T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/6136
Karar No : 2025/7443
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İletişim Hizmetleri A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Dava, davacı şirket tarafından, Geçiş Hakkı Sözleşme bedelinin ödenmesi konulu Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Daire Başkanlığı Aykome Şube Müdürlüğünün ...gün ve E... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan Ordu Büyükşehir Belediye Meclisinin... gün ve ... sayılı kararı ve bu meclis kararıyla onanan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi üst sınırları tablosunun (Geçiş Hakkı Tarifesi) iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Ordu Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... gün ve... sayılı kararı yönünden, Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 9/2. maddesi gereğince, davalı idarenin söz konusu alanda düzenleme yapma ve ücret alma yetkisinin bulunması nedeniyle, Ordu Büyükşehir Belediyesi'nin ... gün ve... karar nolu meclis kararında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle bu kısım yönünden davanın reddine, ... gün ve ... sayılı Meclis kararı ile kabul edilen Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi üst sınırları tablosunun (Geçiş Hakkı Tarifesi) 1,2, 4 ve 5 numaralı kısımları yönünden, Yönetmeliğin Ek-1 maddesinde yer alan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosuna uygun hareket edildiği anlaşıldığından, dava konusu Ordu Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... gün ve... sayılı kararı ile kabul edilen Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu'nun 1, 2, 4 ve 5. sırasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle bu kısım yönünden davanın reddine,
... gün ve ... sayılı Meclis kararı ile kabul edilen Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi üst sınırları tablosunun (Geçiş Hakkı Tarifesi) 3 ve 6 numaralı kısımları yönünden ise, Yönetmeliğin Ek-1 maddesinde yer alan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu uyarınca 2014 yılı için "köy yolları, Devletçe yapılan sulama tesisleri ve benzeri güzergahlarda kalan yerler" bakımından her metre için 0,50 TL belirlenmesi gerekirken davalı idare tarafından tarifedeki 3 nolu kısımda 0,70 TL olarak belirleme yapıldığı ve sonraki yıllarda buna göre arttırım oranlarının uygulandığı; yine aynı şekilde Yönetmeliğin Ek 1 maddesinde yer alan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu uyarınca 2014 yılı için "yukarıdaki alanların dışında kalan yerler" bakımından her metre için 0,10 TL belirlenmesi gerekirken davalı idare tarafından tarifedeki 6 nolu kısımda 0,18 TL olarak belirleme yapıldığı ve sonraki yıllarda buna göre arttırım oranlarının uygulandığı, bu farklılığın nedenine yönelik olarak yapılan ara kararına cevaben davalı idarece somut nitelikli herhangi bir bilgi ve belgenin de sunulamadığı gerekçesiyle düzenleyici işlemin bu kısımlar yönünden iptaline,
Geçiş Hakkı Sözleşme bedelinin ödenmesi konulu Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Daire Başkanlığı Aykome Şube Müdürlüğünün ... gün ve E... sayılı işlemi yönünden, davacı şirket ile bu konuda yetkili olan Ordu Belediye Başkanlığı arasında 15/11/2012 tarihinde Altyapı ve Geçiş Hakkı Protokolünün akdedildiği, söz konusu protokolün 23. maddesinde: Protokolün azami 25 yıl yürürlükte kalacağı şartının yer aldığı, 26. maddesinde ise protokol süresince 5809 sayılı Yasa ve bu Yasaya dayalı olarak çıkartılan Elektronik Haberleşme Hizmetlerinin Yürütülmesine Geciş Hakkında Dair Yönetmeliği'nin 8. maddesine istinaden davacı şirket tarafından Ordu Belediyesi'ne bir defaya mahsus ödenmek üzere 269.040,00 TL geçiş hakkı bedeli karşılığında izin verildiğinin belirtildiği; davacı şirket tarafından 07/03/2019 tarihli ara kararına istinaden dosyaya sunulan ödeme dekontu ile bir defaya mahsus ödenmesi gereken 269.040,00 TL geçiş hakkı bedelinin ödendiği ve bu protokolün sona erdiğine ilişkin dosyaya herhangi bir bilgi ve belgenin davalı idarece sunulmadığı, Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmeliğin geçici 1. maddesi gereğince yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce sahip olunan geçiş haklarının imzalanmış olan anlaşmalar sona ermedikçe aynı şartlarda davam edeceği göz önüne alındığında, bahsi geçen yeni protokol dışında ve yeni alt yapı tesisleri hariç olmak üzere davacı adına geçiş hakları bedeli tahakkuk ettirilmesi mümkün olmadığından, Geçiş Hakkı Sözleşme bedelininin ödenmesi konulu Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Daire Başkanlığı Aykome Şube Müdürlüğü'nün ... gün ve E... sayılı işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; Ordu Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... gün ve ... sayılı kararı yönünden; İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine,
Dava konusu meclis kararıyla onanan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu (Geçiş Hakkı Tarifesi) yönünden; Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmeliğin Ek 1 maddesinde; Tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar, Büyükşehir belediyeleri sınırları içerisinde kalan ve büyükşehir belediyelerinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda olan yerler, Büyükşehir belediyeleri sınırları içerisinde kalan ve ilçe belediyelerinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda olan yerler, Büyükşehir belediyeleri dışında kalan il belediyelerinin belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde kalan ve il belediyelerinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda olan yerler, İlçe belediyeleri (büyükşehir belediyesi kapsamında kalan belediyeler hariç) ile belde belediyelerinin belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde kalan ve ilçe veya belde belediyelerinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda olan yerler, Devlet karayolları, Devlet demiryolları, doğalgaz boru hatları, elektrik iletim hatları, su isale hatları ve benzeri tesislerin geçtiği güzergahlarda kalan yerler, Köy yolları, Devletçe yapılan sulama tesisleri ve benzeri güzergahlarda kalan yerler, Orman sayılan yerler, Deniz, tabii ve suni göller ile akarsular ve kıyı alanları, Türk Boğazları, Metro, tramvay, tünel ve benzeri tesislerin sınırlarındaki yerler ile Yukarıdaki alanların dışında kalan yerler olmak üzere bir sınıflamaya gidilerek azami birim fiyatların belirlendiği, ancak dava konusu tarife incelendiğinde ise, Ordu Büyükşehir Belediyesi'nin yetki ve sorumluluk sahasına ilişkin bir belirleme yapılırken, Tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar, Büyükşehir belediyeleri sınırları içerisinde kalan ve büyükşehir belediyelerinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda olan yerler, Köy yolları, Devletçe yapılan sulama tesisleri ve benzeri güzergahlarda kalan yerler, Orman sayılan yerler, Deniz, tabii ve suni göller ile akarsular ve kıyı alanları, Türk Boğazları, Metro, tramvay, tünel ve benzeri tesislerin sınırlarındaki yerler ile Yukarıdaki alanların dışında kalan yerler olmak üzere bir sınıflamaya gidildiği, dolayısıyla, Büyükşehir sınırının il sınırları olduğu gözetildiğinde, Büyükşehir belediyeleri sınırları içerisinde kalan ve ilçe belediyelerinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda olan yerler için bir belirleme yapılmadığı, bu haliyle, dayanak yönetmelikte öngörülmesine karşın, Yönetmeliğe aykırı bir sınıflandırma ile birim fiyatların belirlendiği, öte yandan, bu belirleme yapılırken, Yönetmelikte "köy yolları, Devletçe yapılan sulama tesisleri ve benzeri güzergahlarda kalan yerler" bakımından her metre için en fazla 0,50 TL belirlenebileceği belirtilmesine karşın, davalı idare tarafından tarifede 0,70 TL olarak belirleme yapıldığı ve sonraki yıllarda buna göre arttırım oranlarının uygulandığı; yine aynı şekilde Yönetmeliğin Ek-1 maddesinde yer alan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu uyarınca 2014 yılı için "yukarıdaki alanların dışında kalan yerler" bakımından her metre için en fazla 0,10 TL belirlenebileceği belirtilmesine karşın, davalı idare tarafından tarifedeki 6 nolu kısımda 0,18 TL olarak belirleme yapıldığı ve sonraki yıllarda buna göre arttırım oranlarının uygulandığı görüldüğünden, dava konusu tarifenin dayanak Yönetmeliğe aykırı ve eksik düzenlendiği sonuç ve kanaatine varıldığından, bu gerekçeyle hukuka uyarlık görülmeyen tarifenin tamamının iptali gerekmekte olup, Mahkeme kararının anılan tarifenin iptaline ilişkin kısmının bu gerekçeyle iptaline, redde dair kısmında ise hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle iptaline,
Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Daire Başkanlığı Aykome Şube Müdürlüğünün ... gün ve E... sayılı işlemi yönünden ise, dava konusu edilen işlemde ...gün ve ... karar nolu meclis kararı ve eki Geçiş Hakkı Ücret Tarifesindeki birim tutarlar ifade edildikten sonra ekinde bu tutarlarla kullanılan geçiş mesafesi üzerinden hesaplama yapılıp, sözleşme bedeli belirlenerek geçiş hakkı sözleşmesi yapmak üzere davacının başvuru yapmaya davet edildiği, dolayısıyla söz konusu işlemin davacıyı belli bir tutarı ödemeye zorlamadığı, ödemediği takdirde cebren tahsili yoluna gidilecek bir tahakkuk işlemi olmadığı, hukuk alanında etki ve sonuç doğuran kesin ve yürütülebilir bir yönünün bulunmadığı, nitekim, aynı konuda davacıya daha öncede, ... tarihli ... sayılı ve... tarihli ... sayılı sözleşmeye davet yazılarının da tebliğ edildiği dava konusu işlemin idari yargıda dava konusu yapılabilecek kesin veya yürütülebilir mahiyette bir işlem olmadığı, açılan davanın esasının incelenmesine olanak bulunmadığından, davanın bu kısmı yönünden, istinaf başvurusunun kabulüne, idare mahkemesi kararının kaldırılarak davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
Sonuç olarak davacının istinaf isteminin kısmen kabulüyle ... İdare Mahkemesi'nin ... gün ve E:..., K:...sayılı kararının Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosunun (Geçiş Hakkı Tarifesi) 1,2,4 ve 5. sıralarına ilişkin bölümünün kaldırılmasına, tarifenin bu kısmının iptaline, davacının, Ordu Büyükşehir Belediyesi'nin ... gün ve ... karar nolu meclis kararına ilişkin istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulüyle Mahkeme kararının, Geçiş Hakkı Sözleşme bedelinin ödenmesi konulu Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Daire Başkanlığı Aykome Şube Müdürlüğünün ... gün ve E... sayılı işlemine ilişkin kısmının kaldırılmasına, anılan işlem yönünden davanın 577 sayılı Yasanın 14. maddesinin 3/d ve 15. maddesinin 1/b bendi gereğince incelenmeksizin reddine, davalı idarenin Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosunun (Geçiş Hakkı Tarifesi) 3 ve 6 numaralı sırasına ilişkin kısmına yapılan istinaf başvurusunun belirtilen gerekçeyle reddine hükmedilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemlerde hukuka ve mevzuata aykırı bir yön bulunmadığı, 2014. 2015, 2016 ve 2017 yıllarına ait geçiş hakkı bedel tablosunda yasal düzenlemelere ve tarifeye uygun olarak Ordu Büyükşehir Belediyesi tasarrufundaki yollar ile ilçe/mahalle yolu ayrımı yapılarak bedel hesaplaması yapıldığı, peşin ödeme yapılması durumunda yapılacak indirimlerin açıkça ifade edildiği, 2014, 2015, 2016 ve 2017 yılları için geçiş hakkı ücreti talep edildiği, bu dönemlere ilişkin davacı tarafından daha önce yapılmış bir ödeme bulunmadığından geçmişe dönük ve mükerrer bir uygulama yapılmadığı, davacı geçiş hakkı sözleşmesi yapılması konusunda defalarca uyarı yapılmasına rağmen cevap alınamadığı ve sözleşme imzalanamadığı, davacı tarafça iyi niyetli davranılmadığından kazanılmış haktan bahsedilmesinin söz konusu olamayacağı ileri sürülerek temyize konu kararın bozulması gerektiği iddia edilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, idarelerin geçiş hakkı bedeli talep ederken mevzuata uygun hareket etmesi ve söz konusu hükümleri ihlal etmemesi gerektiği, Geçiş hakkı ücretinin belirlenmesinin Yönetmeliğe ve yerleşik uygulamalara aykırı olarak hesaplandığı, tavan ücret aşılarak ücret belirlendiği, Geçiş hakkı bedellerinin peşin ödenmesi halinde işletmecinin yararlanacağı indirimlerin tarifede belirtilmediği, 2018 yılında yürürlüğe konulan tarife ile geçiş hakkı ücreti talep edilmesinin geçmişe yürümezlik ve belirlilik unsurlarını içeren idareye güven ve hukuki güvenlik ilkesi ile kazanılmış hak ilkesine aykırılık teşkil ettiği iddialarıyla temyize konu kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyize konu kararın, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosunun (Geçiş Hakkı Tarifesi) 3 ve 6 numaralı kısmının bozulmasına, 1,2,4 ve 5. sıralarına ilişkin kısmının ise gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun Ek 1. maddesi gereğince birlikte toplanan Danıştay Onüçüncü ve Sekizinci Dairelerince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Bölge İdare Mahkemesince verilen kararın, Ordu Büyükşehir Belediye Meclisinin ... gün ve ... sayılı kararı yönünden davanın reddi ve Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Daire Başkanlığı Aykome Şube Müdürlüğünün ... gün ve E... sayılı işlemi yönünden davanın incelenmeksizin reddi yolunda verilen kısımları davacı şirket tarafından temyiz edilmediğinden, Dairemizce, Bölge İdare Mahkemesi kararının redde ilişkin kısmı bakımından temyiz incelemesi yapılmamıştır. Temyiz incelemesi Bölge İdare Mahkemesinin iptale ilişkin kısmının Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi üst sınırları tablosuna hasren yapılacaktır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı şirket, 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu ve bu Kanun'a dayalı olarak yürürlüğe giren Elektronik Haberleşme Sektörüne İlişkin Yetkilendirme Yönetmeliği kapsamında elektronik haberleşme alt yapısı kurup işletmek üzere yetkilendirilmiş şirkettir.
Ordu Büyükşehir Belediye Meclisi tarafından, ...... gün ve... sayılı kararla, 2014, 2015, 2016, 2017 ve 2018 yıllarına ilişkin olarak Elektronik Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinin kabulüne karar verilmiş, Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Daire Başkanlığı Aykome Şube Müdürlüğünün ... gün ve E... sayılı işlemi ile davacıdan, anılan ücret tarifesi doğrultusunda geçiş hakkı sözleşmesi imzalanması için başvuru yapılmasının istenilmesi üzerine davacı şirket tarafından Geçiş Hakkı Sözleşme bedelinin ödenmesi konulu Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı Fen İşleri Daire Başkanlığı Aykome Şube Müdürlüğünün... gün ve E... sayılı işlemi, geçiş hakkı ücret tarifesinin kabul edilmesine dair Ordu Büyükşehir Belediye Meclisinin... gün ve ... sayılı kararı ve meclis kararıyla onanan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi üst sınırları tablosunun (Geçiş Hakkı Tarifesi) iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Elektronik Haberleşme Mevzuatı:
Ülkemizde telekomünikasyon alanında ilk düzenleme 04/02/1924 tarihinde kabul edilen 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu ile yapılmıştır. Geçiş hakkına ilişkin düzenlemeye de ilk olarak 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanunu'nun 12. maddesinde (mülga) yer verilmiştir.
Elektronik haberleşme ile ilgili düzenlemelerin dağınık bir şekilde bulunması ve Avrupa Birliği ülkelerinin mevzuatına uyum sağlanması amacıyla 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu 10/11/2008 tarih ve 27050 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu'nun 1. maddesinde, Kanun'un amacı, elektronik haberleşme sektöründe düzenleme ve denetleme yoluyla etkin rekabetin tesisi, tüketici haklarının gözetilmesi, ülke genelinde hizmetlerin yaygınlaştırılması, kaynakların etkin ve verimli kullanılması, haberleşme alt yapı, şebeke ve hizmet alanında teknolojik gelişimin ve yeni yatırımların teşvik edilmesi ve bunlara ilişkin usul ve esasların belirlenmesi olarak açıklanmış; 2. maddesinde, elektronik haberleşme hizmetlerinin yürütülmesi ve elektronik haberleşme alt yapı ve şebekesinin tesisi ve işletilmesi ile her türlü elektronik haberleşme cihaz ve sistemlerinin imali, ithali, satışı, kurulması, işletilmesi, frekans dahil kıt kaynakların planlaması ve tahsisi ile bu konulara ilişkin düzenleme, yetkilendirme, denetleme ve uzlaştırma faaliyetlerinin yürütülmesi bu Kanun'a tabi kılınmış; "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinde, "Elektronik haberleşme", elektriksel işaretlere dönüştürülebilen her türlü işaret, sembol, ses, görüntü ve verinin kablo, telsiz, optik, elektrik, manyetik, elektromanyetik, elektrokimyasal, elektromekanik ve diğer iletim sistemleri vasıtasıyla iletilmesi, gönderilmesi ve alınması; "Geçiş hakkı" işletmecilere, elektronik haberleşme hizmeti sunmak için gerekli şebeke ve alt yapıyı kurmak, kaldırmak, bakım ve onarım yapmak gibi amaçlar ile kamu ve özel mülkiyet alanlarının altından, üstünden, üzerinden geçmeleri için tanınan haklar; "Geçiş hakkı sağlayıcısı" geçiş hakkına konu olan kamuya ait ya da kamunun ortak kullanımında olan taşınmazlar da dahil olmak üzere, taşınmaz sahipleri ve/veya taşınmaz üzerindeki hak sahipleri; "İşletmeci" yetkilendirme çerçevesinde elektronik haberleşme hizmeti sunan ve/veya elektronik haberleşme şebekesi sağlayan ve alt yapısını işleten şirket; "Kurum" Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu; "Kurul" Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu olarak tanımlanmıştır.
Aynı Kanun'un "Geçiş hakkının kapsamı" başlıklı 22. maddesinde, "(1) Geçiş hakkı; elektronik haberleşme hizmeti vermek amacıyla, her türlü elektronik haberleşme alt yapısını ve bunların destekleyici ekipmanlarını, kamu ve/veya özel mülkiyete konu taşınmazların altından, üstünden, üzerinden geçirme ve bu alt yapıyı kurmak, değiştirmek, sökmek, kontrol, bakım ve onarımlarını sağlamak ve benzeri amaçlarla söz konusu mülkiyet alanlarını bu Kanun hükümleri çerçevesinde kullanma hakkını kapsar."; "Geçiş hakkı talebinin kabulü" başlıklı 23. maddesinde, "(1) Taşınmaza kalıcı zarar verilmemesi, bu taşınmaz üzerindeki hakların kullanımının sürekli biçimde aksatılmaması koşuluyla, teknik olarak imkan dahilinde, seçeneksiz ve ekonomik açıdan orantısız maliyetler ihtiva etmeyen geçiş hakkı talepleri, makul ve haklı sebepler saklı kalmak üzere, kabul edilir. (2) Kamu kurum ve kuruluşları, kendilerine yapılan geçiş hakkı talebini içeren başvuruları öncelikli olarak ve gecikmeye mahal vermeden değerlendirir ve altmış gün içinde sonuçlandırırlar. Benzer konumdaki işletmeciler arasında ayrım gözetmeksizin şeffaf davranılır."; "Anlaşma serbestisi" başlıklı 25. maddesinde, "(1) İşletmeci ile geçiş hakkı sağlayıcısı, ilgili mevzuata ve Kurum düzenlemelerine aykırı olmamak koşulu ile geçiş hakkına ilişkin anlaşmaları 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri saklı kalmak üzere serbestçe yapabilirler. İşletmeciler, Kurum tarafından istenmesi halinde yapılan anlaşma ile ekleri ve değişikliklerini, her türlü bilgi, belge ile yazışmaları Kuruma bildirmekle yükümlüdürler."; "Diğer alt yapılarla ilişkili durumlar" başlıklı 27. maddesinde, "(1) İşletmeciye ait elektronik haberleşme şebekesi ve bunların destekleyici ekipmanları, geçiş hakkının kullanılacağı taşınmaz üzerinde halihazırda bulunan, kanalizasyon, su, gaz kanalları, demiryolları, elektrik tesisleri, diğer elektronik haberleşme şebekesi ve benzeri kamu hizmeti alt yapısına zarar vermeyecek şekilde ve mesafede tesis edilir. Yeni alt yapı ve şebeke tesis edecek işletmeci, ilgili kamu kurumu ve kuruluşu ile gerekli koordinasyonu sağlayarak hareket eder. Zaruri hallerde söz konusu kamu hizmetlerinin kesintiye uğramaması için alınacak önlemlerden doğan masrafları geçiş hakkını kullanan taraf tazmin eder. Geçiş hakkına ilişkin çalışmalardan kaynaklanan tüm masraflar işletmeci tarafından karşılanır"; "Geçiş hakkına ilişkin yükümlülükler" başlıklı 28. maddesinde, "(1) Geçiş hakkı sağlayıcısı, işletmecinin geçiş hakkı kapsamında yürüteceği faaliyetlerin, kesintisiz ve güvenli bir şekilde gerçekleştirilmesini sağlamak amacıyla, masrafları işletmeci tarafından karşılanmak üzere, gerekli tüm önlemlerin alınmasına ve çalışmaların yapılmasına izin verir. (2) Geçiş hakkı sağlayıcısı bu haklarını kullanırken, işletmecinin geçiş hakkı kapsamında yürüteceği faaliyetler ile işletmeciye ait elektronik haberleşme şebekesini tehlikeye düşürücü veya zarar verici işlemlerden kaçınmakla yükümlüdür. (3) Geçiş hakkı kullanan işletmeciler, geçiş hakkı sağlayıcısının geçiş hakkının kullanımı dışında ayrıca uğradıkları zararları en geç bir ay içerisinde karşılamak zorundadırlar." kuralları yer almıştır.
01/11/2011 tarihli mükerrer Resmi Gazete'de yayımlanan 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 13. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde, "Sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesiyle ilgili geçiş hakkına ilişkin usul ve esaslar ile bunların taşınmazlardan geçirilmesi için uygulanacak ücret tarifelerini belirlemek ve denetlemek."; (ı) bendinde, "Sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü baz istasyonu, anten, kule, dalga kılavuzu, konteynır ve benzeri araç, gereç ve tesisatın kurulması, bunların taşınmazlar üzerine yerleştirilmesine ilişkin usul ve esaslar ile bunların taşınmazlar üzerine yerleştirilmesi için uygulanacak ücret tarifelerini belirlemek ve denetlemek." Haberleşme Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmıştır. 10/07/2018 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Haberleşme Genel Müdürlüğünün görevlerinin sayıldığı 483. maddesinde de aynı hükümlere yer verilmiştir.
655 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 13. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca, Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik, 27/12/2012 tarih ve 28510 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı; sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesiyle ilgili geçiş hakkına, bu hakka ilişkin uygulanacak ücret tarifesine ve bu Yönetmelik kapsamındaki işlemlerin denetlenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir."; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik; sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesiyle ilgili geçiş haklarını, bu haklara ilişkin ücret tarifelerini, bu Yönetmelikte belirtilen işlemlerin denetlenmesini ve geçiş hakkını kullanacak işletmeciler ile geçiş hakkı sağlayıcılarının yükümlülüklerini kapsar." kurallarına yer verilmiş; "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 4. maddesinde ise, "Geçiş hakkı" işletmecilere, elektronik haberleşme hizmeti sunmak için gerekli şebeke ve altyapıyı kurmak, kaldırmak, bakım ve onarım yapmak gibi amaçlarla kamu ve özel mülkiyet alanlarının altından, üstünden ve üzerinden geçmeleri için tanınan haklar; "Geçiş hakkı ücreti" işletmecinin, geçiş hakkı karşılığında geçiş hakkı sağlayıcısına ödeyeceği ücret; "Geçiş hakkı ücret tarifesi" Ek-1’de yer alan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosunda belirtilen yerlerde, geçiş hakkını kullanacak işletmecilerden talep edilen ücretlerin üst sınırlarını gösteren fiyat tarifesi; "Geçiş hakkı sağlayıcısı (GHS)" geçiş hakkına konu olan kamuya ait ya da kamunun ortak kullanımında olan taşınmazlar da dahil olmak üzere taşınmazın sahipleri ve/veya taşınmaz üzerindeki hak sahipleri; "İşletmeci" yetkilendirme çerçevesinde elektronik haberleşme hizmeti sunan ve/veya elektronik haberleşme şebekesi sağlayan ve altyapısını işleten şirket; "Taşınmaz sahibi" maliki oldukları taşınmazları, geçiş hakkı kapsamında kullandıracak olan gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri ile kamu kurum ve kuruluşları; "Taşınmaz üzerinde hak sahibi" geçiş hakkına konu olan taşınmazın üzerinde sınırlı ayni hak sahibi olan gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri ile kamu kurum ve kuruluşları olarak tanımlanmıştır.
Anılan Yönetmeliğin "Geçiş hakkı ücretleri" başlıklı 9. maddesinde, "(1) Geçiş hakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalan yerler için GHS tarafından, geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilen geçiş hakkı ücreti, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamaz.
(2) Tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar için belirtilen ücret üst sınırı hariç olmak üzere, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde yer alan üst sınırları belirten fiyatlar, her mali yılın başında Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırılarak tespit edilir.
(3) İlk yıldan sonraki geçiş hakkı ücretleri; bir önceki yıl geçiş hakkı ücretine en fazla Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırım yapılması suretiyle tespit edilir.
(4) Geçiş hakkı nedeniyle yapılacak keşif ücreti, sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesi nedeniyle taşınmazın tekrar eski haline getirilmesi bedeli, yer değişikliği bedeli, var olan faaliyeti durdurma bedeli ve benzeri adlarla alınan diğer bedeller ve tazminatlar, bu Yönetmelikte belirlenen ilkelere ve hükümlere uygun olmak kaydıyla ve taraflar arasında yapılan geçiş hakkı anlaşmasında aksi belirtilmediği takdirde işletmeci tarafından ayrıca karşılanır.
(5) Geçiş hakkının kullanılması süresince geçiş hakkının kullanılmasından dolayı mevcut bir yapının, yolun, zeminin tekrar eski haline getirilmesine ilişkin iş ve işlemlerin hangi tarafça yapılacağı GHS tarafından belirlenir. Maliyeti işletmeci tarafından karşılanması suretiyle bu iş ve işlemlere ilişkin bedellerin belirlenmesinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığının bu işlere ilişkin birim fiyatları dikkate alınır." kuralına yer verilmiş olup, Ek-1'de ise Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu yer almıştır.
Söz konusu Yönetmeliğin mevcut geçiş haklarına ilişkin Geçici 1. maddesinde: "Bu Yönetmelik kapsamında yer alan ve bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce sahip olunan geçiş hakları ve imzalanmış olan anlaşmalar, herhangi bir sebeple sona ermedikleri sürece aynı şartlarda uygulanmaya devam olunur" hükmü yer almaktadır.
Sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesine ilişkin yönetmeliğin uygulanması hakkında usul ve esasların belirlenmesine yönelik çıkartılan Tebliğ'in "Ücretlere ilişkin katma değer vergisi" başlıklı 11. maddesinde, "Yönetmeliğin Ek-1’inde yer alan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosundaki tarifelere katma değer vergisi dahil değildir. Katma değer verginin uygulanması hususunda mevzuat hükümleri geçerlidir." kuralına yer verilmiştir.
Belediye Mevzuatı:
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlıklı 7. maddesinde, "Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek; kentsel tasarım projelerine uygun olarak bu yerlere cephesi bulunan yapılara ilişkin yükümlülükler koymak; ilan ve reklam asılacak yerleri ve bunların şekil ve ebadını belirlemek; meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak ad ve numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi işlerini gerçekleştirmek" büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmış; "Belediyeler arası hizmet ilişkileri ve koordinasyon" başlıklı 27. maddesinde, "Büyükşehir kapsamındaki belediyeler arasında hizmetlerin yerine getirilmesi bakımından uyum ve koordinasyon, büyükşehir belediyesi tarafından sağlanır. Büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyeleri veya ilçe belediyelerinin kendi aralarında hizmetlerin yürütülmesiyle ilgili ihtilaf çıkması durumunda, büyükşehir belediye meclisi yönlendirici ve düzenleyici kararlar almaya yetkilidir.
Büyükşehir belediyelerinde meydan, bulvar, cadde, yol, sokak, park, spor ve kültürel tesislerin büyükşehir belediyesi ile büyükşehir kapsamındaki diğer belediyeler arasında dağılımına ilişkin esaslar büyükşehir belediye meclisi tarafından belirlenir.
Büyükşehir belediyesi mücavir alanlarının ilçe belediyeleri arasındaki bölüşümü büyükşehir belediye meclisince yapılır. (...)" kuralı yer almıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Meclisin görev ve yetkileri" başlıklı 18. maddesinin (e) bendinde, "Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması halinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı ayni hak tesisine karar vermek" belediye meclisinin görev ve yetkileri arasında sayılmış; "Belediye gelirleri" başlıklı 59. maddesinin (d) bendinde ise, "Taşınır ve taşınmaz malların kira, satış ve başka suretle değerlendirilmesinden elde edilecek gelirler" belediye gelirleri arasında sayılmıştır.
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun "Ücrete tabi işler" başlıklı 97. maddesinde, "Belediyeler, bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye'ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir." kuralı yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Elektronik haberleşme sektöründe hizmet sunumunun yaygınlaştırılması ve kalitesinin arttırılması, yeni altyapı yatırımlarının yapılması ile altyapıya dayalı rekabetin gelişmesi ve yerleşik işletmecilerin sahip olduğu altyapılara bağlı olunmaksızın alternatif altyapıların oluşturulabilmesi açısından geçiş hakkı büyük önem arz etmektedir.
Geçiş hakkı niteliği gereği mülkiyet hakkı üzerinde kanundan kaynaklanan dolaylı bir sınırlama olduğundan ve hak sahibine sınırlı bir kullanma ve yararlanma hakkı tanıdığından, değerlendirmelerin bu kapsamda yapılması gerekmektedir.
Elektronik haberleşme hizmeti vermek amacıyla, her türlü elektronik haberleşme alt yapısını ve bunların destekleyici ekipmanlarını, kamu ve/veya özel mülkiyete konu taşınmazların altından, üstünden, üzerinden geçirme ve bu alt yapıyı kurma, değiştirme, sökme, kontrol, bakım ve onarımlarını sağlama ve benzeri amaçlarla söz konusu mülkiyet alanlarını 5809 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde işletmecilere kullanma hakkı tanıyan geçiş hakkı konusunda, işletmeciler ile geçiş hakkı sağlayıcıları arasında sözleşme serbestisi bulunmaktadır. Ancak, 655 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 13. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendine dayanılarak çıkarılan Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik'in ekinde yer alan ücret tablosunda geçiş hakkı ücretlerine ilişkin üst sınır getirilmiştir.
Elektronik haberleşme mevzuatı uyarınca, geçiş hakkına konu olan kamuya ait ya da kamunun ortak kullanımında olan taşınmazlar da dahil olmak üzere, taşınmaz sahipleri ve/veya taşınmaz üzerindeki hak sahipleri olarak tanımlanan geçiş hakkı sağlayıcıları tarafından, işletmeciden istenilen ücret geçiş hakkı ücreti olarak tanımlanmaktadır.
Uyuşmazlığa konu olayda ilk olarak büyükşehir belediye sınırları içerisinde geçiş hakkı sağlayıcısının kim olduğunun, dolayısıyla geçiş hakkı ücretini tahsil etme yetkisinin hangi belediyeye ait olduğunun, büyükşehir belediyesinin ilçe belediyesi sınırları içinde geçiş hakkına ilişkin olarak düzenleme yapma yetkisinin diğer bir ifadeyle düzenleme yapma zorunluluğunun var olup olmadığının ortaya koyulması gerekmektedir.
Anılan meclis kararının ekinde yer alan ücret tarifesinde; Tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar, Büyükşehir belediyeleri sınırları içerisinde kalan ve büyükşehir belediyelerinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda olan yerler, Köy yolları, Devletçe yapılan sulama tesisleri ve benzeri güzergahlarda kalan yerler, Orman sayılan yerler, Deniz, tabii ve suni göller ile akarsular ve kıyı alanları, Türk Boğazları, Metro, tramvay, tünel ve benzeri tesislerin sınırlarındaki yerler ile Yukarıdaki alanların dışında kalan yerler olmak üzere geçiş hakkı ücreti üst sınırı ayrı ayrı belirlenmiştir. İlgili tarifede Büyükşehir belediyeleri sınırları içerisinde kalan ve ilçe belediyelerinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda olan yerler için ise herhangi bir belirleme yapılmamıştır.
Büyükşehir belediyelerinin sınırları içerisinde kalan, ancak ilçe belediyelerinin sınırları içerisinde bulunmayan yerlere ilişkin tasarruf yetkisinin büyükşehir belediyelerinde olduğu hususunda tartışma bulunmamaktadır.
Bu noktada, büyükşehir belediyelerinin sınırları içerisinde yer almakla birlikte, ilçe belediyelerinin sınırları içerisinde kalan yerlerde, hangi alanların sorumluluğunun büyükşehir belediyelerine, hangi alanların sorumluluğunun ilçe belediyelerine ait olduğu konusunda belirsizlik bulunmaktadır. Elektronik haberleşme mevzuatında bu konuya ilişkin açık bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
Belirtilen hususa ilişkin olarak elektronik haberleşme mevzuatında açık bir düzenlemeye yer verilmemiş olması sebebiyle, bu konunun belediye mevzuatı kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.
5216 sayılı Kanun'un 7. maddesinde, büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki mahalleleri ilçe merkezine bağlayan yollar, meydan, bulvar, cadde ve ana yolları yapmak, yaptırmak, bakım ve onarımı ile bu yolların temizliği ve karla mücadele çalışmalarını yürütmek; kentsel tasarım projelerine uygun olarak bu yerlere cephesi bulunan yapılara ilişkin yükümlülükler koymak; ilan ve reklam asılacak yerleri ve bunların şekil ve ebadını belirlemek; meydan, bulvar, cadde, yol ve sokak ad ve numaraları ile bunlar üzerindeki binalara numara verilmesi işlerini gerçekleştirmek, büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediye gelirleri" başlıklı 59. maddesinin (d) bendinde ise, "Taşınır ve taşınmaz malların kira, satış ve başka suretle değerlendirilmesinden elde edilecek gelirler" belediye gelirleri arasında sayılmıştır.
Belediye mevzuatına ilişkin aktarılan kuralların incelenmesinden, büyükşehir belediyeleri ile ilçe belediyeleri arasında görev ve sorumluluk ayrımının bulunduğu, büyükşehir belediyelerinin sınırları içerisinde yer alan ve büyükşehir belediyelerinin yetki alanında kalan yerleri ilçe merkezine bağlayan bulvar, cadde ve ana yolların, yetki ve sorumluluğunun büyükşehir belediyelerinde olduğu; bunların dışındaki sokak ve ara yollara ilişkin yetki ve sorumluluğun ise ilçe belediyelerinde olduğu, bu konudaki görev dağılımının kanundan kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
Nitekim, Danıştay Sekizinci Dairesinin 30/06/2021 tarih ve E:2016/9668, K:2021/3487 sayılı kararı da bu yöndedir.
Öte yandan, ilçe belediyelerinin, kendi yetki ve sorumluluk alanında bulunan taşınmazlarının kira, satış ve başka suretle (geçiş hakkı vb.) değerlendirilmesi suretiyle elde ettiği gelirler belediye gelirleri arasında sayılmıştır.
Belirtilen açıklamalar çerçevesinde, kamunun ortak kullanımında olan taşınmazlar üzerindeki hak sahiplerinin geçiş hakkı sağlayıcısı olarak kabul edildiği; büyükşehir belediyeleri sınırları içerisinde kalan yerlerde ise, büyükşehir belediyelerinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda bulunan yerlere ilişkin geçiş hakkı sağlayıcısının büyükşehir belediyeleri, ilçe belediyelerinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda bulunan yerlere ilişkin geçiş hakkı sağlayıcısının ilçe belediyeleri olduğu; bu kapsamda, büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde kalan bulvar, cadde ve ana yolların, yetki ve sorumluluğunun büyükşehir belediyelerinde, bunların dışındaki sokak ve ara yollara ilişkin yetki ve sorumluluğun ise ilçe belediyelerinde olduğu kanaatine varılmıştır.
Uyuşmazlık konusu olayda Bölge İdare Mahkemesince dava konusu Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosunda Büyükşehir belediyeleri sınırları içerisinde kalan ve ilçe belediyelerinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda olan yerler için bir belirleme yapılmadığı, bu haliyle, dayanak yönetmelikte öngörülmesine karşın, Yönetmeliğe aykırı bir sınıflandırma belirlendiği, dava konusu tarifenin dayanak Yönetmeliğe aykırı ve eksik düzenlendiği gerekçesiyle tarifenin tamamının iptaline karar verilmiş ise de Ordu Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde kalan ancak ilçe belediyelerinin tasarrufunda ve/veya sorumluluğunda olan alanlar için Büyükşehir Belediyesinin düzenleme yapma yetkisinin bulunmadığı, yetkili olmadığı bir alana ilişkin davalı idarece düzenleme yapılmamasının ise tesis edilen düzenleyici işlemi eksik düzenleme olduğu gerekçesiyle hukuka aykırı hale getirmeyeceği açıktır.
Dosyada mevcut olan bilgi ve belgelerin mevzuat hükümleri ile birlikte değerlendirilmesinden; Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırlarının 655 sayılı Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde çıkartılan Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmeliğin ekinde yer alan (Ek-1) düzenleme ile, alınacak olan ücretlerin üst sınırlarının belirlendiği, idarelerin geçiş hakkı ücretlerini, bu düzenlemeyi dikkate alarak 2013 yılı sabit olmak üzere 2014 yılından itibaren bir önceki yıl geçiş hakkı ücretine en fazla Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırım yaparak belirleyeceği, bu ücret belirlenirken ise Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosundaki tarifelere katma değer vergisi dahil edilmeyerek KDV oranının hariç belirlenmesi gerektiğinin düzenlendiği görülmüştür.
Uyuşmazlıkta Yönetmeliğin Ek 1 maddesinde yer alan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu uyarınca 2014 yılı için "köy yolları, Devletçe yapılan sulama tesisleri ve benzeri güzergahlarda kalan yerler" bakımından her metre için 0,50 TL belirlenmesi gerekirken davalı idare tarafından tarifedeki 3 nolu kısımda 0,70 TL olarak belirleme yapıldığı ve sonraki yıllarda buna göre arttırım oranlarının uygulandığı; yine aynı şekilde Yönetmeliğin Ek 1 maddesinde yer alan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu uyarınca 2014 yılı için "yukarıdaki alanların dışında kalan yerler" bakımından her metre için 0,10 TL belirlenmesi gerekirken davalı idare tarafından tarifedeki 6 nolu kısımda 0,18 TL olarak belirleme yapıldığı ve sonraki yıllarda buna göre arttırım oranlarının uygulandığı, tarifenin diğer kısımları yönünden ise Yönetmeliğin Ek 1 maddesinde yer alan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosuna uygun olduğu anlaşılmıştır.
Bu durumda dava konusu Ordu Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ...gün ve... sayılı kararı ile kabul edilen Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu'nun; 1, 2, 4 ve 5. sırasında hukuka aykırılık bulunmadığından temyize konu kararın bu kısımlar yönünden bozulmasına; 3 ve 6. sırasında yer alan kısımlarında ise hukuka uyarlık bulunmadığından bu kısımların yukarıda belirtilen gerekçe ile onanmasına karar verilmiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:...K:... sayılı kararının
a) Dava konusu Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi üst sınırları tablosunun (Geçiş Hakkı Tarifesi) 1,2, 4 ve 5 numaralı kısımları yönünden BOZULMASINA,
b) Dava konusu ,Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi üst sınırları tablosunun (Geçiş Hakkı Tarifesi) 3 ve 6 numaralı kısımları yönünden belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 09/10/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.