T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/3997
Karar No : 2025/3905
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR : 1- (DAVACI) ... Taşımacılık İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, aleyhlerine olan kısım yönünden karşılıklı olarak temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Muğla ili, Yatağan ilçesi sınırları dâhilinde ve davacı şirketin uhdesinde bulunan ... sayılı ruhsat sahasına ilişkin maden işletme ruhsat süresinin uzatılmasına karar verilmesi talebiyle ... tarihli dilekçeyle davalı idareye yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; hukuka uygunluk denetiminin yapılabilmesi için davanın açılması ve devamı sırasında ilgili idari işlemin aynen hukuk aleminde var olması gerektiği ancak işbu davanın konusu olan 01/04/2020 tarihli başvurunun zımni reddi işleminin aslında davalı idarece daha önce alınan (30/01/2020) bir işlemle zaten karara bağlandığı ve reddedildiği, yani ortada idarece alınan bir zımni ret işleminin bulunmadığı, idarece daha önce alınan doğrudan bir ret kararının var olduğu, sadece davacı şirketin bu durumdan haberdar olmadığı, davacının maden işletme ruhsatı ve işletme izninin uzatılması talebinin davalı idarece ... tarih ve .. numaralı karar alınarak reddedildiği, asıl işlemin yargısal denetiminin zaten Mahkemelerinin E:... sayılı dosyasında yapılacağı ve işbu davanın devamında hukuki bir yararın kalmadığı dava konusu zımni ret işleminin aslında hukuk aleminde doğmadan etkisini yitirdiği ve zımni ret işleminin iptalinin istendiği işbu davanın konusunun kalmadığı/bulunmadığı, davanın esası hakkında karar verilmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılarak, konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun esas yönünden reddine, uyuşmazlıkta, Muğla ili, Yatağan ilçesi sınırları dâhilinde ve davacı şirketin uhdesinde bulunan ... sayılı ruhsat sahasına ilişkin maden işletme ruhsat süresinin uzatılması istemiyle 26/01/2018 tarihinde yapılan başvurunun, ... tarih ve ... sayılı işlemle reddedildiği, ancak bu işlemin davacıya geç tebliğ edilmesi nedeniyle işlemden haberdar olmayan davacının 01/04/2020 tarihinde yeniden aynı istemle başvuruda bulunduğu ve bu başvurunun zımnen reddi üzerine istinaf incelemesine konu edilen işbu davayı açtığı hususu dikkate alındığında, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin konusuz kalan davanın açılmasına sebebiyet veren davalı idare üzerinde bırakılması gerektiği sonucuna varılarak, yargılama giderleri ve vekalet ücreti yönünden kabulüne, davacı tarafından yapılan 395,30-TL yargılama giderleri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 2.040,00-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, davalı idare tarafından yapılan yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına, posta gideri avanslarından artan miktarların istem bulunmadığı takdirde hükmün kesinleşmesinden sonra mahkemesince başvuranlara iadesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dosyaların birleştirilerek karar verilmesi gerektiği, taraflarınca Maden Kanununun aradığı tüm şartların yerine getirildiği, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu; davalı idare tarafından ; davacı tarafın aynı konu hakkında birden fazla kez menfaat elde etmesinin sağlandığı ve aleyhlerine vekalet ücreti hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Dava konusu edilen, Muğla ili, Yatağan ilçesi sınırları dâhilinde ve davacı şirketin uhdesinde bulunan ... sayılı ruhsat sahasına ilişkin maden işletme ruhsat süresinin uzatılması istemiyle 26/01/2018 tarihinde yapılan başvurunun, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Bağlı, İlgili ve İlişkili Kuruluşlar Taşınmaz Komisyonu tarafından ... tarih ve ... sayılı işlemle reddedildiği, ancak bu işlemin davacıya geç tebliğ edilmesi nedeniyle işlemden haberdar olmayan davacının 01/04/2020 tarihinde yeniden aynı istemle başvuruda bulunduğu ve bu başvurunun zımnen reddi üzerine işbu dava açıldığı anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesi tarafından ise, hukuka uygunluk denetiminin yapılabilmesi için davanın açılması ve devamı sırasında ilgili idari işlemin aynen hukuk aleminde var olması gerektiği ancak işbu davanın konusu olan 01/04/2020 tarihli başvurunun zımni reddi işleminin aslında davalı idarece daha önce alınan (30/01/2020) bir işlemle zaten karara bağlandığı ve reddedildiği, yani ortada idarece alınan bir zımni ret işleminin bulunmadığı, idarece daha önce alınan doğrudan bir ret kararının var olduğu, sadece davacı şirketin bu durumdan haberdar olmadığı, davacının maden işletme ruhsatı ve işletme izninin uzatılması talebinin davalı idarece ... tarih ve ... numaralı karar alınarak reddedildiği, asıl işlemin yargısal denetiminin zaten Mahkemelerinin E:... sayılı dosyasında yapılacağı ve işbu davanın devamında hukuki bir yararın kalmadığı dava konusu zımni ret işleminin aslında hukuk aleminde doğmadan etkisini yitirdiği ve zımni ret işleminin iptalinin istendiği iş bu davanın konusunun kalmadığı/bulunmadığı anlaşılmış olup, davanın esası hakkında karar verilmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılarak, konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
2577 sayılı Kanun'da birçok usuli karar türü sebepleri ile birlikte açıkça düzenlenmiştir. Ancak idari yargı uygulamasında, 2577 sayılı Kanun'da düzenlenmeyen “karar verilmesine yer olmadığı (KVYO)” ve “davanın incelenmeksizin reddi” şeklinde iki tür usuli karar verilmektedir. Söz konusu iki karar türü arasında önemli farklılıklar bulunmaktadır. Şöyle ki; İncelenmeksizin ret kararı gerektiren sebepler dava açıldığı tarihte mevcut olmasına rağmen, KVYO kararını gerektiren sebepler dava açıldıktan sonra ortaya çıkmaktadır. İncelenmeksizin ret kararlarında, yargılama giderleri dava açılmasına sebebiyet
verilmesi ölçütüne göre belirlenmekte iken, KVYO kararlarında davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre belirlenmektedir.
Tüm bu nedenlerle, davaya konu ruhsat sahasına ilişkin maden işletme ruhsat süresinin uzatılması istemiyle 26/01/2018 tarihinde yapılan başvurunun dava açılmadan önce davalı idare tarafından ... tarih ve ... sayılı işlemle reddedildiği görüldüğünden, davanın esasını inceleme olanağı bulunmadığı gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği, bu nedenle temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan İdare Mahkemesi kararı hakkında yapılan istinaf başvurularının esas yönünden reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz istemlerinin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 22/04/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.