T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/5016
Karar No : 2024/5042
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından 6592 sayılı Kanun'la değişik 3213 sayılı Maden Kanunu'nun Geçici 21. maddesi uyarınca 2013 yılı çevre uyum teminatının davacı tarafından ödenmediğinden bahisle 14.652,00-TL idari para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; 04/02/2015 tarihinde 6592 sayılı Kanun'la 3213 sayılı Kanun'a eklenen geçici 21. maddenin 2. fıkrasında, maddenin yürürlüğe girdiği tarihte teminat iradı yapılması gerekmesine rağmen yapılamayan veya teminat irat işlemleri başlatılıp sonuçlandırılamayan işlemler için Kanun'a göre uygulanmamış teminat iradı kadar idari para cezası uygulanacağının belirtildiği, davacının ruhsatının ise 09/07/2013 tarihinde iptal edildiği, Kanun'a eklenen dava konusu işlemin dayanağının davacının ruhsatının iptal edilmesinden sonra yürürlüğe girdiği, sonradan yürürlüğe giren bir kanun maddesi davacının aleyhine bir şekilde uygulanamayacağından 2013 yılı çevre ile uyum teminatı kapsamında 14.652,00 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işleme dayanak teşkil eden 3213 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 21. maddenin 18/02/2015 tarihi ve öncesi dönemlere ilişkin yatırılmayan veya süresi dışında yatırılan teminatlar için yürürlüğe konmuş bir geçiş hükmü niteliğinde olduğu, Maden Yönetmeliği'nin Geçici 3. maddesi ile Maden Mevzuatı Uygulama Yönergesinin Geçici 4. maddesinde de benzer düzenlemelerin yer aldığı, anılan düzenlemeler olmasaydı davacının teminatı irat kaydedileceğinden ilgili hükmün ruhsat sahiplerinin aleyhine bir nitelik taşımadığı, verilen idari para cezası 2015 yılında getirilen bir hükme ilişkin olduğundan davacının zamanaşımı iddiasının yerinde olmadığı, mevzuat gereği tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı şirket tarafından, dava konusu işleme dayanak teşkil eden Kanun hükmünün şirkete ait ruhsatın iptal edilmesinden iki yıl sonra yürürlüğe girdiği, geçmiş yıllara ilişkin herhangi bir borcunun bulunmadığının davalı idarenin beyanıyla da sabit olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Ankara İli, Beypazarı İlçesi sınırlarında bulunan maden sahasına ilişkin ... sicil numaralı, II (b) grubu maden işletme ruhsatına sahip iken 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 ve 2012 yıllarında üretim yapılmadığından bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24. maddesinin 12. fıkrası uyarınca … tarih ve … sayılı olur ile ruhsatı iptal edilen davacı şirkete, 2013 yılına ait çevre ile uyum teminatını ödemediğinden bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 6592 sayılı Kanun'la değişik Geçici 21. maddesi uyarınca Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün … tarih ve … sayılı işlemiyle 14.652,00-TL idari para cezası verilmesi üzerine, davacı şirket tarafından, anılan işlemin iptal edilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Harç, teminat, cezalar ve diğer yaptırımlar" başlıklı 13. maddesinin çevre ile uyum teminatının ait olduğu 2013 yılında yürürlükte olan şeklinde, "Ruhsatların verilmesi için harç ve teminatın yatırılması zorunludur. Ruhsat teminatı, ruhsat aşamasına ve ruhsat süresine bağlı olarak hektar başına yıllık ruhsat harcının % 1’ idir. Bu oranı % 50’si oranında artırmaya veya aynı oranda eksiltmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. Teminat miktarı 10.000 TL’den az olamaz. Bu miktar her yıl yeniden değerleme oranı nispetinde artırılır. Arama dönemi üretim izni ve üretim için işletme izni talep edildiğinde çevre ile uyum teminatı alınır. Bu teminat, özel kanunlarında belirtilen hükümler hariç yıllık işletme ruhsat harç bedeli kadar her yıl Haziran ayının son günü mesai saati bitimine kadar yatırılır. Bu teminatın süresi sonuna kadar yatırılmaması halinde ruhsat teminatı irad kaydedilir. Faaliyet sonrası sahanın çevre ile uyumlu hale getirilmesini müteakip, çevre ile uyum teminatı iade edilir." hükmü, 6592 sayılı Kanun'la eklenen "Ruhsat bedelinin tamamlattırılması" başlıklı Geçici 21. maddesinin ikinci fıkrasında ise, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte teminat iradı yapılması gerekmesine rağmen yapılamayan veya teminat irat işlemleri başlatılıp sonuçlandırılamayan işlemler için bu Kanuna göre uygulanmamış teminat iradı kadar idari para cezası uygulanır." hükmü yer almaktadır.
21/10/2017 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan Maden Yönetmeliği'nin "Çevre ile uyum teminatı" başlıklı Geçici 3. maddesinin ikinci fıkrasında, "2015 yılı ve öncesi yıllara ait olup, süresi içerisinde ödenmeyen veya eksik ödenen çevre ile uyum teminatları için, ruhsatın teminatının bulunması halinde ruhsat teminatı kadar, teminat bulunmaması halinde ise ruhsata ait 2015 yılı güncel ruhsat teminat tutarı üzerinden idari para cezası uygulanır. Ancak, bu bedel 6592 sayılı Kanun ile getirilen ruhsat bedelinin yatırılmaması durumunda öngörülen idari para cezasından fazla olamaz. Ödenmemiş veya eksik ödenmiş çevre ile uyum teminatları ise 2015 yılına ait ruhsat harcı tutarında tahsil edilir." hükmüne, "İdari para cezaları" başlıklı 91. maddesinin 5. fıkrasında ise, "İdari para cezaları ile ilgili bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "Genel kanun niteliği" başlıklı 3. maddesinde, "Bu Kanun'un, a) İdari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır." hükmü, "Soruşturma zamanaşımı" başlıklı 20. maddesinde ise, "Soruşturma zamanaşımının dolması halinde kabahatten dolayı kişi hakkında idarî para cezasına karar verilemez. Soruşturma zamanaşımı süresi; ... c) Ellibin Türk Lirasından az idarî para cezasını gerektiren kabahatlerde üç, yıldır... Zamanaşımı süresi, kabahate ilişkin tanımdaki fiilin işlenmesiyle veya neticenin gerçekleşmesiyle işlemeye başlar." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, davacı şirketin 2013 yılı çevre ile uyum teminatını anılan yılın Haziran ayının son günü mesai bitimine kadar yatırması gerekirken yatırmadığından bahisle 04/04/2019 tarihinde dava konusu işlemin tesis edildiği görülmüştür.
Bu durumda; her ne kadar İdare Mahkemesi kararında 04/02/2015 tarihinde 6592 sayılı Kanun'la 3213 sayılı Kanun'a eklenen geçici 21. maddenin 2. fıkrasında, maddenin yürürlüğe girdiği tarihte teminat iradı yapılması gerekmesine rağmen yapılamayan veya teminat irat işlemleri başlatılıp sonuçlandırılamayan işlemler için Kanun'a göre uygulanmamış teminat iradı kadar idari para cezası uygulanacağının belirtildiği, davacının ruhsatının ise 09/07/2013 tarihinde iptal edildiği, Kanun'a eklenen dava konusu işlemin dayanağının davacının ruhsatının iptal edilmesinden sonra yürürlüğe girdiği, sonradan yürürlüğe giren bir kanun maddesinin davacının aleyhine bir şekilde uygulanamayacağından bahisle dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu gerekçesine yer verilmiş ise de, Kabahatler Kanunu'nun yukarıda yer verilen hükümleri uyarınca soruşturma zamanaşımının, ellibin Türk Lirasından az idarî para cezasını gerektiren kabahatlerde üç yıl olduğu, idari para cezası tutarının 14.652,00-TL olması hasebiyle soruşturma zamanaşımı süresinin 3 yıl olarak uygulanması gerektiği ve buna göre yükümlülüğün 2013 yılı itibariyle ihlal edildiğinin belirtildiği gözönüne alındığında, dava konusu idari para cezasına ilişkin soruşturma zamanaşımı 2016 yılı itibarıyla dolacağından, soruşturma zamanaşımı süresi geçtikten sonra 04/04/2019 tarihinde tesis edilen dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığından; dava konusu işlemin iptali yolundaki idare mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine yönelik Bölge İdare Mahkemesi kararı neticesi itibarıyla hukuka uygun bulunmuştur.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 03/10/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.