T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/5410
Karar No : 2025/7614
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU :
Davacı dernek tarafından, Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı okullarda bulunan açık alan, spor salonu vb. yerlerin kiralanması konulu 18/06/2018 tarih ve 11834689 sayılı yazının yürürlükten kaldırılmasına ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı'nın 07/07/2021 tarih E-43942091-165.01-27937053 sayılı "Yürürlükten Kaldırma" konulu işleminin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Milli Eğitim Temel Kanunun 16. maddesi ile okul aile birliklerine okul bünyesinde bulunanan açık alan kantin salon vb. yerlerin işletebilme yetkisinin verildiği, bu nedenle dava konusu Genel Yazısının Kanun'la verilen yetkiyi sınırlandırdığı, okul aile birliği tarafından işletilecek ya da işlettirilecek taşınmazlardan elde edilecek gelir ile hem okul hem de ihtiyaç sahibi öğrencilere katkı sağlanmasının amaçlandığı, Kanun'la verilen yetkinin idari işlem ile kaldırılamayacağı, dava konusu Genel Yazıda belirtilen yaşanmış ya da yaşanacak güvenlik sorununun davalı idarece ortaya konulamadığı, işletme ve işlettirme yetkisi sonlandırılmak istenilen açık alan salon vb. yerlerin hali hazırda yürürlükte olan Okul Aile Birliği Yönetmeliği uyarınca öğrenim saatleri dışında kiralanabildiği, dava konusu işlemde belirtilen Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı yazısının tavsiye niteliği taşıdığı, yasallarla tanınan yetkinin tavsiye üzerine kaldırılmasının hukuka aykırı olduğu, okullarda bulunan halı saha açık alan salon vb. yerlerin Okul Aile Birliği Yönetmeliği'nde belirtilen usuller çerçevesinde ihale yolu ile kiralandığı, halihazırda devam eden kira sözleşmeleri nedeniyle telafisi güç büyük mağduriyetlerin oluşacağı, sözleşmelerin feshi halinde ise kiralayanlar tarafından taşınmazlara yapılan sabit tesis masraflarının ödenmesinin dahi mümkün olmadığı bu nedenle dava konusu işlemin iptali gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan Okul Aile Birliği Yönetmeliği'nde okul aile birliklerinin işletebilecek ya da işlettirebilecekleri yerler arasında sadece kantin vb yerlerin sayıldığı, Kanun'la verilen yetkinin sınırlandırıldığı iddiasının yerinde olmadığı, uygulamaya yönelik taleplerin değerlendirilmesi neticesinde Bakanlık ile Hazine ve Maliye Bakanlığı arasında mevcut Milli Eğitim Bakanlığı Okul Aile birliği Yönetmeliği’nin muhtelif maddelerinin değiştirilmesine yönelik çalışmalar yapıldığı, Yönetmelik değişikliği hazırlık çalışmaları devam ederken uygulamada yaşanan sorunların çözümüne yönelik olarak; okullarda bulunan kantin vb. yerler dışında kalan alanların Yönetmelik yürürlüğe girinceye kadar işletilmesi işlettirilmesinin uygun olacağının 18/06/2018 tarih ve 11834689 sayılı yazı ile mütalaa edildiği, ancak; planlanan şekilde Yönetmelik değişikliği çalışmalarının tamamlanamaması neticesinde okullarda bulunan açık alan, salon vb. yerlerin işletilmesi veya işlettirilmesi amacıyla Bakanlık ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı arasında taslak bir protokol metni hazırlandığı, taslak protokol metninin görüş alınmak üzere Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığına gönderildiği, Cumhurbaşkanlığınca olumsuz görüş verilmesi nedeniyle görüşte yer alan gerekçeler doğrultusunda dava konusu işlemin tesis edildiği, Milli Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının 29/07/2021 tarihli Genelgesi ile 07/07/2021 tarihli dava konusu Genel Yazısının önce okullarda bulunan açık alan salon vb. yerlere ilişkin yapılmış olan sözleşmelerin sözleşme süreleri bitinceye kadar geçerliliğini koruyacağı belirtildiği, tarafların menfaatlerinin korunduğu dava konusu Genel Yazıda hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ..
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ :Dava; Milli Eğitim Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı'nın 07/07/2021 tarih ve E-43942091-165.01-27937053 sayılı Genelgesinin iptali istemiyle açılmıştır.
Dava konusu Milli Eğitim Bakanlığı'nın 07/07/2021 tarih E-43942091-165.01-27937053 sayılı Genel Yazısı ile, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı'nın 05/07/2021 tarih ve 27536 sayılı yazısından, okullar üzerinde yer alan açık alan, salon, okul bahçesi ve benzeri yerlerin öğretim gün ve saatleri içinde ve dışında öğrencilerin çeşitli amaçla zaman geçirdikleri yerler olduğu, bu alanların ticari amaçla kiraya verilmesinin öğrenci ve öğretmenler yönünden güvenlik sorunu oluşturabileceğinden bahisle emniyet ve güvenlik tedbirlerinin uygulanması gerektiği, bu nedenle de Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda bulunan açık alan, salon vb. gibi yerlenin kiralanması konulu yazı yürürlükten kaldırılarak, okul aile birlikleri tarafından işlettirilecek veya işletilecek kantin vb. gibi yerlerin dışında kalan alanlarda herhangi bir işletme ve işlettirme faaliyeti gerçekleştirilmeyeceğine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan Okul Aile birliği Yönetmeliğinde; okul aile birliklerinin işletebilecek ya da işlettirebilecekleri yerler arasında sadece kantin vb. yerlerin sayıldığı, kanunla verilen yetkinin sınırlandırıldığı iddiasının yerinde olmadığı, uygulamaya yönelik taleplerin değerlendirilmesi neticesinde mevcut Milli Eğitim Bakanlığı Okul Aile Birliği Yönetmeliği’nin muhtelif maddelerinin değiştirilmesine yönelik çalışmalar sonucu, uygulamada yaşanan sorunların çözümüne yönelik olarak; okullarda bulunan kantin vb. yerler dışında kalan alanların Yönetmelik yürürlüğe girinceye kadar işletilmesi ve işlettirilmesinin uygun olacağının görülmesi üzerine dava konusu Genelgeden önce okullarda bulunan açık alan, salon vb. yerlere ilişkin yapılmış olan sözleşmelerin, sözleşme süreleri bitinceye kadar geçerliliğini koruyacağının belirtildiği, tarafların menfaatlerinin korunduğu anlaşılmaktadır.
Bu kapsamda, eğitim ve öğretim hizmetlerinin güvenle yürütülebilmesini teminen çocukların güvenliğini esas alan Kanuna aykırı hükümler de içermediği anlaşılan objektif ve kamusal öneme sahip yapılan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddinin gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 15/10/2025 tarihinde, davacı vekili Av. ...'ın gelmediği, davalı idare vekili Av. ...'in geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Duruşmaya gelen tarafa usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra gelen tarafa son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Dava; Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı okullarda bulunan açık alan, spor salonu vb. yerlerin kiralanması konulu 18/06/2018 tarih ve 11834689 sayılı yazının yürürlükten kaldırılmasına ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı'nın 07/07/2021 tarih E-43942091-165.01-27937053 sayılı "Yürürlükten Kaldırma" konulu genel yazının iptali istemiyle açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İlgili Mevzuat:
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 'Eğitim kampüsleri ve okul ile ailenin işbirliği' başlıklı 16. maddesinde; "Aynı alan içinde birden fazla örgün ve/veya yaygın eğitim kurumunun bir arada bulunması halinde eğitim kampüsü kurulabilir ve bunların ortak ihtiyaçlarını karşılamak üzere eğitim kampüsü yönetimi oluşturulabilir. Eğitim kampüsü bünyesindeki ortak açık alan, kantin, salon ve benzeri yerlerin işlettirilmesi veya işletilmesi kampüs yönetimince yerine getirilir. Bu şekilde elde edilen gelirler, kampüsün ortak giderlerinde kullanılır. Eğitim kampüslerinin kuruluşu, yönetiminin oluşumu, gelirlerinin harcanması ve denetlenmesi ile bu fıkrada belirtilen diğer hususlar Maliye Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığınca müştereken hazırlanan yönetmelikle düzenlenir. Eğitim kurumlarının amaçlarının gerçekleştirilmesine katkıda bulunmak için okul ile aile arasında işbirliği sağlanır. Bu amaçla okullarda okul-aile birlikleri kurulur. Okul-aile birlikleri, okulların eğitim ve öğretim hizmetlerine etkinlik ve verimlilik kazandırmak, okulların ve maddi imkanlardan yoksun öğrencilerin zorunlu ihtiyaçlarını karşılamak üzere; ayni ve nakdi bağışları kabul edebilir, maddi katkı sağlamak amacıyla sosyal ve kültürel etkinlikler ve kampanyalar düzenleyebilir, okulların bünyesinde bulunan açık alan, kantin, salon ve benzeri yerleri işlettirebilir veya işletebilirler. Öğrenci velileri hiçbir surette bağış yapmaya zorlanamaz. Okul-aile birliklerinin kuruluş ve işleyişi, birlik organlarının oluşturulması ve seçim şekilleri, sosyal ve kültürel etkinliklerden sağlanan maddi katkılar, bağışların kabulü, harcanması ve denetlenmesi ile açık alan, kantin, salon ve benzeri yerlerin işlettirilmesi veya işletilmesinden sağlanan gelirlerin dağıtım yerleri ve oranları, harcanması ve denetlenmesine dair usul ve esaslar, Maliye Bakanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığınca müştereken hazırlanan yönetmelikle düzenlenir. Milli Eğitim Bakanlığınca belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde, gerekli görülen hallerde il milli eğitim müdürlükleri; il sınırları içerisinde bulunan bir veya birden fazla eğitim kampüsü yönetiminin veya okul-aile birliğinin işlettirebileceği veya işletebileceği yerlere ilişkin ihaleleri bunlar adına yapmaya yetkilidir..." hükmüne yer verilmiştir.
09/02/2012 tarih ve 28199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Okul-Aile Birliği Yönetmeliği'nin 'Birliğin görev ve yetkileri' başlıklı 6. maddesinde; "(...)ç) Okul yönetimiyle iş birliği yaparak eğitim ve öğretim faaliyetleri dışındaki zamanlarda okulun derslik, spor salonu, kütüphane, laboratuvar ve atölyeleri gibi eğitim ortamlarının değerlendirilmesine katkı sağlamak,(...),g) Kantin ve benzeri yerleri işlettirmek veya işletmek,..." hükmü, Birliğin görev ve yetkileri arasında sayılmış olup "Kiralama usulü ve işlemleri" başlıklı 20. maddesinde; "Birlik; kantin ve benzeri yerleri öncelikle işletmecilere kiralama usulü ile işlettirir veya işletmecinin bulunmadığı durumlarda işletir. Kantin ve benzeri yerlerin kiraya verilmesinde, eğitim ve öğretimin aksatılmaması esastır..." hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Anayasamızın 124. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelik çıkarabilecekleri hükme bağlanmıştır. Anayasamızın ilgili hükmü ve normlar hiyerarşisi bağlamında, bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanan yönetmelikler ile yasa hükümlerine açıklık getirilmesi ve yasa hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanmakta olup kanun koyucu tarafından idareye tanınan düzenleme yetkisinin başta kamu yararı olmak üzere hizmet gerekleri, hukuk devleti, hukuk güvenliği ve kazanılmış haklara riayet ilkelerine uygun olarak kullanılması gerekmektedir.
Anayasa'da düzenleyici işlem olarak sadece yönetmelikler belirtilmiş ise de idarenin düzenleme yetkisi bununla sınırlı olmayıp, idareler, değişik adlar altında da (genelge, yönerge, tamim, sirküler vb.) düzenleyici işlemler yapmaktadırlar.
İdarelerin işlem tesis ederken kendilerine Anayasa ve yasalarla çizilen çerçeve içinde takdir hakkına sahip oldukları açıktır. Ancak bu takdir hakkı, serbestçe kullanılanabilecek bir keyfiyeti ifade etmeyip, kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından hukuka uygun olarak temellendirilmiş olgularla desteklenmelidir.
Kamu yararı kavramı, tüm devlet organlarının işlem ve eylemlerinin genel nitelikteki amacını ve aynı zamanda nedenini oluşturmakta, çeşitli hak ve özgürlükler açısından bir sınırlama nedeni niteliği de taşımakta olup bu kavram genel bir ifadeyle bireysel, özel çıkarlardan ayrı ve bunlara üstün olan toplumsal yararı ifade etmektedir.
Dava konusu Milli Eğitim Bakanlığı'nın 07/07/2021 tarih E-43942091-165.01-27937053 sayılı Genel Yazısı ile, Cumhurbaşkanlığı İdari İşler Başkanlığı'nın 05/07/2021 tarih ve 27536 sayılı yazısından, okullar üzerinde yer alan açık alan, salon, okul bahçesi ve benzeri yerlerin öğretim gün ve saatleri içinde ve dışında öğrencilerin çeşitli amaçla zaman geçirdikleri yerler olduğu, bu alanların ticari amaçla kiraya verilmesinin öğrenci ve öğretmenler yönünden güvenlik sorunu oluşturabileceğinden bahisle emniyet ve güvenlik tedbirlerinin uygulanması gerektiği, bu nedenle de Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda bulunan açık alan, salon vb. gibi yerlenin kiralanması konulu yazı yürürlükten kaldırılarak, okul aile birlikleri tarafından işlettirilecek veya işletilecek kantin vb. gibi yerlerin dışında kalan alanlarda herhangi bir işletme ve işlettirme faaliyeti gerçekleştirilmeyeceğine yer verilmiştir.
İdarelerin işlem tesis ederken kendilerine Anayasa ve yasalarla çizilen çerçeve içinde takdir hakkına sahip oldukları açıktır. Ancak bu takdir hakkı, serbestçe kullanılanabilecek bir keyfiyeti ifade etmeyip, kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından hukuka uygun olarak temellendirilmiş olgularla desteklenmelidir. İdarelerin; düzenleme yetkisine sahip olduğu alanlarda, uygulamaları çağın gereklerine ve toplumun ihtiyaçlarına uygun olarak değiştirip, yeniden düzenlemesi, kamu hizmetine egemen olan ilkelerden biri olan uyarlama (değişkenlik) ilkesi uyarınca hem bir görev hem de bir yetki niteliği taşımaktadır.
Bu bağlamda; kamu hizmetlerinin değişen şartlara uyarlanması ve geliştirilmesi ihtiyacı, idarelere, kamu hizmetinin sunumuna ilişkin düzenleyici işlemlerin değiştirilebilmesi ya da yürürlükten kaldırılabilmesi imkânını tanımakta olup; okul sahası içinde kalan taşınmazların kullanımı ve kullandırılması açısından; ilgili dönemin koşulları, ihtiyaçları gözetilerek, öncelikle öğrenci ve öğretmenlerin can ve mal güvenliğinin sağlanması ile eğitim ve öğretim hizmetinin etkin ve verimli sunulmasına yönelik olarak Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı okullarda bulunan açık alan, spor salonu vb. yerlerin kiralanması konulu 18/06/2018 tarih ve 11834689 sayılı yazının yürürlükten kaldırılmasına karar verilmiştir.
Dolayısıyla; eğitim ve öğretim hizmetlerinin güvenle yürütülebilmesini teminen çocukların güvenliğini esas alan Kanuna aykırı hükümler içermediği anlaşılan objektif ve kamusal öneme sahip yapılan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır. Öte yandan; konu ile bağlantılı olarak, davalı idarece, dava konusu düzenleme tarihi itibarıyla; hali hazırda devam eden kira sözleşmelerinin süresi sonuna kadar devam etmesi sağlanarak süresi dolan kira sözleşmelerinin yenilenmemesi yolunda gerçekleştirilen uygulamayla; 18/06/2018 tarih ve 11834689 sayılı yazı uyarınca gerçekleştirilen kira sözleşmeleri kapsamında ilgililerin kira sözleşmesi ile sınırlı olan kazanımlarının korunduğu anlaşılmaktadır.
Nitekim; Dairemizin 22/02/2024 tarih ve :E2021/6677, K:2024/822 sayılı kararı da benzer yöndendir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için öngörülen ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
15/10/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.