T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/6255
Karar No : 2025/3454
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... İl Özel İdaresi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İmalat İnşaat Pazarlama
Madencilik Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Sinop ili, Boyabat ilçesi, ... Köyü sınırları dahilinde bulunan sahadan ekskavatör vasıtasıyla kamyonlara I-b grubu kil malzemesi yüklenildiğinden bahisle 3213 sayılı Maden Kanunu'nun "Üretim ve Sevkiyat" başlıklı 12. maddesinin 5. fıkrası uyarınca 500.316,96 TL idari para cezası verilmesine ilişkin Boyabat Kaymakamlığı İlçe Özel İdare Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı yazısı ile bildirilen Sinop İl Özel İdaresinin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; sahadan alınan kil malzemesine el koyma tedbiri uygulanmadığı, her bir şirket yönünden eylemlerinin ayrı ayrı tespit edilerek idari para cezalarının ayrı ayrı belirlenmediği, sahadan davacı şirketin ve diğer şirketin ne kadar kil malzemesi aldığının tereddüte yer bırakmayacak şekilde tespit edilmediği, diğer yandan, ceza miktarının belirlenmesinde dikkate alınan kil yoğunluğunun ölçümüne ilişkin hukuki denetime elverişli şekilde tespit (laboratuvar analizi vs.) yapılmadığı, sahadaki alınan toplam kil miktarının kübaj hesabıyla (varsayımsal formülle) yapıldığı halde, sahadan alınan tüm kilin iki şirket (... ve ...) tarafından alındığı konusunda tereddüte mahal vermeyecek tespite yer verilmediği, dava konusu işlemin anılan her iki şirkete tek bir para cezası şeklinde tesis edilmiş ise ilgililerin hukuki belirlilik ilkesine aykırı olarak cezanın ne kadarlık bir kısmından sorumlu olduğunun belirtilmediği anlaşılmakla; dava konusu idari para cezasına ilişkin Encümen kararında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, her iki şirketin sahada birlikte hareket ettiğinden ortaklaşa sorumlu oldukları, davacı tarafından gerekli izinler alınmadığı, her iki şirketin kamyonuna malzeme yüklenirken fotoğrafla tespit yapıldığı, denetim anında tek bir ekskavatör ile her iki şirketin birer kamyonuna malzeme yüklendiğinin tespit edildiği, adli yargı yerinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu yapılan tespitler çerçevesinde şirkete 400.253,57-TL idari para cezası verilmesinin hukuka uygun bulunduğu, köy muhtarlığının ifadesinin malzemenin tamamının bu iki şirket tarafından alındığını doğruladığı, para cezasının hangi şirkete ne kadar verildiği işlemde belirtilmemiş ise de, cezanın eşit olarak şirketlere paylaştırılmasının mümkün olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Sinop ili, Boyabat ilçesi, ... Köyü sınırları içerisinde bulunan taşınmazdan ruhsatsız üretim yapıldığı ihbarı üzerine davalı idare tarafından 08/11/2016 tarihinde mahallinde denetim yapılmıştır.
Mahallinde bulunan bir adet ekskavatör vasıtasıyla ... plakalı ve ... plakalı araçlara I (b) grubu kil malzemesi yüklendiğinin tespit edildiği, yapılan ölçüm sonucu bulunan kübaj hesabında alandan alınan malzeme miktarının 28.427,10 m³ olduğu tespit edilmiştir. Sinop İl Özel İdare Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla, ... plakalı aracın maliki(davacı) ... Sanayi İmalat İnşaat Paz. Maden Tic. Ltd. Şti. ve ... plakalı aracın maliki davacı ... Sanayi İmalat İnşaat Nak. Paz. Tur. Müt. Mad. İht. Tic. Ltd. Şti'nin sahadan kaçak olarak I (b) grubu kil malzemesi aldıklarından bahisle, şirketler aleyhine 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12/5. fıkrası uyarınca 500.316,96-TL idari para cezası verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasa'nın 38. maddesinin 7. fıkrasında ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 20. maddesinde kurala bağlanan, ''ceza sorumluluğunun şahsiliği'' ilkesi, herkesin kendi fiilinden sorumlu tutulmasını, cezanın yalnız, suça iştirak edenlere verilmesini, suça katkısı bulunmayanlara ceza sorumluluğu yükletilemeyeceğini; hiç kimsenin işlemediği bir suçtan dolayı sorumlu tutulamayacağını, bir başkasının işlediği suçun, suçu işlemeyenlere sirayet ettirilemeyeceğini ifade etmektedir. Ceza hukukunun en temel ilkelerinden olan bu ilke idarî para cezaları için de geçerlidir.
Dava konusu ... tarih ve ... sayılı Sinop İl Özel İdaresi Encümen kararında "Sinop ili, Boyabat ilçesi, ... köyü sınırları dahilinde bunan sahadan kaçak olarak I-(b) grubu kil malzemesi aldığı tespit edilen, ... San. İmalat İnş. Paz. Maden Tic. Ltd. Şti. ve ... San. İmalat İnş. Nak. Paz. Tur. Müt. Mad. İht. Tic. Ltd. Şti.'ye 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12. maddesi 5. fıkrası kapsamında 500.316,96 TL idari para cezası uygulanmasına" hükmedilerek her iki şirkete (... ve ...) sorumluluk miktarları belirtilmeden tek ceza verildiği görülmektedir.
Ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesi gereği, herkesin kendi fiilinden sorumlu tutulması, cezanın yalnız suça iştirak edenlere verilmesi, suça katkısı bulunmayanlara ceza sorumluluğu yüklenmemesi gerekmektedir. Bu nedenle, davacının kusurlu hareket edip etmediğinin tespit edilmesi ve tüm bu araştırmalar sonucunda davacının fiilin oluşmasında kusurlu davranışının oransal olarak ortaya konulması gerekmektedir.
Bu durumda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, dava konusu işlemin iptaline dair karara yönelik istinaf isteminin reddine karar veren Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 10/04/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.