T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/6104
Karar No : 2025/4807
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ...Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Ürünleri İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket uhdesinde bulunan S:... sayılı ruhsat sahasında açılan ocağın, İzmir ili, ... ilçesi dahilinde ve... Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti. uhdesinde bulunan S:... sayılı ruhsat sahası içerisine taşması nedeniyle, bu ruhsat sahasında izinsiz üretim yapıldığından bahisle davacı şirkete 4.324.465,74-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Maden İşleri Genel Müdürlüğünün ...tarih ve E... sayılı işleminin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirket tarafından komşu ocaktan 46.280,41 m³ kazı yapıldığı ve anılan kazı neticesinde 24.991,42 ton granit üretimi yapıldığı tespitine dayalı olarak birinci, ikinci ve üçüncü kalite granit fiyatları aritmetik ortalaması esas alınarak ortalama 2016 yılı ocak başı fiyatı 92,70-TL olarak kabul edilmek suretiyle para cezası verildiği görülmekle birlikte davacı şirketin diğer ocağa müdahalesinin 2013 yılında başladığı belirtilmekte olup, sadece 2016 yılı ocak başı fiyatının hesaba esas alınmasının gerekçesinin açıklanamadığı, dördüncü kalite granitin de hesaba dahil edilmediği, anılan durumun gerekçesinin ise geçmiş yıllarda üretilen granitlerin hangi kalitede olduğunun tespit edilemediğine dayandırıldığı, idari yaptırımların cezalandırma amaçlarının bulunduğu gözetildiğinde ceza hukuku ilkelerinden kanunilik, lehe kanunun geçmişe yürümesi, masumiyet karinesi ve şüpheden sanığın yararlanacağı gibi ilkelerin idari yaptırımların niteliğine uygun düşecek şekilde işlem tesisi sırasında dikkate alınması gerektiği, böyle bir belirsizlik varsa dahi durumun davacı lehine değerlendirilip para cezası hesabına 4. kalite granitin de dahil edilmesi gerektiği, bu durumda, davacı şirket tarafından komşu ocaktan kazı yapılarak üretim yapıldığı hususu sabit olmakla birlikte; hangi yıl için ne kadar üretim yapıldığının ve her yıl için ocakbaşı ton fiyatının belirlenmeden tüm üretimin 2016 yılı içerisinde yapılmış gibi değerlendirilmesi ve sadece ilk üç kalite granit esas alınmak suretiyle hesaplama yapılmak suretiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, mahallinde yapılan tetkik uyarınca tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun, "Üretim ve sevkiyat" başlıklı 12. maddesinin kaçak üretim yapılan tarihte yürürlükte olan haliyle 5. fıkrasında; "Ruhsatı olmadan veya başkasına ait ruhsat alanı içerisinde üretim yapıldığının tespiti halinde faaliyetler durdurularak üretilen madene mülki idare tarafından el konulur. Bu fiili işleyenlere, bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve el konulma imkanı ortadan kalkmış olan tüm madenin ocak başı satış bedelinin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır. Ruhsat alanında ruhsat grubu dışında üretim yapıldığının tespiti halinde faaliyetler durdurularak üretilen madene mülkî idare amirliklerince el konulur. Bu fiili işleyen kişilere, bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin, ocak başı satış bedelinin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır. El konulan madenler, mülki idare amirliklerince satılarak bedeli il özel idaresi hesabına aktarılır." düzenlemesine; yer verilmiştir.
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliğinin "İdari para cezaları" başlıklı 93. maddesinin 2. fıkrasında "İdari para cezaları ile ilgili bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır." düzenlemesine yer verilmiştir.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 5. maddesinde; "26/09/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümleri kabahatler bakımından da uygulanır. Ancak, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından derhal uygulama kuralı geçerlidir. Kabahat, failin icraî veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılır. Neticenin oluştuğu zaman, bu bakımdan dikkate alınmaz." kuralı yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, mahallinde yapılan tespit uyarınca davacı şirket tarafından 24.991,42 ton granit üretimi yapıldığı, birinci, ikinci ve üçüncü kalite granit fiyatları aritmetik ortalaması esas alınarak ortalama 2016 yılı ocak başı fiyatı 92,70-TL olarak kabul edilmek suretiyle davacıya para cezası verildiği görülmektedir.
İdare Mahkemesince verilen kararın genel olarak iki gerekçeye dayandığı anlaşılmaktadır. Bunlardan ilki, idari para cezasına ilişkin hesaplamada dördüncü kalite granitin hesaba dahil edilmediği, anılan durumun gerekçesinin ise geçmiş yıllarda üretilen granitlerin hangi kalitede olduğunun tespit edilemediğine dayandırıldığı, oysa bir belirsizlik varsa dahi durumun davacı lehine değerlendirilip para cezası hesabına 4. kalite granitin de dahil edilmesi gerektiği yönünde olup, kararın bu kısmı usul ve hukuka uygun olduğundan, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
İdare Mahkemesi kararının gerekçesini oluşturan ikinci kısma gelince, 2016 yılı ocak başı fiyatının hesaba esas alınmasının gerekçesinin açıklanamadığı, hangi yıl için ne kadar üretim yapıldığının ve her yıl için ocakbaşı ton fiyatının belirlenmeden tüm üretimin 2016 yılı içerisinde yapılmış gibi değerlendirilmesinin hukuka aykırı olduğu hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, ruhsatsız sahada üretimde bulunulması halinde faaliyetin durdurularak üretilen madene el konulacağı ve el konulan veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin ocak başı satış bedelinin iki katı tutarında idari para cezası uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. Ayrıca, Kabahatler Kanunu'nun 5. maddesine göre kabahatin, failin icraî veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılacağı ve neticenin oluştuğu zamanın, bu bakımdan dikkate alınmayacağı düzenlenmiştir.
Maden Kanunu'nun 12. maddesinin 5. fıkrasında, ruhsatı olmadan veya başkasına ait ruhsat sahasından maden üretimi yapılması halinde uygulanacak idari yaptırımlar düzenlenmektedir. Anılan madde uyarınca yapılan kaçak üretimlerin, ruhsatlı sahalarda olduğu gibi sürekli olarak davalı idarenin kontrol ve denetimine tabi alanlarda yapılmadığı açık olduğundan, bu sahalarda (kaçak alanlarda) yapılan üretimler için ruhsat sahası dışından gerçekleştirilen üretimin hangi yıl ve ne kadar gerçekleştirildiği hususlarının net tespitinin yapılması da mümkün değildir.
Bu itibarla, kaçak maden üretimi için ancak tespit edilmesi halinde yaptırım uygulanabileceği açık olduğundan, ruhsat sahası dışında gerçekleştirilen üretim miktarına tetkikin ve tespitin yapıldığı yıl için belirlenen ocakbaşı satış fiyatı üzerinden yaptırım uygulanmasında (idari para cezası verilmesinde) hukuka aykırılık bulunmamakla beraber ocak başı satış fiyatının belirlenmesinde 4. kalite granitin de hesaba dahil edilmesi gerektiğinden dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyle hukuki isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 20/05/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.