T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/6785
Karar No : 2025/3825
DAVACILAR : ... ve ...'a velayeten
... ve ...
VEKİLLERİ : Av. ...
DAVALILAR : 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU :
Davacıların engelli çocuklarının özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine kayıt işlemlerinin yapılamayacağı ve destek giderlerinin karşılanamayacağına ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile işlemin dayanağı olan 18/05/2012 tarih ve 28296 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin 20. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
2013 yılında Suriye’den göç ettikleri, annenin çalışmadığı, babanın inşaat işçisi olduğu, 2012 doğumlu ... ve 2014 doğumlu ...’a Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporuyla ileri düzeyde Spastik Tetrapleji tanısının konulduğu, çocuklarının özel öğretim kurumlarında eğitim almaları amacıyla İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğüne başvurduğu, İstanbul Valiliği'nce "Yabancı uyruklu öğrenciler" hakkında talep edilen görüş yazısına cevaben Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nce tesis edilen, yabancı uyruklu davacıların engelli çocuklarının özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine sistemden kayıt işlemlerinin yapılamayacağı ve destek giderlerinin karşılanamayacağı yolunda cevap verildiği, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu uyarınca sağlık tedbiri kapsamında özel eğitim hizmetinden faydalandırılmaları gerektiği, Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi uyarınca taraf devletlerin kendi yetki alanlarında bulunan her çocuğun sözleşmede yer alan haklarla ilgili ayrım gözetmeden muamele etmesi gerektiği, ayrıca Birleşmiş Milletler Engelli Bireylerin Haklarına İlişkin Sözleşme ve İhtiyari Protokol hükümlerinin de benzer nitelikte olduğu, mülteci konumunda bulunan engelli çocuklarının özel eğitim hizmetinden yararlandırılmasının uluslararası sözleşme hükümlerinin gereği olduğu, dava konusu bireysel işlem ile dayanağı düzenlemenin iptali gerektiği iddia edilmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :
Yabancı uyruklu engelli bireylerin, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde alacakları eğitim karşılığında Bakanlıkça kurumlara bir ödeme yapılamamasının 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 43'üncü maddesinin birinci fıkrası doğrultusunda gerçekleştirilen bir uygulama olduğu, davacıların iptalini talep ettiği hüküm olan Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliğinin 20'nci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde ise özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine kayıt kabul şartlarıyla ilgili olduğu, Bakanlıkça engelli bireylere yönelik olarak farklı kurum ve programlar üzerinden destek eğitimler verildiği, davacılar tarafından verilen dilekçede engelliler için tek destek eğitim imkanının özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerince verildiği, çocuklarının bu kurumlarda alacağı eğitimin giderlerinin Bakanlıkça karşılanmamasının engelli bireylerin eğitimden mahrum kalmasına yol açacağı belirtilmekteyse de Bakanlıkça yabancı uyruklu engelli bireyler için farklı destek eğitimlerin uygulandığı, Bakanlığın engelli bireylere yönelik olarak farklı kurum ve programlar üzerinden destek eğitimler sunması nedeniyle yabancı uyruklu bireylerin özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde eğitim alamamasının eğitimin dışına itilmeleri anlamı taşımadığı, bu kişilerin özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi dışındaki, engelli bireylere eğitim veren resmi özel eğitim kurumlarında eğitim alabilecek olması nedeniyle davacıların taleplerinde hukuka uyarlık bulunmadığı, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında özel teşebbüs tarafından işletilen özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde destek eğitim alan engelli bireylerin giderlerinin Bakanlıkça ödenmesi uygulamasının 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 43'üncü maddesinin birinci fıkrası gereği sadece Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için yapılması nedeniyle söz konusu tesis edilen işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Kısmen davanın reddi kısmen dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Davacılar ... ve ...'a velayeten ... ve ... vekili Av. ... Hindistan tarafından açılan davada İstanbul Valiliği'nce "Yabancı uyruklu öğrenciler" hakkında talep edilen görüş yazısına cevaben Milli Eğitim Bakanlığı özel öğretim Kurumları Gen Müdürlüğü'nce tesis edilen, yabancı uyruklu davacıların engelli çocuklarının özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine sistemden kayıt işlemlerinin yapılamayacağı ve destek giderlerinin karşılanamayacağına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile işlemin dayanağı olan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin 20. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinin iptali istenilmektedir.
Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezleri 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununun 2'nci maddesinin birinci fıkrasının (k) bendindeki "Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi: Özel eğitim gerektiren bireylerin konuşma ve dil gelişim güçlüğü, ses bozuklukları, zihinsel, fiziksel, duyusal, sosyal, duygusal veya davranış problemlerini ortadan kaldırmak ya da etkilerini en az seviyeye indirmek, yeteneklerini yeniden en üst seviyeye çıkarmak, temel öz bakım becerilerini ve bağımsız yaşam becerilerini geliştirmek ve topluma uyumlarını sağlamak amacıyla faaliyet gösteren özel öğretim kurumlarıdır." hükmü doğrultusunda faaliyet gösteren ve özel teşebbüs tarafından işletilen özel eğitim kurumlarıdır. Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim alan engelli bireylerin destek eğitim ödemeleri 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 43'üncü maddesinin birinci fıkrasındaki "Engelliler için sağlık kurulu raporu düzenlemeye yetkili sağlık kurum veya kuruluşlarınca verilen Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporuyla asgari %20 oranında engelli olduğu, Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu ile özel gereksinimi olduğu tespit edilen ve özel eğitim değerlendirme kurulları tarafından da eğitsel değerlendirme ve tanılamaları yapılarak 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında açılan özel eğitim okulları ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde verilen destek eğitimini almaları uygun görülen görme, işitme, zihinsel, bedensel yetersizliği olan bireyler ile dil ve konuşma, özel öğrenme güçlüğü, otizm spektrum bozukluğu olan bireylerden ilgili destek eğitim programında belirtilen yaşlardaki Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı bireylerin eğitim giderlerinin her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen tutarı, Bakanlık bütçesine bu amaçla konulan ödenekten karşılanır. Bu engelli bireylerin engel grupları ve dereceleri ile engelinin niteliğine göre eğitim programlarının kapsamı ve eğitim süreleri, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle yönetmelikle belirlenir." hükmü doğrultusunda gerçekleştirilmekte olup mezkur hüküm gereği özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde sadece Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının destek eğitim giderleri Milli Eğitim Bakanlığınca karşılanmaktadır.
Bu sebeple yabancı uyruklu bireylerin özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde eğitim alamamasının, eğitimin dışına itilmeleri anlamı taşımadığı, bu kişilerin özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi dışındaki engelli bireylere eğitim veren eğitim kurumlarında eğitim alabildikleri, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında özel teşebbüs tarafından işletilen özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde destek eğitimi alan engelli bireylerin giderlerinin ödenmesi uygulamasının 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname gereği sadece Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için yapılması nedeniyle bireysel ve düzenleyici işlemlerin mevzuata aykırılığının bulunmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
2013 yılında Suriye’den göç eden ve geçici koruma kapsamına alınan davacılar tarafından, çocukları ... ve ... için, Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporuyla ileri düzeyde spastik tetrapleji tanısı konulduğundan bahisle özel öğretim kurumlarında eğitim almaları amacıyla İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğüne yapılan başvurunun, yabancı uyruklu engelli çocuklarının özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine sistemden kayıt işlemlerinin yapılamayacağı ve destek giderlerinin karşılanamayacağı gerekçesiyle reddine ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile işlemin dayanağı olan Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin 20. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
91. Maddesinde ''usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir'' düzenlenmesi yer almaktadır.
Anayasanın " Yabancıların durumu" başlıklı 16. maddesinde; "Temel hak ve hürriyetler, yabancılar için, milletlerarası hukuka uygun olarak kanunla sınırlanabilir." hükmü; "Ailenin korunması ve çocuk hakları" başlıklı 41: maddesinde; "(...) Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar.
(Ek 3. fıkra: 07.05.2010 - 5982 S.K/Madde 4) Her çocuk, korunma ve bakımdan yararlanma, yüksek yararına açıkça aykırı olmadıkça, ana ve babasıyla kişisel ve doğrudan ilişki kurma ve sürdürme hakkına sahiptir.(...)" hükmü; "Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi" başlıklı 42. maddesinde; " Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz.
Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tesbit edilir ve düzenlenir.
Eğitim ve öğretim, Atatürk ilkeleri ve inkılapları doğrultusunda, çağdaş bilim ve eğitim esaslarına göre, Devletin gözetim ve denetimi altında yapılır.
(...)
Devlet, maddi imkanlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapar. Devlet, durumları sebebiyle özel eğitime ihtiyacı olanları topluma yararlı kılacak tedbirleri alır.
(...)" hükmü; "Devletin iktisadi ve sosyal ödevlerinin sınırları" başlıklı 65. maddesinde; "Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir." hükmü; "Milletlerarası andlaşmaları uygun bulma" başlıklı 90. maddesinde; "(...)Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar kanun hükmündedir.(...) hükmü yer almaktadır.
573 Sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin "Özel eğitimin temel ilkeleri" başlıklı 4. maddesinde özel eğitim gerektiren tüm bireylerin, ilgi, istek, yeterlilik ve yetenekleri doğrultusunda ve ölçüsünde özel eğitim hizmetlerinden yararlandırılacağı, özel eğitime erken başlamanın esas olduğu ve özel eğitim hizmetlerinin, özel eğitim gerektiren bireyleri sosyal ve fiziksel çevrelerinden mümkün olduğu kadar ayırmadan planlanacağı ve yürütüleceği kurala bağlanmıştır.
5378 Sayılı Engelliler Hakkında Kanun'un "Eğitim öğretim" başlıklı 15. maddesine göre, hiçbir gerekçeyle engellilerin eğitim alması engellenemez. Engelliler, özel durumları ve farklılıkları dikkate alınarak, yaşadıkları çevrede bütünleştirilmiş ortamlarda, eşitlik temelinde, hayat boyu eğitim imkanından ayrımcılık yapılmaksızın yararlandırılır.
652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Özel eğitim giderleri" başlıklı 43. maddesinde; "(1) Engelliler için sağlık kurulu raporu düzenlemeye yetkili sağlık kurum veya kuruluşlarınca verilen Erişkinler İçin Engellilik Sağlık Kurulu Raporuyla asgari %20 oranında engelli olduğu, 18 yaş altı çocukların Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu ile özel gereksinimi olduğu tespit edilen ve özel eğitim değerlendirme kurulları tarafından da eğitsel değerlendirme ve tanılamaları yapılarak 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında açılan özel eğitim okulları ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde verilen destek eğitimini almaları uygun görülen görme, işitme, zihinsel, bedensel yetersizliği olan bireyler ile dil ve konuşma, özel öğrenme güçlüğü, otizm spektrum bozukluğu olan bireylerden ilgili destek eğitim programında belirtilen yaşlardaki Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı bireylerin eğitim giderlerinin her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen tutarı, Bakanlık bütçesine bu amaçla konulan ödenekten karşılanır. Bu engelli bireylerin engel grupları ve dereceleri ile engelinin niteliğine göre eğitim programlarının kapsamı ve eğitim süreleri, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle yönetmelikle belirlenir.(...) " hükmü yer almaktadır.
Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliğinin "Özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine kayıt kabul" başlıklı 20. maddesinin bireysel işlem tarihinde yürürlükte olan hali uyraınca; özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine kayıt olacak (...) bireylerden veya veli/vasilerinden; T.C. kimlik numarası, Rehberlik ve araştırma merkezi tarafından verilecek özel eğitim değerlendirme kurul raporu ile özel eğitim değerlendirme kurulu eğitim planı, bireyin varsa geçmiş eğitim yaşantısıyla ilgili gelişim ve BEP dosyası ile etkinlik örneklerini içeren son belge ve bilgileri istenecektir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
18/05/2012 tarih ve 28296 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin 20. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi yönünden yapılan inceleme:
Dava konusu Yönetmeliğin 20. maddesinde; özel eğitim gerektiren bireylerin konuşma ve dil gelişim güçlüğü, ses bozuklukları, zihinsel, fiziksel, duyusal, sosyal, duygusal veya davranış problemlerini ortadan kaldırmak ya da etkilerini en az seviyeye indirmek, yeteneklerini yeniden en üst seviyeye çıkarmak, temel öz bakım becerilerini ve bağımsız yaşam becerilerini geliştirmek ve topluma uyumlarını sağlamak amacıyla faaliyet gösteren özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine öğrenci kayıt ve kabul işlemlerinin yürütülmesine ilişkin usul ve esasların düzenlendiği görülmekte olup; bu kapsamda Rehberlik Araştırma Merkezleri tarafından yapılan eğitsel değerlendirme sonucuna göre yönlendirilmesi yapılan engelli bireylerin, kayıt esnasında T.C. Kimlik Numarası bildirmesi zorunludur.
652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında açılan özel eğitim okulları ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde verilen destek eğitimini almaları uygun görülen görme, işitme, zihinsel, bedensel yetersizliği olan bireyler ile dil ve konuşma, özel öğrenme güçlüğü, otizm spektrum bozukluğu olan bireylerden ilgili destek eğitim programında belirtilen yaşlardaki Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı bireylere ait eğitim giderlerinin her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen tutarı, Bakanlık bütçesine bu amaçla konulan ödenekten karşılanacaktır.
Davacılar tarafından, engelli bireylere yönelik destek eğitimin sunulmasına ilişkin hizmetten, Türkiye Cumhuriyeti'ne vatandaşlık bağı ile tabiiyeti gözetilmeksizin herkesin yararlanması gerektiği, dava konusu Yönetmelik hükmünün eşitlik ilkesine ve Uluslararası Sözleşme hükümlerine aykırı olduğu ileri sürülmekte ise de; dava konusu Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin 20. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinin, 652 sayılı Özel Barınma Hizmeti Veren Kurumlar ve Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 43. maddesinde belirlenen kuralın tekrarı mahiyetinde olduğu görüldüğünden; düzenlemede üst normlara ve hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden yapılan inceleme:
Uyuşmazlıkta; davacılar tarafından çocukları ... ve ...'a "Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporuyla" ileri düzeyde Spastik Tetrapleji tanısının konulduğu, özel öğretim kurumlarında eğitim almaları gerektiği, bu kapsamda İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğüne başvuru yapıldığı, yabancı uyruklu engelli çocuklarının özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine sistemden kayıt işlemlerinin yapılamayacağı ve destek giderlerinin karşılanamayacağı gerekçesiyle başvurularının reddedildiği görülmektedir.
Dairemizin 05/02/2025 tarih ve E:2021/6785 sayılı Ara Kararı ile; İstanbul Valiliğinden, Milli Eğitim Bakanlığınca, davacılar tarafından verilen dilekçede engelliler için tek destek eğitim imkanının özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerince verildiği, çocuklarının bu kurumlarda alacağı eğitimin giderlerinin Bakanlıkça karşılanmamasının engelli bireylerin eğitimden mahrum kalmasına yol açmayacağı, Bakanlıkça yabancı uyruklu engelli bireyler için farklı destek eğitimlerin uygulandığı, Bakanlığın engelli bireylere yönelik olarak farklı kurum ve programlar üzerinden destek eğitimler sunması nedeniyle yabancı uyruklu bireylerin özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde eğitim alamamasının eğitimin dışına itilmeleri anlamı taşımadığının ifade edildiği, ancak; engelli bireylere yönelik olarak farklı kurum ve programların ne olduğu ve hangi mevzuat çerçevesinde gerçekleştirildiğinin açıklığa kavuşturulmadığı görüldüğünden; Bakanlıkça yabancı uyruklu engelli bireylere özel eğitim desteği kapsamında sunulan hizmetlerin türü, çeşidi, niteliği, kapsamı ile şartlarının neler olduğunun sorularak konuya ilişkin tüm bilgi ve belgenin istenilmesine; 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ile bu Kanun'un 91. maddesine dayanılarak hazırlanan Geçici Koruma Yönetmeliği kapsamında ... ile ...'ın ihtiyaç duyduğu destek eğitimin sağlanması amacıyla davacılar tarafından başvuru yapılıp yapılmadığının ve Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu (ÇÖZGER) ile sabit olan özel gereksinimlerin giderilmesine yönelik geçici koruma kapsamında (Geçici Koruma Yönetmeliği 26. ve 28. maddeler) gerekli destek eğitimin sağlanıp sağlanmadığının sorulmasına, varsa konuya ilişkin bilgi ve belgenin istenilmesine karar verilmiş olup; Ara Kararı gereği dosyaya sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; gerek özel öğretim kurumları mevzuatı kapsamında gerekse Geçici Koruma Yönetmeliği kapsamında, davacıların müşterek çocuklarının ÇÖZGER ile sabit olan engelleri için herhangi bir destek eğitim almadıkları anlaşılmıştır.
Ülkemizin de taraf olduğu Engellilerin Haklarına İlişkin Sözleşme'nin 7. maddesinde, Taraf Devletlerin, engelli çocukların diğer çocuklarla eşit bir şekilde tüm insan temel hak ve özgürlüklerinden tam olarak yararlanmasını sağlamak için gerekli tüm tedbirleri alacağı, 24. maddesinde, Taraf Devletlerin, engellilerin eğitim hakkını tanıyacağı, Taraf Devletlerin, bu hakkın fırsat eşitliği temelinde ve ayrımcılık yapılmaksızın sağlanması için eğitim sisteminin bütünleştirici bir şekilde her seviyede engellileri içine almasını ve ömür boyu öğrenim imkanı sağlayacağı, bunun için insan potansiyelinin, onur ve değer duygusunun tam gelişimi ve insan haklarına, temel özgürlüklere ve insan çeşitliliğine saygı duyulmasının güçlendirilmesi kapsamında bireylerin ihtiyaçlarına göre makul düzenlemelerin yapılması gerektiği ve engellilerin genel eğitimden etkin bir şekilde yararlanabilmeleri için genel eğitim sistemi içinde ihtiyaç duydukları desteği almaları amacıyla bireyselleştirilmiş etkin destekleyici tedbirlerin, engellilerin tam katılımı hedefine uygun olarak, akademik ve sosyal gelişimi artırıcı ortamlarda sağlanması gerektiği ifade edilmiştir.
Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'nin 22. maddesine göre; Taraf Devletler, ister tek başına olsun isterse ana babası veya herhangi bir başka kimse ile birlikte bulunsun, mülteci statüsü kazanmaya çalışan ya da uluslararası veya iç hukuk kural ve usulleri uyarınca mülteci sayılan bir çocuğun, bu Sözleşmede ve insan haklarına veya insani konulara ilişkin ve söz konusu Devletlerin taraf oldukları diğer Uluslararası sözleşmelerde tanınan ve bu duruma uygulanabilir nitelikte bulunan hakları kullanması amacıyla koruma ve insani yardımdan yararlanması için gerekli bütün önlemleri alırlar. Bu nedenle, Taraf Devletler, uygun gördükleri ölçüde, Birleşmiş Milletler Teşkilatı ve onunla işbirliği yapan hükümetler arası ve hükümet dışı yetkili başka kuruluşlarla bu durumda olan bir çocuğu korumak, ona yardım etmek, (...) amacıyla işbirliğinde bulunurlar.
Yine Sözleşmenin 23. maddesinde; "Taraf Devletler, zihinsel ya da bedensel özürlü çocukların saygınlıklarını güvence altına alan, özgüvenlerini geliştiren ve toplumsal yaşama etkin biçimde katılmalarını kolaylaştıran şartlar altında eksiksiz bir yaşama sahip olmalarını kabul ederler.
2. Taraf Devletler, özürlü çocukların özel bakımdan yararlanma hakkını tanırlar ve eldeki kaynakların yeterliliği ölçüsünde ve yapılan başvuru üzerine, yardımdan yararlanabilecek durumda olan çocuğa ve onun bakımından sorumlu olanlara, çocuğun durumu ve ana- babanın veya çocuğa bakanların içinde bulundukları koşullara uygun düşecek yardımın yapılmasını teşvik ve taahhüt ederler.
3. Özürlü çocuğun, özel bakıma gereksinimi olduğu bilincinden hareketle bu maddenin 2 nci fıkrası uyarınca yapılması öngörülen yardım, çocuğun ana-babasının ya da çocuğa bakanların parasal (mali) durumları gözönüne alınarak, olanaklar ölçüsünde ücretsiz sağlanır. Bu yardım; özürlü çocuğun eğitimi, meslek eğitimi, tıbbi bakım hizmetleri, rehabilitasyon hizmetleri, bir işte çalışabilecek duruma getirme hazırlık programları ve dinlenme/eğlenme olanaklarından etkin olarak yararlanmasını sağlamak üzere düzenlenir ve çocuğun en eksiksiz biçimde toplumla bütünleşmesi yanında, kültürel ve ruhsal yönü dahil bireysel gelişmesini gerçekleştirme amacını güder.(...)" ilkesi benimsenmiştir.
Yukarıda yer alan Uluslararası Sözleşme hükümleri ile özel eğitim öğretime ilişkin mevzuat hükümlerinin bir bütün olarak incelenmesi neticesinde; Sağlık Bakanlığı SBÜ İstanbul Dr. Sadi Konuk Eğitim ve Araştırma Hastanesinden alınan ... tarih ve ... sayılı Özel Gereksinim Raporu uyarınca ...'ın; ... tarih ve ... sayılı Özel Gelişim Raporu uyarınca da ...'ın "spastik tetrapleji" tanısıyla çok ileri düzeyde özel gereksinimi olduğu, bu kapsamda bilişsel işlevlerin desteklenmesi için rehabilitasyon/erken destek (mühahale) gereksinim değerlendirmesinin yapıldığı görüldüğünden; anılan raporlarda yer alan tespit ve değerlendirmeler çerçevesinde davacılar çocukları ... ve ...'ın almaları gereken özel eğitim desteğinin ilgili birimlerce sağlanması ve eğitim giderlerinin Devlet tarafından karşılanması gerekmektedir.
Bu itibarla; Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 18/05/2012 tarih ve 28296 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Kurumları Yönetmeliği'nin 20. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi yönünden DAVANIN REDDİNE,
2. Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin İPTALİNE,
3. Dava kısmen iptal kısmen ret ile sonuçlandığından ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin 1/2'si olan ... TL'nin davacılar üzerinde bırakılmasına, kalan 1/2'si olan ... TL'nin davalı idarelerden alınarak davacılara verilmesine,
4. Davacıların adli yardım talebi kabul edildiğinden; adli yardım nedeniyle yatırılması ertelenen ve dava sürecinde yargılama giderine dönüşen yargılama harçlarının -haklılık oranı gözetilerek- ... TL'sinin davacılardan; ... TL'sinin davalı idarelerden tahsili için ilgili Vergi Dairesine müzekkere yazılmasına,
5. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacılara verilmesine,
6. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalı idarelere verilmesine,
7. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 17/04/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.