T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/6333
Karar No : 2024/5336
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ...Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Yapı Sanayi A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... gün ve E: ..., K: ... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Gaziantep İli, Şahinbey İlçesi hudutları dahilinde ve davacı şirket uhdesinde bulunan S: ... sayılı II Grup maden işletme ruhsatına ilişkin olarak, Maden Kanunu'nun 7. maddesinde belirtilen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi sebebiyle Maden Kanunun 24. maddesinin 11. fıkrası uyarınca idari para cezası verilmesine yönelik Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E: ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararda; davacı tarafından; ruhsat sahası sınırları içerisinde zeytinlik saha bulunduğundan mevzuatta aranan izinlerin başvuru yapılmasına rağmen ilgili idare tarafından verilmediği, davalı idare tarafından verilen ruhsat sahasının bir başka idarenin işlemi nedeniyle kullanılamadığı ileri sürülmekte ise de; işletme izni verilebilmesi için Maden Kanunu'nun 7. maddesine göre gerekli izinlerin alınmış olması gerektiği, ancak söz konusu izinler ile ilgili sorumluluğun hak sahibine ait olduğu, ruhsat sahalarının ihalelerine katılanların, Kanun'un 7. maddesinde belirtilen izinler ile ilgili araştırmayı ihaleden önce yapmaları gerektiği açık olup, davacının basiretli bir tacir gibi davranarak maden ruhsat sahası içerisinde 3 kilometrelik mesafede zeytinlik sahasının bulunduğunun araştırılması gerektiği, bu sorumluluğunu gereği gibi yerine getirmediği ve Kanun'un 7. maddesinde belirtilen izinler ile ilgili gerekli araştırmayı önceden yapmadığı, bu sebeple dava konusu işlemin tesis edilmesine bir başka idarenin sebep olduğunun söylenemeyeceği, öte yandan davacının gerekli izinlerin verilmemesi halinde yukarıda yer verilen Maden Kanunun 32/1 maddesi uyarınca ruhsata ilişkin terk talebinde bulunabileceği açık olup bu yönde de bir talebinin bulunmadığı görüldüğünden, Maden Kanunun 7. maddesinde sayılı izinlerin süresi içerisinde verilmediği gerekçesiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı şirketin, ruhsat sahası çerçevesinde gerekli izinlerin alınması için ilgili idarelere başvurarak 3213 sayılı Kanunun 7. maddesinde öngörülen izinlerin alınması kapsamında iradesini ortaya koymasına rağmen kendisine atfedilemeyecek nedenlerden dolayı ilgili izinleri süresi içerisinde Genel Müdürlüğe sunamadığı ve dolayısıyla Kanunun 7. maddesine göre işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde almak zorunda olduğu gerekli izinleri alamamasında herhangi bir kusurunun bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddine yönelik mahkeme kararında hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulüne, ... İdare Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Maden Kanununun 24. maddesinin 11. fıkrası karşısında, 7. maddedeki izinlerin alınıp alınamayacağının değerlendirilmesinin sorumluluğunun davacıda olduğu, davacının Maden Kanununun 32. maddesinin 1. fıkrasına göre ruhsatı terk talebinde bulunması mümkünken bu yönde bir talebinin olmadığı, ruhsatı uhdesinde tutan davacının basiretli bir tacir olarak yasada öngörülen koşulların gerçekleşmesi halinde dava konusu idari yaptırımın uygulanacağından haberdar olması gerektiği, Maden Kanunu ve Maden Yönetmeliği kapsamında yükümlülüklerini yerine getirmemesi sebebiyle davalı idare tarafından işlem tesis edilerek idari para cezası uygulanması işlemi açık yasa emri olduğu, dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırı yön bulunmadığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nce gerçekleştirilen ihale sonucunda Gaziantep İli, Şahinbey İlçesi'nde davacı şirket uhdesinde bulunan S: ... sayılı II Grup maden sahası ihalesinin davacının uhdesinde kaldığı, bunun üzerine davacı adına, 14/01/2016 tarihinden geçerli olmak üzere II-A grubu işletme ruhsatının düzenlendiği, davacı şirket tarafından daha önce başka ruhsat sahasına ilişkin olarak Maden Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca Gaziantep Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nden uygun görüş sorulduğu, bu talebin Gaziantep Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısı doğrultusunda ruhsat sahası içerisinde zeytinlik alan bulunduğu gerekçesiyle söz konusu alanda kalker ocağı kırma-eleme tesisi kurulması ve işletilmesinin uygun görülmediğinden bahisle reddedildiği, davalı idarece mevzuatta aranan süre içerisinde gerekli izinlerin alınmadığından bahisle 77.632,00.-TL tutarlı, ... tarih ve E: ... sayılı idari para cezası kesilmesi üzerine dava konusu işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun "İşletme ruhsatı ve madenin işletilmesi " başlıklı 24. maddesinin 11. fıkrasında, "(Değişik onbirinci fıkra: 4/2/2015 – 6592/13 md.) 7 nci maddeye göre gerekli izinlerin alınmasından itibaren işletme izni verilir. Bu iznin verildiği tarihten itibaren Devlet hakkı alınır. Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde 7 nci maddeye göre alınması gerekli olan çevresel etki değerlendirme kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip, işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için her yıl 50.000 TL idari para cezası verilir. İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz.” düzenlemesine yer verilmiştir.
21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliği'nin 110. maddesinde, "(1) Ruhsat sahibince, işletme ruhsatı yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içinde Kanunun 7 nci maddesine göre alınması gerekli olan ÇED kararı, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile Genel Müdürlüğün kayıtlarına işlenmiş alanlar ile ilgili izinlerin alınarak Genel Müdürlüğe verilmesini müteakip işletme izni düzenlenir. Süresi içinde yükümlülükleri yerine getirilmeyen ruhsatlar için Kanunun 24 üncü maddesinin 11. fıkrası gereğince işlem tesis edilir. İşletme ruhsat süresi sonuna kadar bu fıkrada belirtilen izinlerden dolayı işletme izninin alınamaması hâlinde ruhsat süresi uzatılmaz ve ruhsat iptal edilir." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Madencilik faaliyetleri kapsamında, maden işletme ruhsatının alınması, tek başına maden üretim faaliyetlerinde bulunabilmek için yeterli olmayıp, maden işletme ruhsatının alınmasından itibaren, işletme faaliyetine başlayabilmek için, Maden Kanununun 7. maddesinde belirtilen zorunlu izinlerin de alınması zorunluluğu bulunmaktadır. Maden Kanununun 7. maddesinde belirtilen izinlerin tamamlanmasından sonra ruhsat sahipleri tarafından mevzuatta aranan belgeler ile işletme izni talebinde bulunulmakta ve gerekli incelemeler neticesinde uygun görülmesi halinde, madenin işletmeye alınabilmesi için davalı idarece işletme izni verilmektedir.
İşletme izni için alınması gereken üç temel izin; ÇED belgesi, mülkiyet izni, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olup, bunlar dışında varsa davalı idare kayıtlarına işlenmiş özel alanlar ile ilgili izinlerin alınması gerekebilmektedir. İzinlerin, işletme ruhsatı alınmasından itibaren üç yıl içinde tamamlanması gerekmektedir. Maden Kanununun 24. maddesinin 11. fıkrasında, üç yıl içinde izinlerin tamamlanarak davalı idareye sunulmaması halinde, ilgililer hakkında idari para cezası uygulanması öngörülmüştür.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacı tarafından Gaziantep ili Islahiye ilçesi sınırları dahilindeki S: ... numaralı ruhsat sahasına ilişkin olarak Maden Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca Gaziantep Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nden uygun görüş sorulduğu, bu talebin Gaziantep Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısı doğrultusunda ruhsat sahası içerisinde zeytinlik alan bulunduğu gerekçesiyle söz konusu alanda kalker ocağı kırma-eleme tesisi kurulması ve işletilmesinin uygun görülmediğinden bahisle reddedildiğine ilişkin bilgi ve belge sunulduğu, ancak dava konusu idarî para cezasının Gaziantep İli, Şahinbey İlçesi sınırları dahilindeki S: ... sayılı II Grup maden sahasına ilişkin olarak verildiği anlaşılmaktadır.
Dairemizin 17/05/2024 tarihli Ara Kararıyla, taraflardan, davacı şirket uhdesinde bulunan S: ... sayılı II-a grubu maden işletme ruhsatının, davacıya ihale yolu ile mi yoksa müracaat yolu ile mi verildiğine ilişkin bilgi belgeler ile, ruhsat ihale yolu ile verildiyse, ihale şartnamesinin hükümlerinin incelenmesi gerektiğinden, şartnamenin onaylı ve okunaklı bir örneğinin gönderilmesinin istendiği, davalı idarenin 26/09/2024 tarihinde kayıtlara alınan ara karar cevabına ilişkin belgelerden, ruhsatın 26/02/2015 tarihli ihale neticesinde davacı uhdesine girdiği, davacı şirketçe imzalanan ihale şartnamesinin "Madde 14 - Diğer Hususlar" başlıklı kısmında, açıkça "Maden Kanununun 7 nci maddesinde belirtilen izinler ile ilgili sorumluluk hak sahibine aittir. Ruhsat
sahalarının ihalelerine katılanlar, Kanunun 7 nci maddesinde belirtilen izinler ile ilgili araştırmayı ihaleden önce yapmalan gerekir.
" hükmüne yer verildiği görülmektedir.
Davacı tarafından, söz konusu izinler için öncelikle Gaziantep Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nden uygun görüş sorulduğu, bu talebin Gaziantep Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü'nün 20/01/2016 tarih ve 30531 sayılı yazısı doğrultusunda ruhsat sahası içerisinde zeytinlik alan bulunduğu gerekçesiyle söz konusu alanda kalker ocağı kırma-eleme tesisi kurulması ve işletilmesinin uygun görülmediğinden bahisle reddedildiği belirtilmiş olup, bu başvurunun da bir başka ruhsat sahasına ilişkin olduğu, bunun haricinde dava konusu işleme esas olmak üzere 7. madde izinleri için herhangi bir girişimde bulunulmadığı, ruhsata ilişkin ihale şartnamesinde açıkça ihaleye katılanların Maden Kanununun 7. maddesinde belirtilen izinlerle ilgili araştırmanın ihaleden önce yapılması gerektiği ve sorumluluğun hak sahibine ait olduğu hususlarının davacıya bildirildiği, gerekli izinlerin tamamlanarak bir an önce madeni işletmeye başlama iradesinin ortaya koyulmadığı anlaşıldığından, sözü geçen izin başvurularının Kanunda öngörülen süre içerisinde sonuçlandırılmamasında kusurlu bulunduğu açıktır.
Bu nedenle anılan durumun beklenmeyen hal kapsamında da görülemeyeceği, aynı zamanda, Maden Kanununun 24. maddesiyle getirilen düzenlemelerin ihdas edilme amacının, işletme ruhsatı verilen sahaların en kısa sürede faaliyete alınarak, maden sahalarının atıl kalmasının önüne geçilmesi olduğu, davacının Maden Kanununun 32. maddesinin 1. fıkrasına göre ruhsatı terk talebinde de bulunmadığı, ruhsatı uhdesinde tutmaya devam ettiği dikkate alındığında, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesi kapsamındaki zorunlu izinlerin tamamının üç yıllık süre içinde alınmamış olması sebebiyle anılan Kanunun 24. maddesinin 11. fıkrası uyarınca davacı şirketin idari para cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü ile Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E: ..., K: ...sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 15/10/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.