T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/3744
Karar No : 2025/4479
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Sanayi ve Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Muğla ili hudutları dahlinde S:... sayılı arama ruhsatını uhdesinde bulunduran davacı şirket tarafından, 2016, 2017, 2018 yılı ruhsat bedellerini ödemediğinden bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13/1. maddesi uyarınca toplamda 75.294,00 TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı davalı idare işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu işlemle ilk ruhsat bedelinin yatırılmadığı sene olan 2016 yılı için para cezası takdir edilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı, ancak 2017 ve 2018 yılları için henüz ruhsat bedelinin yatırılmaması gibi bir kusurun cezalandırmayı kabil surette gerçekleştiğinin kabul edilemeyeceği, idarenin öncelikle 2016 yılı için ceza takdir etmesi ve gerekirse ruhsatı iptal etmesi gerektiği anlaşıldığından, dava konusu işlemin 2016 yılı ruhsat bedelinin yatırılmadığı dolayısıyla verilen 25.098,00 TL'lik para cezası kısmında hukuka aykırılık, 2017 ve 2018 yılları ruhsat bedelinin yatırmadığı dolayısıyla verilen 50.096,00 TL'lik para cezası kısımda ise hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle, dava konusu işlemin davacıya 50.096,00 TL para cezası verilmesine ilişkin kısmının iptaline, davacıya 25.098,00 TL para cezası verilmesine yönelik kısmı yönünden ise de davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 3 aylık süre dolmadığından ruhsatın iptal edilmediği, ruhsat bedellerinin ödenmediğinin açık olduğu, ruhsat bedeli yükümlülüğünün 2016 yılı Ocak itibarıyla doğduğu, ruhsat hukukunu devam ettirme yükümlülüğünün davacıda olduğu, terk talebinin olmadığı, gereki izinleri alamaması halinde basiretli bir tacir gibi terk talebinde bulunması gerektiği, işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Muğla ili hudutları dahilinde S:... sayılı arama ruhsatını uhdesinde bulunduran davacı şirket tarafından, 2016, 2017 ve 2018 yılı ruhsat bedellerini ödemediğinden bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13/1. maddesi uyarınca toplamda 75.294,00 TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı davalı idare işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinin 1. fıkrasının dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki halinde; "Yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılması zorunludur. İşletme ruhsat bedelinin %70’i genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimi hesabına, %30’u çevre ile uyum planı çalışmalarını gerçekleştirmek üzere ruhsatı veren idarenin muhasebe birimi hesabına aktarılmak üzere Bakanlığın belirlediği bankada açılacak teminat hesabına yatırılır.... Ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verilir ve ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanması istenir. Bu süre içinde ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsat iptal edilir. Verilen sürede yatırılmayan ruhsat bedelinin %70’ine tekabül eden tutar 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlalarından ruhsat bedeli alınmaz. Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilmesini müteakip, çevre ile uyum bedeli iade edilir." hükmüne yer verilmiş iken, 14/02/2019 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 7164 sayılı Kanun'un 13. maddesi ile değişik halinde; "Ruhsat bedellerinin tamamının her yıl ocak ayının sonuna kadar yatırılması zorunludur. I. Grup (a) bendi maden ruhsatları hariç diğer grup madenlerin ruhsat bedelleri Genel Müdürlüğün belirlediği bankada açılacak hesaba yatırılır. Yatırılan işletme ruhsat bedellinin %50'si genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgili muhasebe birimince Hazine hesabına on beş iş günü içinde aktarılır. I. Grup (a) bendi madenlerin ruhsat bedelleri ise, büyükşehir belediyesi olan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı hesabına, diğer illerde ise il özel idaresi hesabına yatırılır. Ruhsat bedelinin her yıl ocak ayının sonuna kadar tamamının yatırılmaması hâlinde yatırılmayan kısmının iki katı ruhsat bedeli olarak her yıl haziran ayının son gününe kadar yatırılması zorunludur, aksi halde ruhsat iptal edilir. Ruhsat bedellerinin yatırılması ile ilgili ruhsat sahibine ayrıca herhangi bir tebligat ve bildirim yapılmaz. İptal edilen ruhsatlar için ocak ayının sonuna kadar ödenmesi gereken ruhsat bedelinin ödenmeyen kısmı 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir. Kaynak tuzlaları, lületaşı ve oltutaşı için düzenlenen ruhsatlardan ruhsat bedeli alınmaz. Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hâle getirilerek 7 nci madde kapsamındaki mülkiyet izni sahiplerinden sahanın kabul edilerek teslim alındığına dair belgelerin Genel Müdürlüğe ibraz edilmesi şartı ile 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun ve bu Kanun kapsamında ruhsata ilişkin geçmiş borcunun bulunmaması hâlinde çevre ile uyum bedeli iade edilir." düzenlemesi bulunmaktadır.
Aynı Kanun'un 6592 sayılı Kanun'un 24. maddesi ile eklenen Geçici 21. maddesinde de; "Mevcut ruhsatların ruhsat bedeli yatırma yükümlülüğü 1/1/2016 tarihinde başlar. Ruhsat bedelinin süresinde yatırılmaması hâlinde 13 üncü madde hükümleri uygulanır. Ruhsat bedelleri yatırılan ruhsatların, ruhsat teminatları iade edilir.
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte teminat iradı yapılması gerekmesine rağmen yapılamayan veya teminat irat işlemleri başlatılıp sonuçlandırılamayan işlemler için bu Kanuna göre uygulanmamış teminat iradı kadar idari para cezası uygulanır." kuralı yer almaktadır.
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliğinin "İdari para cezaları" başlıklı 93. maddesinin 2. fıkrasında "İdari para cezaları ile ilgili bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır." düzenlemesine yer verilmiş, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 5. maddesinde; "26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümleri kabahatler bakımından da uygulanır. Ancak, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından derhal uygulama kuralı geçerlidir. Kabahat, failin icraî veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılır. Neticenin oluştuğu zaman, bu bakımdan dikkate alınmaz." kuralı yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; İdare Mahkemesince dava konusu işlemin 2016 yılı ruhsat bedelinin yatırılmadığı dolayısıyla verilen 25.098,00 TL'lik kısmı yönünden reddine, 2017 ve 2018 yılları ruhsat bedelinin yatırmadığından bahisle verilen 50.096,00 TL'lik para cezası kısmı yönünden ise iptaline karar verildiği, anılan karar karşı her iki tarafça istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge İdare Mahkemesince verilen istinaf başvurusunun reddine ilişkin karara karşı yalnızca davalı idarenin temyiz talebinde bulunduğu görülmüş olup, temyiz talebinde bulunmayan davacı yönünden davanın reddine ilişkin kısım kesinleşmiş olduğundan, dava konusu işlemin 2017 ve 2018 yılları ruhsat bedelinin yatırmadığından bahisle verilen 50.096,00 TL'lik para cezası kısmının iptaline ilişkin kısım incelenmiştir.
3213 sayılı Maden Kanunu'nun 13. maddesinin 14/02/2019 tarihli değişiklik öncesi halinde yürürlükteki ruhsatlar için her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılmasının zorunlu olduğu, ruhsat bedelinin yatırılmaması veya eksik yatırılması hâlinde 20.000 TL idari para cezası verilerek ruhsat bedelinin üç ay içinde tamamlanmasının isteneceği ve bu süre içinde de ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda ruhsatın iptal edileceği hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda madde metni yer alan değişiklik sonrasında ise, yine her yıl ocak ayının sonuna kadar ruhsat bedelinin tamamının yatırılmasının zorunlu olduğu, fakat ruhsat bedelinin her yıl ocak ayının sonuna kadar tamamının yatırılmaması hâlinde, yatırılmayan kısmın iki katı ruhsat bedeli olarak her yıl Haziran ayının son gününe kadar yatırılmasının zorunlu tutulduğu, aksi halde ise ruhsatın iptal edileceği düzenlemesine yer verilmiştir.
Her ne kadar İdare Mahkemesince idarenin ilgili yılda üzerine düşen bildirim yükümlülüğünü zamanında yerine getirmemesi dolayısıyla ruhsat sahiplerinin toptan cezalandırılmasına sebebiyet verileceği, mevzuatın ise bu hale cevaz verecek şekilde kullanılmasının mümkün olmadığı ifade edilmiş ise de, yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca madencilerin her yıl Ocak ayı itibarıyla ruhsat bedeli yatırmakla yükümlü olduğu, bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde ilgili yıla ilişkin idari para cezasının tesis edileceği açıkça düzenlenmiştir.
Uyuşmazlıkta, davacının 2016 yılı Ocak ayı itibarıyla ruhsat bedeli yatırma yükümlülüğünün başladığı, ancak davacının 2017 ve 2018 yıllarına ilişkin bu yükümlülüğünü yerine getirmemesi üzerine idarece dava konusu işlemin tesis edildiği, ödeme yapıldığına dair davacı tarafından bilgi veya belge sunulmadığı görülmüştür.
Bu durumda 2018 yılına ilişkin arama ruhsat bedelini ödemediği açık olan davacı hakkında tesis edilen idari para cezasının bu kısmında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Öte yandan, 2017 yılına ilişkin olarak her ne kadar davacı tarafından arama ruhsat bedelini ödemediği açık ise de; ruhsat bedellerinin süresinde yatırılmaması nedeniyle yatırılmayan her yıl için 2018 yılı güncel miktarı üzerinden idari para cezası uygulandığı, oysa ki davacıya, fiilin gerçekleştiği tarih olan 2017 yılına göre idari para cezası verilmesi gerekirken, dava konusu işlem tarihi olan 2018 yılı için yeniden değerleme oranında güncellenen değerler üzerinden idari para cezasının düzenlendiği anlaşılmakta olup, bozma kararı üzerine verilecek kararda bu hususun da dikkate alınması gerekmektedir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin kısmen reddi kısmen iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 08/05/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 1. fıkrasında yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
Bölge İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanması gerektiği düşüncesiyle çoğunluk kararına katılmıyorum.