T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/5698
Karar No : 2024/7013
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ...
2- ... Taşımacılık Hizmetleri Nak. Gayr. Dan. Gıda İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLLERİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirkete ait ... plakalı aracın, güzergah izin belgesi bulunmaksızın belediye sınırları içerisinde yolcu taşımacılığı yaptığının tespit edildiğinden bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin İstanbul Valiliği'nin ... gün ve ... sayılı işlemi ile araç sürücüsü olan diğer davacıya 6.141,00.-TL trafik para cezası verilmesine ilişkin İstanbul Valiliği'nin aynı gün ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlıkta, davacı şirketin taşımacılık sektöründe yer aldığı, söz konusu aracını bünyesinde çalışan işçileri ticari gaye gütmeksizin taşımacılıkta kullandığı, her ne kadar denetim tarihinde davacı şirkete ait söz konusu araç için ücretsiz personel servis aracı güzergah kullanımı izin belgesi bulunmasa da denetim tarihinden sonra makul bir süre içerisinde 25.08.2021 tarihine kadar geçerli olan Ücretsiz Personel Servis Aracı Güzergah Kullanımı İzin Belgesinin alındığının anlaşıldığı, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının düzenlenme amacının, ilgili belediye hudutları dahilinde izinsiz ticari amaçlı yolcu taşımacılığını engellemek olduğu, davacı şirketin ise bünyesinde çalışan işçileri taşımak üzere makul sürede Ücretsiz Personel Servis Aracı Güzergah Kullanımı İzin Belgesini aldığı görüldüğünden, tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemlerin hukuk ve usule uygun olarak tesis edildiği, temyize konu edilen kararın bozulması gerektiği hususları ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacılar tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davalı idare personelince, davacı şirkete ait ... plakalı aracın 19.08.2020 tarihinde durdurularak yapılan denetim sonucunda; aynı tarihte düzenlenen araç sürücüsü ve yolcuların imzaladığı tespit tutanağı ile kimliklerine yer verilen yolcuların anılan araçla Şekerpınarı-Kartal İlçesinden Sultanbeyli İlçesine güzergah izin belgesi bulunmaksızın taşındığının tespit edildiği, davalı idarece söz konusu tespit tutanağına dayanılarak, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... gün ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü olan diğer davacıya 6.141,00.-TL trafik para cezası verilmesine ilişkin aynı günlü ve ... sayılı işleminin tesis edildiği, bunun üzerine belirtilen işlemlerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri / araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin / ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmelerinin gerektiği, başka bir ifadeyle söz konusu belgelerin denetim ve işlem tarihinde düzenlenmiş bulunması gerekmekte olup, daha sonra temin edilen izin / ruhsat gibi belgeler, tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecektir. Bu durumun tek istisnasının, araç sahipleri / araç sürücüleri tarafından işlem tarihinden önce izin / ruhsat için ilgili belediyeye başvuru yapılmış olmasıdır.
Uyuşmazlıkta, davalı idare görevlilerince davacıya ait ... plaka sayılı aracın 19.08.2020 tarihinde durdurularak yapılan denetim neticesinde; aynı tarihte düzenlenen, araç sürücüsü, yolcular ve görevlilerin imzaladığı usulüne uygun tespit tutanağı ile kimliklerine yer verilen yolcuların anılan araçla Şekerpınarı-Kartal İlçesinden Sultanbeyli İlçesine ilgili belediyeden alınan güzergah izin belgesi bulunmaksızın taşındığının tespit edildiğinden bahisle, davalı idarece, anılan aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin işlem ile 6.141,00.-TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlemin tesis edildiği, işlemlerin yapıldığı tarihte davacılara ait personel servis aracı güzergah kullanımı izin belgesi bulunmadığı, işlemlerden altı gün sonra 25/08/2020 tarihinde ücretsiz personel servis aracı güzergah kullanımı izin belgesinin alındığı anlaşılmıştır.
Dosyadaki bilgi ve belgelerden, denetimin yapıldığı ve dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte; tespit tutanağı ile fiilen yapıldığı belirlenen personel servis taşımacılığına ilişkin güzergah kullanımı izin belgesinin bulunmadığı, dosyaya sunulan ücretsiz personel servis aracı güzergah kullanımı izin belgesinin ise işlemlerin tesis edildiği tarihten sonra alındığı, taşınan yolcuların davacı şirket bünyesinde çalıştıklarına dair sosyal güvenlik kayıtlarının dosyada yer almadığı gibi tutanakta da yolcuların davacı şirket çalışanı olduklarına dair bir beyanda bulunulmadığı, buna göre, işlemlerin düzenlendiği tarihte geçerli personel servis aracı güzergah kullanımı izin belgesi bulunmadan belediye sınırları içerisinde yapılan ticari yolcu taşımacılığının, 2918 sayılı Kanunun Ek 2/3-a maddesi kapsamına girdiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, yukarıda yer verilen 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun ilgili madde hükümleri uyarınca; işlemlerin tesis edildiği tarihte düzenlenmiş olması gereken güzergah kullanımı izin belgesi bulunmadan belediye sınırları içerisinde personel servis taşımacılığı yapıldığının açık olduğu görüldüğünden, dava konusu anılan aracın trafikten men edilmesi ve davacı araç sürücüsüne idari para cezası verilmesine ilişkin işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yönündeki .... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 18/12/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının; usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varıldığından, onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.