T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/6106
Karar No : 2024/2970
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Yapı End. Tur. San. Tic. Ltd Şti.
VEKİLİ : Av. ....
KARŞI TARAF (DAVALI): ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ....
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, dahilinde ve davacı şirketin uhdesinde bulunan S:... sayılı II(a) grubu işletme ruhsatının 16.12.2013 yılında yürürlüğe girmesine rağmen 3213 sayılı Kanun'un 7. maddesinde yazılı izinlerin süresi içerisinde sunulmadığından bahisle 3213 sayılı Kanun'un 24. maddesinin 11. fıkrası uyarınca toplam 155.264,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü 'nün ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; işletme ruhsatının düzenlendiği 16/12/2013 tarihinden itibaren 3 yıl içinde işletme izninin alınabilmesi için gerekli olan ÇED belgesi, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile mülkiyet izninin davalı idareye sunulmadığı sabit olup, davacıya 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24/11. maddesi uyarınca 2016-2017 ve 2017-2018 yılları için toplamda 155.264,00-TL idari para cezası verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan, davacı şirket tarafından anılan izinlerin idarelerden kaynaklanan sebeplerle alınamadığı ileri sürülmüş ise de; ilk ÇED sürecinin olumsuz sonuçlanmasından sonra davacı şirketin basiretli bir tacirden beklenen yükümlülüklerini yerine getirmeyip yaklaşık 1 yıl 4 ay hareketsiz kalarak yeni ÇED sürecini başlatmadığı gibi ÇED sürecinin olumsuz sonuçlanmasına sebep olan engelleri ortadan kaldıracak nitelikte adımlar atmadığı ve ikinci ÇED sürecinin de olumsuz sonuçlandığının görüldüğü, ayrıca bu süreçler sonucunda olumsuz sonuçlanan işlemlerin dava konusu da edilmediği, bu kapsamda davacı şirketin basiretli bir tacir olarak beklenen özen yükümlüğüne aykırı davrandığı ve izinlerin alınamamasında kusurlu davranışının bulunduğu sonucuna varıldığından bu iddiaya itibar edilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, işletme ruhsatının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üzerine düşen tüm sorumlulukları eksiksiz olarak yerine getirdiği ancak buna rağmen süresi içerisinde Maden Kanunu'nun 7. maddesinde yazılı izinleri alamadığından bahisle idari para cezası uygulandığı, İdare Mahkemesince davacı şirketin üzerine düşen tüm yükümlülükleri yerine getirmiş olduğu hususu göz ardı edildiği, süresi içerisinde gerekli izinleri alınamamasında, ilgili idarelerin kusuru olup olmadığına ilişkin herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın eksik inceleme sonucu karar verildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacının uhdesinde bulunan S:... sayılı II(a) grup işletme ruhsatının 16.12.2013 tarihinde yürürlüğe girdiği, ruhsatın alındığı tarihte yürürlükte olan mevzuata göre, 3 yıl içerisinde gerekli yükümlülükler tamamlanarak işletme izni alınmaması halinde ruhsatın iptal edileceğinin düzenlendiği, ancak 18/02/2015 tarihli değişiklikle bu düzenlemenin kaldırılarak ruhsat iptali yerine, 3 yıl sonunda işletme izninin alınmadığı her yıl için maktu para cezası uygulamasının getirildiği, bu kapsamda davacıya ... tarih ve ... sayılı işlemle 3213 sayılı Kanunun 24/11. maddesi uyarınca 16.12.2016 - 16.12.2017 dönemi için 77.632,00 TL; 16.12.2017 - 16.12.2018 dönemi için 77.632,00 TL olmak üzere toplam 155.264,00 TL para cezası verilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde; işletme ruhsatının, işletme faaliyetlerinin yürütülebilmesi için verilen yetki belgesini, işletme izninin ise; bir madenin işletmeye alınabilmesi için izni ifade ettiği belirtilmiş, 7. maddesinde; " ... 9) Maden üretim faaliyetleri ile bu faaliyetlere dayalı ruhsat sahasındaki tesisler için işyeri açma ve çalışma ruhsatları il özel idareleri veya yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı tarafından verilir. ... 11) Çevresel etki değerlendirmesi işlemleri Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından, diğer izinlere ilişkin işlemler de ilgili bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca çevresel etki değerlendirmesi sürecinde en geç üç ay içinde bitirilir..." hükmüne, "İşletme ruhsatı ve madenin işletilmesi" başlıklı 24. maddesinin 11. fıkrasında; "7 nci maddeye göre gerekli izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği tarihten itibaren Devlet hakkı alınır. Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7 nci maddeye göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip, işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000 TL idari para cezası verilir. İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz." hükmüne yer verilmiştir.
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliğinin "İdari para cezaları" başlıklı 93. maddesinin 2. fıkrasında "İdari para cezaları ile ilgili bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır." düzenlemesine yer verilmiştir.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 5. maddesinde; "26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümleri kabahatler bakımından da uygulanır. Ancak, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından derhal uygulama kuralı geçerlidir. Kabahat, failin icraî veya ihmali davranışı gerçekleştirdiği zaman işlenmiş sayılır. Neticenin oluştuğu zaman, bu bakımdan dikkate alınmaz." kuralı yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, davacının 3213 sayılı Kanun'un 24. maddesinin 11. fıkrasında öngörülen fiilinin sabit olduğu anlaşıldığından, davacı şirkete idari para cezası verilmesi gerekmekte ise de; davacı şirketin idari para cezasına konu eyleminin, 16/12/2016 tarihinden 16/12/2017 tarihine kadar ve 16/12/2017 tarihinden 16/12/2018 tarihine kadar olan dönemlere ilişkin olduğu, bu sebeple davalı idarece 3213 sayılı Kanunun 24. maddesinin 11. fıkrasında cezalandırılan her eylemin gerçekleştirildiği yıllarda yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre idari yaptırım uygulanması ve anılan her bir yıla ait olmak üzere mevzuatta öngörülen tutarda idari para cezası verilmesi gerekirken, ilgili yıllar itibariyle gerçekleşen eylemleri için davacı şirketin, dava konusu işlem tarihinde geçerli olan yeniden değerleme oranı tekraren uygulanarak 2019 yılı için geçerli olan idari para cezası ile tecziyesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 17/05/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.