T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/359
Karar No : 2024/5118
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından; ... plaka sayılı araç ile alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-b maddesi uyarınca anılan aracın 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin … tarih ve … seri numaralı işlem ile davacı ...'e 2.018,00-TL trafik para cezası verilmesine dair … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacının dava konusu araca ilişkin ilgili kuruluşça verilmiş ve halen geçerli servis taşımacılığı kartının bulunduğu, ancak, güzergah izin belgesinin süresinin işlem tarihinden önce bittiği, işlemden önce başvurulduğu, işlem tarihinde yenisinin henüz verilmediği dikkate alındığında, davacının hukuki durumunun 2918 sayılı Kanunun Ek 2. maddesi 5. fıkrasında yer alan, "İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir." düzenlemesine karşılık geldiği belirtilerek davacıların ilgili belediyeden alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında faaliyet gösterdiğinden bahisle anılan Kanun'un Ek-2/3-b maddesine göre tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, tesis edilen işlemlerin hukuka uygun olduğu, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin gerekçeli olarak reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
12.11.2019 tarihinde yapılan denetimde, ... plakalı araç ile ilgili belediyeden alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında ticari yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edildiği gerekçesiyle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-b bendi uyarınca dava konusu işlemler tesis edilmiştir.
Bunun üzerine temyizen bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
26/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2. maddesi değiştirilerek, "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır.
Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten men edilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün
süreyle trafikten men edilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Öğrenci ve Personel Taşımacılığı Yönergesi'nin 4. maddesinde, "Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi"; öğrenci veya personel servis taşıtlarıyla servis hizmeti vermek isteyen gerçek ve tüzel kişilere; çalışma usul ve esasları, yeterlilik kriterleri çerçevesinde çalışma izni veren, 10 yıl süreli belge; "Servis Taşımacılığı Kartı", Servis Taşımacılığı Yetki Belgesine sahip kişilerin yetki belgesi süresi ve kapsamında sahip oldukları taşımacılık iznini gösterir, her bir taşımacılık izni için ayrı düzenlenen en fazla 10 yıl süreli belge; "Güzergah Kullanım İzin Belgesi", taşıtın güzergah ve şoför bilgileri, taşımacılık türünü, Servis Taşımacılığı Kartı bitiş ve başlangıç tarihini gösteren en fazla bir yıllık belge olarak tanımlanmış; 5. maddesinde, servis taşımacılığı yetki belgesi, servis taşımacılığı kartı ve güzergah kullanım izin belgesine sahip olmayan gerçek veya tüzel kişilerin hiçbir şekilde öğrenci ve personel servis taşımacılığı hizmeti veremeyeceği belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; 12.11.2019 tarihinde yapılan denetimde düzenlenen … sayılı araç trafikten men tutanağında; ilgili belediyeden alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında yolcu taşımak fiilinin işlenmesi sebebiyle ... plakalı aracın 2918 sayılı Kanunun Ek-2/3-b maddesi uyarınca trafikten men edildiği, tespitin ... Ortaokulunda yapıldığının belirtildiği, dava dilekçesinde de, ilgili belediyeden alınan izin ve yetki belgeleri ile servis taşımacılığı yapıldığının ileri sürüldüğü görülmektedir.
Bu durumda, denetime konu servis taşımacılığı faaliyetinin ilgili belediyeden alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında kalıp kalmadığının incelenmesi gerekmektedir.
İdare Mahkemesi'nce verilen 25.11.2019 tarihli ara karar üzerine İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nca gönderilen 10.12.2019 tarihli yanıtta; davacı araç malikine ait … tarih ve … sayılı servis taşımacılığı yetki belgesi (11.10.2026 son geçerlilik tarihi), … tarih ve … sayılı servis taşımacılığı kartı (11.10.2026 son geçerlilik tarihi) bulunduğu; öte yandan, davacı ... tarafından ... plakalı araç için okul servis aracı güzergah kullanım izin belgesi düzenlenmesi talebiyle 22.10.2019 tarihinde sistem üzerinden başvuru oluşturulduğu ancak başvurunun 14.11.2019 tarihinde tamamlanarak belediye tarafından incelenebilecek aşamaya geldiği, aynı gün de davacının söz konusu aracı için … tarih ve … sayılı güzergah kullanım izin belgesinin düzenlendiği, sonrasında davacının … tarihinde yeniden başvuru yaptığı ve … sayılı belgenin yerine … tarih ve … sayılı izin belgesinin düzenlendiğinin belirtildiği, söz konusu izin belgelerinde ... Ortaokulu'nun da taşınacak okullar arasında sayıldığı, izinlerin geçerlilik sürelerinin ise 30.06.2020 tarihine kadar olduğu görülmektedir.
Her ne kadar İdare Mahkemesi'nce, 22.10.2019 tarihinde, denetimden (12.11.2019) önce ilgili belediye olan İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne başvurulduğu belirtilmişse de, başvurunun 14.11.2019 tarihinde tamamlanması nedeniyle belirtilen tarih itibarıyla anılan belediyece incelenebilecek hale geldiği, izin belgesine ilişkin makbuzun da 14.11.2019 tarihinde düzenlendiği anlaşıldığından, denetime konu taşımacılık için denetimden önce yapılmış bir başvuru bulunduğunun kabulüne olanak bulunmamaktadır.
Diğer yandan, uyuşmazlık konusu aracın tahdit veya tahsis kapsamında bulunduğu sonucuna varılarak güzergah izin belgesinin süresinin de denetimden önce dolmuş olduğu ve fakat sonradan söz konusu eksikliğin giderildiği belirtilmek suretiyle davacıların eyleminin 2918 sayılı Kanunun Ek-2/5. maddesi kapsamında kaldığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir. Olayda, ... plakalı aracın tahdit veya tahsis kapsamında olduğuna dair Mahkemece yapılmış bir araştırma bulunmamaktadır. Yine, davacının ... plakalı aracı için düzenlenmiş ve denetim tarihi itibarıyla geçerlilik süresi dolmuş izin belgesinin hangi tarih ve sayılı izin belgesi olduğu da açıkça ortaya konulamamıştır.
Bu durumda, dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte ... plakalı aracın tahdit/tahsis kapsamına alınıp alınmadığının sorulması, söz konusu araca ve malike verilmiş hangi izinlerin bulunduğu ile sahip olunan izinlerin denetimden önce süresinin dolup dolmadığının araştırılması ve dosyaya sunulan bilgi ve belgelere göre tesis edilen işlemlerin hukuki denetiminin yapılması gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … gün ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 08/10/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen … gün ve E:…, K:… sayılı kararın usul ve hukuka uygun olması nedeniyle, onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.