T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/3834
Karar No : 2024/3571
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İnş. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Erzurum ili ... ilçesi, ... mahallesi ... sırtı mevkinde ... sicil sayılı II-a grubu maden işletme ruhsatına ilişkin olarak, Maden Kanununun 24. maddesinin 11. fıkrası uyarınca idari para cezası verilmesine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve E: ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K... sayılı kararda; davacı uhdesindeki maden işletme ruhsatının 20/11/2014 tarihinde düzenlendiği ve davacı şirket tarafından bu tarihten itibaren bir yıl içerisinde 25/11/2015 tarihinde ÇED belgesinin alındığı, 30/12/2015 tarihinde de GSM işyeri açma ve çalışma ruhsatının alındığı, dava konusu idari para cezasına dayanak olan işletme ruhsat sahasında bulunan mera alanında madencilik faaliyetinde bulunulamayacağı için alınması gereken mera izninin ise 3 yıllık süre içerisinde alınmadığı ilgili idarelere makul süre içerisinde başvuran ve gerekli olan izinleri tamamlayarak bir an önce söz konusu madeni işletmeye başlatma iradesinde olduğu anlaşılan davacı şirketin, yapmış olduğu tahsis amacı değişikliğine (mera izni - mülkiyet izni) ilişkin izin başvurusunun safahatinin sorulduğunda, ... İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından verilen ... tarihli cevabi yazıda; "... parsel numaralı taşınmazda Maden İşleri Genel Müdürlüğü ... tarih ve ... sayılı yazıları ile... tarih ve ... sayılı İl Mera Komisyonu kararı ve Erzurum Defterdarlığının ... tarih ve ... sayılı uygun görüşü ile şirketiniz tarafından yapılacak olan II(A) grubu Kalker İşletme Sahası için yapılan Tahsis Amacı Değişikliği işlemleri ... tarih ve ... sayılı yazımızla Cumhurbaşkanlığı izin aşamasında olduğu" tespitine yer verildiği, mera tahsis amacı değişikliği için yapılan ilk başvuru tarihi (28/08/2015), kurumlararası yazışma tarihleri, talebin reddedilmemiş olması, başvuruya ilişkin son işlem tarihi (14/10/2016) ve aradan geçen bekleme süresi (14/10/2016-19/04/2019) dikkate alındığında, mera tahsis amacı değişikliği başvurusunun Kanunda öngörülen sürede sonuçlandırılmamasında davacı şirkete atfedilebilecek herhangi bir kusurun bulunmadığı ve bu durumun beklenmeyen hal kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılmakla, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacı tarafça hiçbir kusurlarının olmadığı bildirilmişse de ruhsatla ilişkili izinlerin tamamen ruhsat sahibinin yükümlülüğünde olduğu, izinlerle ilgili başvuruların Kanunda belirtilen süre göz önünde bulundurularak yapılması gerektiği ve izinlerin alınamaması durumunda idari para cezası ile karşılaşılacağının mevzuat gereği bilinmesi gerektiği, davacı tarafından izinlerin süresinde verilememesi ile ilgili istisnai bir düzenlemenin öngörülmediği, Maden Kanununa göre izinlerin süresinde verilmemesi durumunda idari para cezası verileceği açık olup, davalı idarece Kanunun açık hükmünin uygulandığı, dava konusu işlemde hukuka aykırı yön bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının
usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 06/06/2024 tarihinde esasta oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.
GEREKÇEDE KARŞI OY :
Dava, Erzurum ili ... ilçesi, ... mahallesi ... sırtı mevkinde ... sicil sayılı II-a grubu maden işletme ruhsatına ilişkin olarak, Maden Kanununun 24. maddesinin 11. fıkrası uyarınca idari para cezası verilmesine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve E: ... sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
3213 sayılı Maden Kanunu'nun "İşletme ruhsatı ve madenin işletilmesi" başlıklı 24. maddesinin 11. fıkrasında, "7 nci maddeye göre gerekli izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği tarihten itibaren Devlet hakkı alınır. Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7 nci maddeye göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip, işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000 TL idari para cezası verilir. İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz." düzenlemesine; "Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinin 2. fıkrasının ilk cümlesinde dava konusu işlem tarihiyle yürürlükte olan halinde, "... bu Kanun gereğince uygulanan idari para cezaları her yıl 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır." düzenlemesine; 3. fıkrasında; "Bakanlık, mülki idare amirlikleri ve il özel idareleri tarafından bu Kanuna göre verilen idari para cezaları hakkında 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır. Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. Tahakkuk eden ve ödenmeyen Devlet hakları 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir." hükmüne yer verilmiştir.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 5. maddesinde; "26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümleri kabahatler bakımından da uygulanır. Ancak, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından derhal uygulama kuralı geçerlidir. Kabahat, failin icraî veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılır. Neticenin oluştuğu zaman, bu bakımdan dikkate alınmaz." kuralı yer almaktadır.
Uyuşmazlıkta, Maden Kanununun 7. maddesi gereği, davacı şirket tarafından, 25/11/2015 tarihinde çevresel etki değerlendirme kararının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'ndan alındığı, 30/12/2015 tarihinde işyeri açma ve çalışma ruhsatının Erzurum Valiliği’nden temin edildiği, mülkiyet izni belgesi için ise 28/08/2015 tarihinde Enerji Bakanlığına yapılan başvurunun, zımnen reddi üzerine dava açılmadığı, ilgili idarenin cevabının beklendiği, davacı şirketin Kanunda verilen sürenin bitiminden çok sonra, 18/04/2019 tarihli dilekçesiyle başvurusunun son durumunu sorması üzerine, Erzurum Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün 19/04/2019 tarihli cevabi yazısında tahsis amacı değişikliğine dair davacı şirket talebinin “Cumhurbaşkanlığı izin aşamasında olduğu”nun belirtildiği, davacı şirketin gerekli izinleri tamamlayarak bir an önce madeni işletmeye başlama iradesini ortaya koymadığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, mevzuatta belirtilen izinlerin süresi içerisinde alınamadığı sabit olup, davacının sözü geçen izin başvurularının Kanunda öngörülen süre içerisinde sonuçlandırılmamasında kusurlu bulunduğu, anılan durumun beklenmeyen hal kapsamında da görülemeyeceği, aynı zamanda, Maden Kanununun 24. maddesiyle getirilen düzenlemelerin ihdas edilme amacının, işletme ruhsatı verilen sahaların en kısa sürede faaliyete alınarak, maden sahalarının atıl kalmasının önüne geçilmesi olduğu dikkate alındığında, davacı şirketin idarî para cezasıyla cezalandırılmasında mevzuata aykırılılık bulunmamakla birlikte, davalı idarece yıllar itibariyle yeniden değerleme oranı uygulanmak suretiyle 20/11/2017-20/11/2018 dönemi için 62.743,00-TL idari para cezası uygulanması gerekirken, ilgili dönem için 77.632,00-TL'lık tutar uygulanmak suretiyle idari para cezası tahakkuk ettirilmesinde hukukî isabet bulunmadığından, temyize konu kararın belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşüncesiyle çoğunluk kararına gerekçe yönünden katılmıyorum.