019,10 TL gecikme zammı uygulanmasına ilişkin kısmının ise iptaline, tazminat isteminin kısmen kabulü ile davacıdan tahsil edilen 2.004.019,10 TL gecikme zammının davacının idareye yaptığı ödeme tarihinden itibaren işleyen yasal faiziyle birlikte Orman Genel Müdürlüğünce davacıya iadesine, bu tutarı aşan kısmın iadesi isteminin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 37. maddesinde; amme alacağının, hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda, hususi kanunda ödeme zamanı tespit edilmemişse Maliye Bakanlığınca belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren 1 ay içinde ödeneceği ve ödeme süresinin son gününün vade tarihi olduğu belirtilmiş olup, bu yönden hususi kanun niteliğinde olan 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun Orman Fonuna Katkının Taksitlendirilmesi başlıklı 15. maddesinde “ormanlarda yer alacak turizm yatırımı belgeli tesislerin 6831 sayılı Orman Kanunu'nun Ek-3. maddesinin (c) fıkrası uyarınca ödemek zorunda oldukları bedel, tahsis tarihini takip eden üçüncü yıldan itibaren beş yıl vade ve beş eşit taksitle alınır.” hükmüne yer verilerek orman fonuna katkı payının vadesinin belirtildiği, bununla birlikte, 6183 sayılı Kanun'un 102. maddesi uyarınca vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmeyen kamu alacağının zamanaşımına uğrayacağı, dava konusu işlemle istenilen 2004 yılına ilişkin orman köyü kalkındırma gelirinin vadesinin 2007-2012; 2006 yılına ilişkin orman köyü kalkındırma gelirinin vadesinin ise 2009-2013 yıllarına karşılık geldiği, bu tarihlerden itibaren 5 yıllık zamanaşımı süreleri geçtikten sonra davacı şirketten 1.298.940,87-TL orman köylüleri kalkındırma geliri ve 2.004.019,00-TL gecikme zammı tahsiline yönelik dava konusu ... tarih ve ... sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı işlemi, ... tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü işlemi ile Orman Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminde hukuka uyarlık bulunmadığından dava konusu ... tarih ve ... sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı işlemi ile ... tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü işlemi ile Orman Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin davacı şirketten 1.298.940,87-TL orman köylüleri kalkındırma geliri tahsiline yönelik kısmı yönünden ve bu kısımlara ilişkin yapılan ödemenin yasal faiziyle birlikte iade istemi yönünden davanın reddine ilişkin istinafa konu kararda hukuki isabet bulunmadığı, Orman Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin orman köylüleri kalkındırma bedeline 2.004.019,10-TL gecikme zammı uygulanmasına ilişkin kısmının iptali ile bu kısım yönünden tazminat isteminin kısmen kabulü ile davacıdan tahsil edilen 2.004.019,10-TL gecikme zammının davacının idareye yaptığı ödeme tarihinden itibaren işleyen yasal faiziyle birlikte Orman Genel Müdürlüğünce davacıya iadesi yönünden ise istinafa konu karar sonucu itibarıyla hukuka uygun bulunduğu, diğer yandan, dava konusu ... tarih ve ... sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı işlemi, ... tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü işlemi ile Orman Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin davacı şirketten 1.298.940,87-TL orman köylüleri kalkındırma geliri tahsiline yönelik kısmı hukuka aykırı bulunarak iptal edildiğinden, davacı tarafından bu kısma ilişkin yapılan ödemenin de ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya iadesi gerektiği gerekçeleriyle davalı idarelerin istinaf başvurularının belirtilen gerekçe ile reddine, davacı istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddine ilişkin kısmının kaldırılmasına, dava konusu ... tarih ve ... sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı işlemi, ... tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü işlemi ile Orman Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin davacı şirketten 1.298.940,87-TL orman köylüleri kalkındırma geliri tahsiline yönelik kısmının iptaline, 1.298.940,87-TL orman köylüleri kalkındırma gelirinin ödeme tarihi olan 05/12/2018 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davalı Orman Genel Müdürlüğünce davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından, kendilerince tesis edilen işlemin kesin yürütülebilir bir işlem olmadığı, mevzuat gereği tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu, Orman Genel Müdürlüğü tarafından, mevzuat gereğince kapasite artışının gerçekleştiği tarihte davacının orköy bedelini ödemesi gerektiğinin açık olduğu, tebligata gerek kalmaksızın kapasite artırımı nedeniyle düzenlenen turizm işletme belgesiyle davacının temerrüde düştüğü, Borçlar Kanunu uyarınca zamanaşımına uğramış bir borcun ödenmesi halinde geri istenemeyeceği, orköy bedelinin ödeme zamanı ve şekli 2634 sayılı Kanun'un 15. maddesinde belirtilmiş olup tebligata gerek olmadığı, tahakkuku olmamış bir alacağın tahsil zamanaşımından da söz edilemeyeceği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, aradan çok uzun bir süre geçtikten sonra orköy bedeli talep edilmesinin hukuka aykırı olduğu, alacağın zamanaşımına uğradığı, or-köy fonu bedelinin 2007 yılında yapılan tahakkuk ve hesaplama içerisinde yer aldığı ve ek tahsise ilişkin tüm bedellerin vadesinde ödendiği, orköy fonu tahakkukunun 17/04/2007 tarihli yazı ile kendilerine bildirildiği ve en son orköy fonu taksitinin 27/06/2011 tarihinde ödendiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davalı Orman Genel Müdürlüğünün duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Antalya ili, Manavgat ilçesi, ... Mahallesinde orman vasfı ile Hazine adına kayıtlı ... parsel numaralı 42.049 m2 yüz ölçümlü taşınmaz üzerinde üst hakkı sahibi davacı şirkete, bu taşınmazın bitişiğinde bulunan orman vasfı ile Hazine adına kayıtlı ... parsel numaralı taşınmazın 21.000 m² lik kısmının 16/07/2004 tarihinde ek alan olarak kesin tahsis edildiği, davacı şirketin talebi üzerine ... parselde tahsisli alanda bulunan tesisin kapasitesi 225 yatak arttırılarak tesise ... tarihinde ... yatak kapasiteli 5 yıldızlı otel Kısmi Turizm İşletme Belgesinin düzenlendiği, 26/07/2018 tarihinde davacı şirket tarafından turizm işletme belgesinde yer alan son tür, sınıf ve kapasite üzerinden tahsis süresinin 49 yıla uzatılmasının talep edildiği, Kültür ve Turizm Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısıyla Kamu Taşınmazları Üzerindeki Turizm Yatırımlarının Sürelerinin Uzatılması İle Satışına İlişkin Yönetmelik kapsamında Orman Genel Müdürlüğünden bilgi verilmesinin istenildiği, Orman Genel Müdürlüğünce yapılan incelemede üst hakkının 1444 yataktan 1669 yatağa çıkarılmasından dolayı 225 yataklı 5 yıldızlı otele ve ek alan olarak tahsis edilen 21.0000 m2 lik alana ilişkin fark orman köylüleri kalkındırma bedelinin ödenmediği tespit edildiğinden davacı şirketin kesin tahsis süresinin uzatılması için 21.000 m2'lik ek alan tahsisi ve 225 yataklı 5 yıldızlı otel kapasite artışından doğan orman köylülerini kalkındırma bedellerinin ödenmesi gerektiğinin ... tarihli, ... sayılı yazısı ile Bakanlığa bildirildiği, ... tarih ve ... sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı işlemi ile davacı şirkete ek alanın kesin tahsisinin yapıldığı 16/07/2004 tarihi ve tesisin yatak kapasitesinin 1444 yataktan 1669 yatağa çıkarılmasıyla oluşan 225 yataklık kapasite artışının belgesine işlendiği 24.08.2006 tarihi itibarıyla 2004 ve 2006 yılları birim maliyetleri esas alınarak toplam yatırım maliyetinin %3'ü oranında toplam 1.298.940,87 TL tutarında orman köylüleri kalkındırma geliri tespit edildiği ve ilgili orman idaresince de tespit edilecek bedelin ödendiğine ilişkin dekontun bir ay içinde iletilmesinin istenildiği, davacı şirket tarafından gecikme faiziyle birlikte toplam 3.302.959,97 TL orman köylüleri kalkındırma bedelinin ödenmesi üzerine ... tarihli, ... sayılı Antalya Orman Bölge Müdürlüğü işlemi ile ödemelerde herhangi bir eksiklik bulunmadığına dair davacı şirkete yazı verildiği, akabinde yazının Bakanlığa iletilmesi üzerine davacı şirketin kesin tahsis süresinin 20/12/2018 tarihinden itibaren 49 yıla uzatılmasının uygun görülmesi üzerine davacı tarafından 1.298.940,87-TL tutarında orman köylüleri kalkındırma geliri istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kültür ve Turizm Bakanlığı işlemi ile Orman Genel Müdürlüğünün ... tarihli, ... sayılı işlemi ve ilaveten 2.004.019,00-TL gecikme zammı uygulamasına ilişkin ... tarihli, ... sayılı işleminin iptali ile tahsil edilen bedelin ödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6831 sayılı Orman Kanunu'nun 21/02/2001 kabul tarihli, 03/03/2001 tarih ve 24335 mükerrer sayılı R.G.de yayımlanan 4629 sayılı Kanunun 1. maddesi ile yürürlükten kaldırılan Ek 3. maddesinde; ''(Ek madde: 20/06/1973 - 1744 S.Kanun/Madde 2) Devlet ormanları içinde veya bitişiğinde oturan halkın kalkındırılmasına katkıda bulunmak amacıyla Orman Bakanlığı emrinde bir fon teşkil edilmiştir.
A) Bu fonun gelirleri:
(...)
c) (Değişik alt bend: 23/09/1983 - 2896 S.Kanun/Madde 59) 6831 sayılı Orman Kanunu hükümleri gereğince verilecek izin veya irtifak haklarına dayanılarak, Devlet ve diğer kamu tüzelkişileriyle özel hukuk tüzelkişilerince kar gayesi bulunmaksızın ve kamu yararına hizmetlerde kullanılmak üzere yapılacak tesisler dışındaki her türlü tesisin, proje toplam bedelinden orman sahasına isabet eden kısmının yüzde üçü (%3'ü) oranında alınacak hisseden;
(...)
Teşekkül eder. Bu gelirlerin tahsili için düzenlenen kağıtlar Damga Vergisinden ve tahsil işlemleri harçtan muaftır.'' hükmü bulunmaktaydı.
2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu'nun Orman fonuna katkının taksitlendirilmesi başlıklı 15. maddesinde; ''Ormanlarda yer alacak turizm yatırımı belgeli tesislerin, 6831 sayılı Orman Kanunu'nun Ek-3 üncü maddesinin (c) fıkrası uyarınca ödemek zorunda oldukları bedel, tahsis tarihini takip eden üçüncü yıldan itibaren, beş yıl vade ve beş eşit taksitte alınır.'' düzenlemesi yer almaktadır.
4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanuna 28/11/2017 günlü 7061 sayılı Kanun'la eklenen Geçici 23. maddesinde; "İlgili mevzuatı uyarınca kamu taşınmazları üzerinde kıyı yapıları dâhil turizm yatırımı gerçekleştirilmek amacıyla Kültür ve Turizm Bakanlığınca adına kesin tahsis yapılan, Orman ve Su İşleri Bakanlığınca adına kesin izin verilen veya Maliye Bakanlığı tarafından lehine irtifak hakkı tesis edilen veya kullanma izni verilen yatırımcı ve işletmecilerin kesin tahsis, kesin izin, irtifak hakkı veya kullanma izni süreleri; söz konusu kesin tahsis, kesin izin, irtifak hakkı veya kullanma iznine ilişkin olarak varsa açılan davalardan tüm yargılama giderleri üstlenilerek kayıtsız ve şartsız olarak feragat edilmesi, ödenmesi gereken herhangi bir borcunun bulunmaması ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde başvurulması halinde yeniden sözleşme düzenlenmek suretiyle sözleşmenin düzenlendiği tarihten itibaren kırk dokuz yıla uzatılabilir. Ayrıca, Orman ve Su İşleri Bakanlığınca milli park ve tabiat parklarında konaklama amaçlı turizm yatırımı gerçekleştirilmek amacıyla yirmidokuz yıla kadar kiralama yapılan yatırımcı ve işletmecilerin kira sözleşmeleri, bu fıkrada belirtilen şartların sağlanması halinde yirmidokuz yıla veya irtifak hakkına dönüştürülmek suretiyle kırkdokuz yıla uzatılabilir. Kesin tahsis yapılan veya irtifak hakkı tesis edilen taşınmazlar yatırımcı ve işletmecilerine satılmak suretiyle de değerlendirilebilir..." düzenlemesi bulunmaktadır.
4629 sayılı Bazı Fonların Tasfiyesi Hakkında Kanunun Geçici 1. maddesinde ''A) Bu Kanun ile yürürlükten kaldırılan fonların gelirlerine ilişkin olarak;
a) Bu konularda yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar;
(...)
4. 12.3.1982 tarihli ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununun 22 nci maddesi uyarınca, turizm işletmelerine verilecek para cezaları ile hizmete katılma payı olarak mülga Turizmi Geliştirme Fonu adına tahsil edilen paralar,
(...)
Bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümler çerçevesinde tahsil edilmeye devam edilir ve doğrudan bütçeye gelir yazılır.
(...)
c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilenler ve bu Kanunla düzenleme yapılanlar dışındaki diğer her türlü fon gelirleri de bu Kanunla yürürlükten kaldırılan hükümlere göre tahsil edilmeye devam edilir. Ancak bu gelirler genel bütçe geliri addedilir ve tahsilatı yapan kurumlarca bütçeye gelir yazılmak üzere genel bütçe saymanlıklarına aktarılır. Gerektiğinde bu bent kapsamındaki gelirleri bir yandan genel bütçeye veya katma bütçelere özel gelir, diğer yandan fonların devamında yarar görülen hizmetlerinde kullanılmak üzere ilgili kuruluş bütçelerinde açılacak özel tertiplere Maliye Bakanlığınca özel ödenek kaydedilir. Özel ödeneklerden kullanılmayan miktarlar, ertesi yıl bütçesine devren gelir ve ödenek kaydedilir.
d) Genel bütçeye veya kurum bütçelerine gelir yazılan fon gelirlerinin takip ve tahsili ilgili kurum ve kuruluşlarla birlikte Maliye Bakanlığınca da izlenir ve takip edilir. Bu gelirlerin takip ve tahsilinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.
(...)'' hükmü yer almaktadır.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 37. maddesinde, "Amme alacakları hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda ödenir. Hususi kanunlarında ödeme zamanı tesbit edilmemiş amme alacakları Maliye Vekaletince belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödenir. Bu ödeme müddetinin son günü amme alacağının vadesi günüdür." hükmü; yine aynı Kanun'un 55. maddesinde, (dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle) "Amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, 7 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir ödeme emri ile tebliğ olunur." hükmü; 102. maddesinde ise, amme alacağının vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrayacağı hükmü yer almaktadır.
2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu'na dayanılarak çıkarılan Kamu Taşınmazlarının Turizm Yatırımlarına Tahsisi Hakkında Yönetmelik'in 21. maddesinin 1. fıkrasının c bendinde; ''(1) Kullanım bedelinin başlangıç tarihi kesin tahsis tarihidir. Kullanım bedeli, Hazineye gelir yazılmak üzere bu tarihten itibaren yıllık olarak hesaplanıp peşin olarak ilgili muhasebe birimine yatırılır.
(...)
c) (Değişik bend: 07/01/2010 - 27455 S. R.G. Yön./4. md.) Tahsis edilen taşınmazın orman arazisi olması halinde; 31/12/2005 tarihli ve 26040 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Orman Köylüleri Kalkınma Hizmetlerine İlişkin Esas ve Usullerin 5 inci maddesinde belirtilen esas ve usullere göre bütçeye gelir kaydedilmek ve bir defaya mahsus olmak üzere Orman Köylüleri Kalkındırma Geliri alınır. Orman Köylüleri Kalkındırma Geliri proje toplam bedelinin orman sahasına isabet eden kısmının yüzde üçüdür. Ayrıca tesiste tür, sınıf ve kapasite değişikliğinin belgelendirildiği tarihteki birim maliyetlere göre hesaplanacak bedel ile yine aynı yıl birim maliyetleri esas alınarak önceki tür, sınıf ve kapasiteye göre hesaplanan bedel arasındaki farkın yüzde üçü alınır. Yeni bedelin önceki bedelden düşük olması halinde iade yapılmaz.
(2) Ana yatırımcıya yapılacak tahsislerde Bakanlıkça belgelendirilemeyen ancak kabul edilen imar planında bulunan diğer kullanımlardan alınacak bedeller kesin tahsise ilişkin alınacak Komisyon kararında belirlenir.
(3) Bu Yönetmeliğin 12 nci maddesindeki istisnadan yararlanarak ilansız ek alan tahsisi yapılanlar için ilk yıl kullanım bedeli ve hasılat payları, ek alanın, ek alan dahil toplam alana oranlanması sonucunda bulunan ve ek alana isabet eden kapasite üzerinden hesaplanır. (Ek cümle: 25/06/2011 - 27975 S. R.G. Yön./5. md.) Ancak, asıl alanın, ilgili bakanlıklarca yapılan kesin izin, kesin tahsis ve üst hakkı tesisi işlemiyle yatırımcıya tahsis edilmiş olması ve sözleşmesinde hasılat payı alınacağına ilişkin hüküm bulunması halinde; ek alan üzerindeki tesislerin hasılatı da asıl alana dahil edilir ve ek alan için ayrıca hasılat payı alınmaz.
(4) (Değişik fıkra: 25/06/2011 - 27975 S. R.G. Yön./5. md.) Turizm yatırımı veya işletmesi belgeli tesiste meydana gelen tür ve sınıf değişikliklerinde, değişikliğin uygun görüldüğü tarih itibarıyla yılı birim maliyetler üzerinden yeni kullanım bedeli; kapasite artışlarında ise, değişikliğin uygun görüldüğü tarih itibarıyla, artan kapasite için yılı birim maliyetler üzerinden ek kullanım bedeli tespit edilir. Bu bedeller; tür ve sınıf değişikliği ile kapasite artışının uygun görüldüğü Bakanlık yazısının yatırımcıya tebliğ edildiği tarihten itibaren otuz gün içinde ilgili muhasebe birimine yatırılır.
(5) Tespit edilen yeni veya ek bedeller, yatırımcı tarafından tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içerisinde ilgili muhasebe birimine peşin olarak ödenir.
(6) Tesisin türü, sınıfı ve kapasitesinin düşürülmesi halinde kullanım bedellerinde herhangi bir indirime gidilmez.
(...)'' hükmüne yer verilmiştir.
4706 sayılı Kanun'un Geçici 23. maddesine dayanılarak çıkarılan Kamu Taşınmazları Üzerindeki Turizm Yatırımlarının Sürelerinin Uzatılması İle Satışına İlişkin Yönetmeliğin 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı; ilgili mevzuatı uyarınca kamu taşınmazları üzerinde kıyı yapıları dâhil turizm yatırımı gerçekleştirilmek amacıyla Kültür ve Turizm Bakanlığı, Orman ve Su İşleri Bakanlığı ve Maliye Bakanlığı tarafından yatırımcı ve işletmecilere verilen kesin tahsis, kesin izin, kullanma izni ve irtifak hakkı sürelerinin kırkdokuz yıla uzatılmasına, Orman ve Su İşleri Bakanlığınca milli park ve tabiat parklarında konaklama amaçlı turizm yatırımı gerçekleştirilmek amacıyla yirmidokuz yıla kadar yapılan kira sözleşmelerinin ise yirmidokuzyıla ya da irtifak hakkına dönüştürülmek suretiyle kırkdokuz yıla uzatılmasına, sözleşme bedelinin belirlenmesine, ödeme şekli ve süresine, yatırımcının veya işletmecinin hak ve yükümlülüklerine, sözleşmeye konu alan üzerinde yapılabilecek yapı ve tesislerin nevi ve miktarına ilişkin hususlara ve kesin tahsis yapılan veya irtifak hakkı tesis edilen taşınmazların yatırımcı ve işletmecilerine satılmasına ilişkin usul ve esasları belirlemektir." hükmü,
2. maddesinde; "Bu Yönetmelik; ilgili mevzuatı uyarınca kamu taşınmazları üzerinde Kültür ve Turizm Bakanlığı, Orman ve Su İşleri Bakanlığı ve Maliye Bakanlığı tarafından, kesin tahsis, kesin izin, kullanma izni, kiralama ve irtifak hakkı verilen kıyı yapıları dâhil turizm yatırımlarını kapsar." hükmü,
"Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde; "Bu Yönetmelikte geçen;
(...)
d) Kamu taşınmazı: Orman vasıflı taşınmazlar ile tapuda orman vasfıyla kayıtlı olanlar dâhil Hazine taşınmazlarını,
e) Kesin izin: Kamu taşınmazı üzerinde turizm yatırımı gerçekleştirilmek amacıyla Orman ve Su İşleri Bakanlığınca yatırımcı ve işletmeciler adına verilen izni,
(...)
g) Kiralama: 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun ek 8 inci maddesi hükmü uyarınca, 6831 sayılı Orman Kanunu ile 9/8/1983 tarihli ve 2873 sayılı Millî Parklar Kanununa tâbi alanlar üzerinde bulunan yapı ve tesislerin Orman ve Su İşleri Bakanlığınca konaklama amaçlı turizm yatırımı gerçekleştirilmek üzere kiraya verilmesini,
(...)
ı) Süre uzatımı: Kesin izin, kesin tahsis, kullanma izni ve üst hakkı dâhil irtifak hakkı sürelerinin kırkdokuzyıla, kiralama sürelerinin yirmidokuz yıla ya da irtifak hakkına dönüştürülmek suretiyle kırkdokuz yıla uzatılmasını,
(...)
k) Turizm belgesi: Turizm yatırımı belgesi, turizm işletmesi belgesi veya kısmi turizm işletmesi belgesini,
l) Turizm işletmecisi: Turizm tesisleri veya kıyı tesislerini işleten gerçek veya tüzel kişiyi,
m) Turizm tesisi: 10/5/2005 tarihli ve 2005/8948 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Turizm Tesislerinin Belgelendirilmesine ve Niteliklerine İlişkin Yönetmelikte genel nitelikleri ve türleri belirtilen, turizm yatırımı kapsamında bulunan veya turizm işletmesi faaliyetinin yapıldığı tesisleri ve bunların ayrıntıları ile tamamlayıcı unsurlarını,
n) Turizm yatırımcısı: İlgili mevzuatı uyarınca kıyı yapıları dâhil turizm yatırımı gerçekleştirilmek amacıyla kesin tahsis, kesin izin, irtifak hakkı, kullanma izni veya kiralama yapılmak suretiyle İdare tarafından adına kamu taşınmazı tahsis edilen gerçek veya tüzel kişiyi,
o) Turizm yatırımı: Kamu taşınmazı üzerinde turizm tesisi veya turizm amaçlı kıyı tesisi gerçekleştirilmek amacıyla yapılan yatırımları,
(...) ifade eder." hükmü,
"Yararlanma şartları" başlıklı 5. maddesinde; "(1) Turizm yatırımcısı ve işletmecisi tarafından süre uzatımı veya sözleşme değişikliğinden yararlanılabilmesi ya da satın alma talebinde bulunulabilmesi için, başvuru tarihi itibariyle;
(...)
b) 6831 sayılı Orman Kanunu, 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu ile 18/4/2014 tarihli ve 28976 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Orman Kanununun 17/3 ve 18 inci Maddelerinin Uygulama Yönetmeliği ve 12/12/1986 tarihli ve 19309 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Milli Parklar Yönetmeliği ile işlemin yapıldığı tarihte geçerli olanlar dâhil (mülga 6831 sayılı Orman Kanununun 16, 17, 18 ve 115 inci Maddeleri Gereğince Yapılacak Arazi Tahsisleri ve Verilecek İzinlere Ait Yönetmelik, Orman Arazilerinin Tahsisi Hakkında Yönetmelik, Orman Sayılan Alanlarda Verilecek İzinler Hakkında Yönetmelik, Orman Kanununun 17 ve 18 inci Maddelerinin Uygulama Yönetmeliği, Milli Parkların Ayrılma, Planlama Uygulama ve Yönetimine Ait Yönetmelik vb.) diğer ilgili mevzuat hükümleri uyarınca ormanlık alanlar üzerinde turizm yatırımı yapılmak amacıyla Orman ve Su İşleri Bakanlığınca adlarına kesin izin verilmiş olması veya bu kesin izne dayanılarak Maliye Bakanlığı tarafından lehlerine irtifak hakkı tesis edilmiş veya adlarına kullanma izni verilmiş olması ve kesin izin işlemlerinin İdare nezdinde halen geçerliliğini koruması ve iptal edilmemiş olması,
c) 6831 sayılı Orman Kanunu ve 2873 sayılı Milli Parklar Kanunu ile Milli Parklar Yönetmeliği ile işlemin yapıldığı tarihte geçerli olanlar dâhil (Milli Parkların Ayrılma, Planlama Uygulama ve Yönetimine Ait Yönetmelik vb.) diğer ilgili mevzuat hükümleri uyarınca 6831 sayılı Orman Kanunu ve 2873 sayılı Milli Parklar Kanununa tâbi alanlar üzerinde bulunan yapı ve tesislerin konaklama amaçlı turizm yatırımı gerçekleştirmek veya işlettirilmek üzere Orman ve Su İşleri Bakanlığınca kiralama yapılmış olması ve kiralama işlemlerinin İdare nezdinde halen geçerliliğini koruması ve iptal edilmemiş olması,
(...)
e) Bu fıkra uyarınca adına kamu taşınmazı tahsis edilen turizm yatırımcıları ve işletmecilerinin bu kesin tahsis, kesin izin, irtifak hakkı veya kullanma izni ya da kiralama işleminden dolayı ilgili idareler aleyhine açılan ve halen devam eden davalardan tüm yargılama giderleri üstlenilerek kayıtsız ve şartsız olarak feragat edilmesi ve bunlara ilişkin olarak ödenmesi gereken borcunun bulunmaması, şarttır.
(2) Birinci fıkrada belirtilen yatırımcı veya işletmeciler adına Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından düzenlenen ve halen geçerli olan (Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından belgesi iptal edilmesine rağmen, yeni belge alması için ilgili idarece süre verilen ve süresi henüz dolmayanlar dâhil) turizm belgesine sahip olmaları gerekir. Ancak, adına kiralama yapılan yatırımcı ve işletmeciler ile turizm amaçlı kıyı tesisi yatırımcı ve işletmecileri için turizm belgesi şartı aranmaz." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta; davacının orman vasfı ile Hazine adına kayıtlı ... parsel numaralı 42.049 m2 yüz ölçümlü taşınmaz üzerinde üst hakkı sahibi olduğu, bu taşınmazın bitişiğinde bulunan orman vasfı ile Hazine adına kayıtlı ... parsel numaralı taşınmazın 21.000 m² lik kısmının 16/07/2004 tarihinde ek alan olarak kesin tahsis edildiği, 24/08/2006 tarihinde ise davacı şirketin talebi üzerine 774 parselde tahsisli alanda bulunan tesisin kapasitesi 225 yatak arttırılarak tesise 1669 yatak kapasiteli 5 yıldızlı otel Kısmi Turizm İşletme Belgesinin düzenlendiği görülmüş olup, yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca davacının 2004 yılında gerçekleşen ek alan tahsisi ve 2006 yılında yapılan kapasite artışı nedeniyle değişikliğin uygun görüldüğü tarih itibarıyla yıllık birim maliyetler üzerinden orman köylüleri kalkındırma geliri istenebileceği açıktır.
Somut olayda ise; davacıdan 2004 yılı ve 2006 yılı birim maliyetleri üzerinden orman köylüleri kalkındırma gelirinin ve gecikme zammının bir ay içinde ödenmesinin istenilmesine ilişkin dava konusu işlemlerin tesis edilerek davacıya tebliğ edildiği görülmüştür.
Kamu alacağının tahsil edilebilmesi için tahakkuk aşamasının kesinleşmesi gerekmektedir. Tahakkuk ise, alacağın hesaplanarak ödenmesi gereken miktarın belirlenerek borçluya tebliğ edilmesi ile kesinleşmektedir.
6183 sayılı Kanun'un 37. maddesine göre tesis edilen işlem ise; kamu alacağının vadesini belirleyen ve belirtilen süre içinde ödenmediği takdirde aynı Kanun hükümleri çerçevesinde alacağın takip ve tahsil edileceğini bildiren bir işlemdir. Başka bir ifadeyle kamu alacağı, 6183 sayılı Kanun'un 37. maddesine göre ödeme için verilen bir aylık sürenin dolmasından itibaren kesinleşmekte ve bu kesinleşmeden itibaren anılan Kanun'un 102. maddesinde yer alan tahsil zamanaşımı süresi işlemeye başlamaktadır.
Bölge İdare Mahkemesi kararında ise; 6183 sayılı Kanunun 102. maddesi uyarınca vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmeyen kamu alacağının zamanaşımına uğrayacağı, dava konusu işlemle istenilen 2004 yılına ilişkin orman köyü kalkındırma gelirinin vadesinin 2007-2012; 2006 yılına ilişkin orman köyü kalkındırma gelirinin vadesinin ise 2009-2013 yıllarına karşılık geldiği, bu tarihlerden itibaren 5 yıllık zamanaşımı süreleri geçtikten sonra davacı şirketten orman köylüleri kalkındırma geliri ve gecikme zammı tahsiline yönelik dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığının belirtildiği görülmüştür.
Yukarıda yer alan açıklamalar ve hükmüne yer verilen 4629 sayılı Bazı Fonların Tasfiyesi Hakkında Kanunun tahsilinde Geçici 1. maddesinin d fıkrası uyarınca orman köylüleri kalkındırma gelirinin tahsilinde 6183 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı belirtildiğinden, 6183 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde idarece tesis edilen dava konusu işlemlerin davacıya tebliği ile öncelikle tahakkuk aşamasının kesinleştiği anlaşılmıştır. Diğer bir ifade ile orman köylüleri kalkındırma gelirinin vadesi Bölge İdare Mahkemesi kararında belirtilen vade süreleri sonunda değil, dava konusu işlemlerin tebliği ile tahakkuk kesinleştiğinden ve vade süresi tebliğden itibaren bir aylık sürenin sonunda dolacağından, tahsil zamanaşımı süresinin bu tarih itibarıyla başlayacağı açıktır. Dolayısıyla 2018 yılı itibarıyla henüz tahakkuku yapılmış bir kamu alacağının tahsil zamanaşımına uğradığından hukuken söz edilemeyeceğinden Bölge İdare Mahkemesince orköy bedelinin ve gecikme zammının istenilmesine ilişkin dava konusu işlemlerin esası yönünden inceleme yapılması gerekirken aksi yönde verilen kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, davacı tarafından tahsil edilen bedelin ödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte iadesi talebinin ise, dava konusu işlemlerin esası hakkında yapılacak inceleme ve değerlendirme sonucuna göre karşılanacağı açıktır.
Ayrıca, dava dilekçesi ekinde Çevre ve Orman Bakanlığı Orman-Köy İlişkileri Genel Müdürlüğünün iadeli taahhütlü ... tarih ve ... sayılı yazısında davacıdan orman köylüleri kalkındırma bedelinin miktarı ve taksit tutarlarının yer aldığı işlemin dosyaya eklendiği, yine davacının temyize cevap dilekçesinin son kısmında belirtilen bu yazının kendilerine bildirildiği ve en son orköy fonu taksitinin 27/06/2011 tarihi itibariıyla ödendiği ve herhangi bir borcunun bulunmadığının beyan edildiği görülmüş olup, buna ilişkin araştırma ve inceleme yapılarak ödeme yapılıp yapılmadığının da açıkça ortaya koyulması gerekmektedir.
Bu itibarla, dava konusu işlemlerin kısmen iptali kısmen reddi yönündeki Mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin kabulüne ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz istemlerinin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 25/03/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.