T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/6242
Karar No : 2024/2403
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... İl Özel İdaresi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Toprak Sanayi İmalat İnşaat Nakliyat
Pazarlama Turizm Müteahhitlik Madencilik İthalat
İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Sinop ili, Boyabat ilçesi, ... Köyü sınırları dahilinde bulunan sahadan davacı tarafından ekskavatör vasıtasıyla kamyonlara I-B grubu kil malzemesi yüklenildiğinden bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12. maddesinin 5. fıkrası uyarınca davacıya 500.316,96 TL idari para cezası verilmesine ilişkin olup, Boyabat Kaymakamlığı İlçe Özel İdare Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile bildirilen Sinop İl Özel İdaresi'nin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; maden sahasından alınan kil malzemesine el koyma tedbiri uygulanmadığı, her bir şirket yönünden eylemlerinin ayrı ayrı tespit edilerek idari para cezalarının ayrı ayrı belirlenmediği, sahadan davacı şirketin ve diğer şirketin ne kadar kil malzemesi aldığının tereddüte yer bırakmayacak şekilde tespit edilmediği, ceza miktarının belirlenmesinde dikkate alınan kil yoğunluğunun ölçümüne ilişkin hukuki denetime elverişli şekilde tespit (laboratuvar analizi vs.) yapılmadığı, sahadaki alınan toplam kil miktarının kübaj hesabıyla (varsayımsal formülle) yapıldığı halde, sahadan alınan tüm kilin iki şirket (... ve ...) tarafından alındığı konusunda tereddüte mahal vermeyecek tespite yer verilmediği, dava konusu işlemin anılan her iki şirkete tek bir para cezası şeklinde tesis edilmiş ise ilgililerin hukuki belirlilik ilkesine aykırı olarak cezanın ne kadarlık bir kısmından sorumlu olduğunun belirtilmediği anlaşılmakla; dava konusu idari para cezasına ilişkin Encümen kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, hangi şirketin sahadan ne kadar malzeme aldığının tam olarak tespitinin mümkün olmadığı, denetim anında tek bir ekskavatör ile her iki şirketin birer kamyonuna malzeme yüklendiğinin tespit edildiği, şirketlerin birlikte hareket ederek malzeme aldığı, bu nedenle her iki şirketin ortak sorumlu olduğu, köy muhtarlığının ifadesinin malzemenin tamamının bu iki şirket tarafından alındığını doğruladığı, para cezasının hangi şirkete ne kadar verildiği işlemde belirtilmemiş ise de, cezanın eşit olarak şirketlere paylaştırılmasının mümkün olduğu, işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Sinop ili, Boyabat ilçesi, ... Köyü sınırları içerisinde bulunan taşınmazdan ruhsatsız üretim yapıldığı ihbarı üzerine davalı idare tarafından 08.11.2016 tarihinde mahallinde denetim yapılmıştır.
Mahallinde bulunan bir adet ekskavatör vasıtasıyla ... plakalı ve ... plakalı araçlara I (B) grubu kil malzemesi yüklendiğinin tespit edildiği, yapılan ölçüm sonucu bulunan kübaj hesabında alandan alınan malzeme miktarının 28.427,10 m³ olduğu tespit edilmiştir. Sinop İl Özel İdare Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla; ... plakalı aracın maliki ... Toprak Sanayi İmalat İnşaat Paz. Maden Tic. Ltd. Şti. ve ... plakalı aracın maliki davacı ... Toprak Sanayi İmalat İnşaat Nak. Paz. Tur. Müt. Mad. İht. Tic. Ltd. Şti'nin sahadan kaçak olarak I (B) grubu kil malzemesi aldıklarından bahisle, şirketler aleyhine 3213 sayılı Maden Kanunun 12/5 fıkrası uyarınca 500.316,96-TL idari para cezası tesis edilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasa'nın 38. maddesinin 7. fıkrasında ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 20. maddesinde kurala bağlanan, ''ceza sorumluluğunun şahsiliği'' ilkesi, herkesin kendi fiilinden sorumlu tutulmasını, cezanın yalnız, suça iştirak edenlere verilmesini, suça katkısı bulunmayanlara ceza sorumluluğu yükletilemeyeceğini; hiç kimsenin işlemediği bir suçtan dolayı sorumlu tutulamayacağını, bir başkasının işlediği suçun, suçu işlemeyenlere sirayet ettirilemeyeceğini ifade etmektedir. Ceza hukukunun en temel ilkelerinden olan bu ilke idarî para cezaları için de geçerlidir.
Dava konusu ... tarih ve ... sayılı Sinop İl Özel İdaresi Encümen kararında "Sinop ili, Boyabat ilçesi, ... köyü sınırları dahilinde bunan sahadan kaçak olarak I-b grubu kil malzemesi aldığı tespit edilen; ... Toprak San. İmalat İnş. Paz. Maden Tic. Ltd. Şti. Ve ... Toprak San. İmalat İnş. Nak. Paz. Tur. Müt. Mad. İht. Tic. Ltd. Şti. 'ye 3213 sayılı Maden Kanununun 12. Maddesi 5. Fıkrası kapsamında 500.316,96 TL idari para cezası uygulanmasına" hükmedilerek her iki şirkete (Atlas ve Yaylaoğlu) sorumluluk miktarları belirtilmeden tek ceza verildiği görülmektedir.
Ceza sorumluluğunun şahsiliği' ilkesi, herkesin kendi fiilinden sorumlu tutulmasını, cezanın yalnız, suça iştirak edenlere verilmesini, suça katkısı bulunmayanlara ceza sorumluluğu yükletilemeyeceğini bu nedenle, davacının kusurlu hareket edip etmediğinin tespit edilmesi, tüm bu araştırmalar sonucunda davacının fiilin oluşmasında kusurlu davranışının oransal olarak ortaya konulması gerekmektedir.
Bu durumda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, dava konusu işlemin iptaline dair karara yönelik istinaf isteminin reddine karar veren Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyle hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 30/04/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
X- Dava, Sinop ili, Boyabat ilçesi, ... Köyü sınırları dahilinde bulunan sahadan I-B grubu kil malzemesi alındığından bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12. maddesinin 5. fıkrası uyarınca davacıya 500.316,96 TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin Sinop İl Özel İdaresi'nin ...tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
3213 sayılı Maden Kanunu'nun fiil tarihinde yürürlükte bulunan hali ile, 6592 sayılı Kanun'un 8. maddesiyle değişik 12/5. maddesinde "Ruhsatı olmadan veya başkasına ait ruhsat alanı içerisinde üretim yapıldığının tespiti hâlinde faaliyetler durdurularak üretilen madene mülki idare tarafından el konulur. Bu fiili işleyenlere, ödenmesi gereken Devlet hakkına ilaveten bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve/veya el konulma imkânı ortadan kalkmış olan tüm madenin ocak başı satış bedelinin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır." kuralı bulunmaktadır.
Dava konusu olayda, davacı şirkete ait maden sahasında denetim ve inceleme neticesinde tanzim edilen raporda, iki ayrı şirketin (Atlas ve Yaylaoğlu) 28.427,10 m³ miktar malzemeyi maden ruhsatı olmadan aldıkları fiilinin sabit olduğu, ancak uygulanan idari para cezasından müştereken mi müteselsilen mi sorumlu oldukları işlemde düzenlenmemiştir.
Her iki şirketin aldığı malzeme miktarı belirlenebiliyor ise o miktar üzerinden cezalandırılması gerekmekle birlikte, şirketlerin aldıkları malzeme miktarı tespit edilemiyor ise, her iki şirkete de hak ve nesafet ilkesi gereği cezanın yarısı (1/2) verilmesi gerektiği görüşü ile çoğunluktan farklı düşünülmektedir. Şirketlerin aldıkları malzeme miktarı tespit edilemiyor ise ne olacağı hususu çoğunluk kararında gösterilmediğinden, bizce mahkeme kararının idari işlemde iştirak halinde malzeme alma miktarı belirtilmediğinden iptal edilmesinin suçların cezasız kalması sonucunu doğurduğu düşünülmektedir.
Mahkemece bu yönde araştırma yapılarak, hüküm kurulması gerektiği görüşü ile dava konusu işlemin iptaline dair İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği oyuyla, aksi yönde oluşan çoğunluk kararına katılmıyorum.