T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/7019
Karar No : 2025/2970
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR : 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Kurulu Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU : Düzce Üniversitesi Rektörlüğü kararı iuyarınca okul ile ilişkisi kesilen davacı tarafından;
1. İşlemin dayanağı olarak gösterilen Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... karar numaralı Yürütme Kurulu Kararı'nın,
2. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve E.... sayılı yazısının,
3. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve E.... sayılı yazısının,
4. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve E.... sayılı yazısının,
5. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve E. ... sayılı yazısının,
6. Milli Eğitim Bakanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı (sehven istenen ... tarih ve ... sayılı) Teftis Kurulu Raporu'nun iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu işlemin ilgili ülkede bulunmaksızın uzaktan eğitim sistemi ile yurtdışındaki bir lisede eğitim görerek Türkiye’deki üniversitelere kaydı yapılan öğrencilerin kayıtlarının silinmesi konusunu düzenlediği, yurtdışından öğrenci kabulüne ilişkin esaslar çerçevesinde kayıt yaptırabilmek için ortaöğretimin tamamını yurtdışındaki bir eğitim kurumundan tamamlamanın gerektiği, her ne kadar 2 lise diploması bulunsa da bu durumun hukuka aykırı olmadığı, üniversiteye kayıt yaptırdığı ve bu kaydın mevcut düzenlemelere uygun olduğu, dava konusu işlemin geriye dönük bir uygulama getirdiği, kazanılmış hakkının ihlal edileceği, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu 45/f maddesi ile Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen Yurt Dışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esasların B. başlığı altında yer alan A/4-b maddesi ve Milli Eğitim Bakanlığı Denklik Yönetmeliği ilgili maddeleri uyarınca T.C. uyruklu öğrencilerin orta öğrenimini yurt dışında tamamlamaları ve ülkemizde denklik belgesi almaları koşuluyla yurt dışı öğrenci kabul kontenjanından yararlanarak yurt dışından aldıkları lise diplomalarıyla yükseköğretim kurumlarına kayıt yaptırabilme haklarının olduğu, düzenlemede hukuka uyarlık bulunmadığı iddia edilmektedir.
DAVALIİDARELERİN SAVUNMALARI:
... KURULU BAŞKANLIĞININ SAVUNMASI : Yurtdışından kabul esasları çerçevesinde yükseköğretime kayıt yaptıran öğrencilerin YKS’ye girmediği, YKS ile girilmesi zor olan bölümlere bu şekilde daha kolay yerleşebildikleri, mezun olduklarında tüm öğrencilerin aynı haklara sahip oldukları, Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu’nca FETÖ terör örgütü’nün Türkiye’de ortaöğretimini tamamlayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına ortaöğretimlerini yurtdışında tamamlamış gibi belge düzenleyerek İl Milli Eğitim Müdürlükleri’nden denklik belgesi aldıkları ve bu öğrencilerin yabancı öğrenci kontenjanı ile Türkiye’deki üniversitelerin Tıp, Hukuk, Eczacılık, Eğitim vb. Fakültelerine yerleştirildikleri iddiası üzerine yapılan incelemede, yurtdışında okuduğu iddia edilen öğrencilerin MEB e-Okul Yönetimi Bilgi Sistemi’nde de kayıtlarına ulaşıldığının, bu öğrencilerin aynı zamanda Türkiye’de de ortaöğrteim kayıtlarının olduğunun tespit edildiğinin bildirildiği, T.C. vatandaşı olmasına rağmen yurtdışından öğrenci kabul kontenjanından yararlanmak üzere yurtdışında bulunmaksızın alınan lise diplomalarıyla yükseköğretim kurumlarına kayıt yaptırıldığına ilişkin şikayetler üzerine ... tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantısında ilgili kararın alındığı, yurtdışında örgün eğitim ile diploma alanlar hakkında dava konusu düzenlemede bir hüküm bulunmadığı, MEB e-okul kayıtlarına göre davacının 2017-2018 eğitim yılında Şanlıurfa/Karaköprü Özel Karaköprü Onadım Eğitim Bilimleri Temel Lisesi'nden mezun olduğu, Emniyet Genel Müdürlüğü kayıtlarına göre Ukrayna'da eğitim gördüğünü belirttiği tarihlerde yurt dışına çıkmadığı, Türkiye'deki lise eğitimi ile Ukrayna'daki lise eğitim tarihlerinin çakıştığı, düzenlemenin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.
... BAKANLIĞININ SAVUNMASI : Davacının 2017-2018 eğitim öğretim yılında Şanlıurfa/Karaköprü Özel Karaköprü Onadım Eğitim Bilimleri Temel Lisesi’nden mezun olduğu, ancak denklik belgesi düzenlenmesi talebiyle doldurduğu “denklik belgesi alacaklar için başvuru formu”nda yer alan “öğrenci bu ülkeye gitmeden önce Türkiye’de eğitim gördü mü?” sorusu ile u sorudan sonra gelen “cevabınız evet ise öğrencinin son bitirdiği veya ayrıldığı okulun adı ve sınıf seviyesi nedir?” sorularına cevap vermeyerek sadece yurt dışından lise diploması almış gibi beyanda bulunduğu, öte yandan Ukrayna’da eğitim gördüğünü belirttiği tarihlerde yurt dışına çıkmadığı, ayrıca Türkiye’deki lise eğitimi ile Ukrayna2daki lise eğitim tarihlerinin çakıştığı, denklik belgesini hileli yollarla aldığı kanaatinin oluştuğu, bununla birlikte davacının iptalini istediği kurumumuz teftiş kurulu ön raporunun idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülebilir bir işlem olmadığı, davanın rapor yönünden incelenmeksizin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın kısmen reddine, kısmen ehliyet yönünden reddine, kısmen incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ: Düzce Üniversitesi Rektörlüğü'nün... tarih ve E-... sayılı kararı ile okul ile ilişkisi kesilen davacı tarafından;
1. İşlemin dayanağı olarak gösterilen Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... karar numaralı Yürütme Kurulu Kararı'nın,
2. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve E.... sayılı Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'ın,
3. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve E.... sayılı yazısının,
4. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve E.... sayılı yazısının,
5. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve E. ... sayılı yazısının,
6. Milli Eğitim Bakanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı (sehven istenen... tarih ve ... sayılı) Teftis Kurulu Raporu'nun iptali istenilmektedir.
Yurtdışından alınan lise diplomasına sahip vatandaşların YKS’ye girerek veya yurtdışından öğrenci kabul kontenjanlarına başvurarak bir yükseköğretim kurumuna yerleşme hakkına sahip oldukları, yurtdışından öğrenci kabulüne ilişkin esaslar çerçevesinde üniversiteye yerleşmenin daha kolay olduğu, bazı öğrencilerin yurtdışında bulunmadan alınan lise diplomalarıyla sınava girmeden bir yükseköğretim kurumuna yerleştirildiği iddiaları üzerine dava konusu kararın alındığı, dosyanın incelenmesinden davacının 2017-2018 eğitim öğretim yılında Şanlıurfa Özel Karaköprü Onadım Eğitim Bilimleri Temel Lisesi’nden mezun olduğu, ancak denklik belgesi düzenlenmesi talebiyle doldurduğu “denklik belgesi alacaklar için başvuru formu”nda yer alan “öğrenci bu ülkeye gitmeden önce Türkiye’de eğitim gördü mü?” sorusu ile bu sorudan sonra gelen “cevabınız evet ise son bitirdiği veya ayrıldığı okulun adı ve sınıf seviyesi nedir?” sorularına cevap vermeyerek sadece yurt dışından lise diploması almış gibi beyanda bulunduğu, öte yandan Ukrayna’da eğitim gördüğünü belirttiği tarihlerde yurt dışına çıkmadığı gibi Türkiye’deki lise eğitimi ile Ukrayna'daki lise eğitim tarihlerinin de çakıştığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı, 2018 yılında Ukrayna Mikolayiv I-III Seviyeli Genel Orta Eğitim Okulu'ndan uzaktan eğitim ile ortaöğretim diploması ve ilgili diplomaya denklik belgesi almıştır. Bu denklik belgesi ile Yurtdışından Öğrenci Kabulü’ne İlişkin Esaslar uyarınca Düzce Üniversitesi’ne kayıt yaptırmıştır.
Davacı hakkında yurt dışı giriş-çıkış kayıtlarının uyumlu olmadığı gerekçesiyle kaydının silinmesine karar verilmiştir. İşlemin gerekçesi olan kararların iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı Yürütme Kurulu Kararı'nın ve ... tarih ve ... sayılı ''Yurtdışından Öğrenci Kabul Kontenjanlarından Yararlanan T.C. Vatandaşları'' konulu yazısının (b) ve (c) maddelerinin incelenmesi;
Yazının (b) maddesinde "Yurtdışındaki bir liseden örgün eğitim yoluyla alınan diplomalar bağlamında ise, pasaport veya emniyet kayıtlarından diplomanın alındığı ülkeye giriş ve çıkışlarının kontrol edilmesi, ilgili ülkede kalınan sürenin lise eğitiminin örgün yolla alındığını desteklememesi halinde bu diplomalar ile de yurt dışından öğrenci kabul kontenjanları çerçevesindeki başvurularına işlem yapılmaması," , (c) maddesinde "İlgili ülkede bulunmaksızın uzaktan öğretim sistemi ile yurtdışındaki bir lisede eğitim görerek yurtdışında üniversite eğitimine başlamış olmaları halinde ise Yükseköğretim Kurumlarında Ön Lisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlararası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik hükümlerinden yararlanabilmeleri için ilgili yılın Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi Kılavuzlarında yayımlanan Yurt Dışındaki Yükseköğretim Kurumlarından Yurt İçindeki Yükseköğretim Kurumlarına Yatay Geçiş İşlemlerine ilişkin şartların aranması," düzenlemesine yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde iptal davalarının, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu, maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılabilecekleri hükme bağlanmıştır.
Yukarıda aktarılan hükme göre, iptal davası açılabilmesi için gerçek ya da tüzel kişiler ile dava konusu işlem arasında makul ve ciddi bir ilişkinin varlığı yeterli bulunmaktadır. Başka bir deyişle, İdare Hukuku'nun genel ilkelerine göre idari işlemin değişiklik yarattığı ya da doğmasına engel olduğu hukuki durumla menfaat bağı olan herkes bu idari işlemin iptalini isteyebilecektir.
Dolayısıyla iptal davası açılabilmesinin ön koşullarından biri davacının objektif ve subjektif dava ehliyetinin olmasıdır. Danıştay'ın istikrar bulan kararlarına göre, davacının subjektif dava açma ehliyetinin bulunduğunun kabulü için idari kararın davacının meşru, şahsi ve güncel bir menfaatini ihlal etmesi gerekmektedir. İptal davalarında, dava konusu işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinin saptanması sadece davacının bu davada ehliyetinin (subjektif ehliyetinin) bulunduğu, dolayısıyla davanın esasının incelenmesine geçilebileceği sonucunu yaratmaktadır.
Yukarıda belirlenen kişisel, meşru ve güncel bir menfaat alakasının varlığı taraf ilişkisinin kurulmasında yeterli sayılmakta ve bu husus davanın niteliğine ve özelliğine göre belirlenmektedir.
Somut olayda; 2018 yılında Ukrayna Mikolayiv I-III Seviyeli Genel Orta Eğitim Okulu'ndan lise diploması ve bu diplomasına denklik belgesi alarak Yurtdışından Öğrenci Kabulü’ne İlişkin Esaslar uyarınca Düzce Üniversitesi’ne kayıt yaptıran ve örgün eğitim şartını sağlamadığı gerekçesiyle kaydı silinen davacı ile Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarihli ... sayılı ''Yurtdışından Öğrenci Kabul Kontenjanlarından Yararlanan T.C. Vatandaşları'' konulu yazısının (b) ve (c) maddeleri arasında kişisel, meşru ve güncel bir menfaat ilişkisi bulunmadığından, anılan düzenlemenin (b) ve (c) maddeleri yönünden davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
ESAS YÖNÜNDEN:
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti'nin nitelikleri olarak belirtilen hukuk devletinin temel ilkeleri arasında "hukuki güvenlik" ve "belirlilik" ilkeleri yer almaktadır. Kişilerin hukuki güvenliğini sağlamayı amaçlayan hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde Devlete güven duyabilmesini, Devletin de yaptığı düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Hukuki güvenlik ve hukuki istikrar kişilerin gelecekle ilgili plan, düşünce ve kararlarında, var olan hukuk kurallarına güvenerek hareket etmelerinin hukuken korunmasına dayanak teşkil eder.
Anayasanın 124. maddesi gereği idarelerin, düzenleme yetkisine sahip olduğu alanlarda, eski hukuki durum çerçevesinde, hak kayıplarını önleyici düzenleme yapması da gerekmektedir. Bu sayede; hukuk devleti olmanın gereği olarak üstün kamu yararı ihlal edilmeden, kişilerin hukuki güvenliği korunmakla birlikte, idari istikrar da sağlanmaktadır.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun, 11/04/2012 tarih ve 28261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6287 sayılı Kanun'un 14 maddesi ile değişik "Yükseköğretime giriş ve yerleştirme" başlıklı 45. maddesinde, yükseköğretime giriş ve yerleştirmenin nasıl yapılacağı düzenlenmiş olup, (a) bendinde, yükseköğretim kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinin imkân ve fırsat eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yapılacağı; (b) bendinde, yükseköğretim kurumlarına esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî sınavlarla girileceği, (f) bendinde, "Yabancı uyruklu öğrenciler ile ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlayan öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kabul usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir. Uluslararası andlaşmalar gereği Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında burslu olarak öğrenim görecek yabancı uyruklu öğrencilerin yerleştirme işlemleri Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılır." hükmü yer almıştır.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarihli ... sayılı ''Yurtdışından Öğrenci Kabul Kontenjanlarından Yararlanan T.C. Vatandaşları'' konulu yazısı ile tüm üniversitelere duyurulan Yükseköğretim Yürütme Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı kararında; a.Yurtdışında bulunmaksızın uzaktan öğretim yoluyla yurtdışındaki bir liseden diploma alan adayların yurt dışından öğrenci kabul kontenjanları çerçevesinde yükseköğretime geçiş için bu diplomaları ile işlem yapılmaması ancak bu adayların YKS ile yükseköğretime geçiş başvurusu yapabilecekleri, d.Halihazırda bu tür diplomalar ile yurt dışından öğrenci kabul kontenjanlarına kayıt yaptırmış olan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı veya uyruğundan biri T.C olan çift uyruklu öğrencilerin durumlarının yukarıdaki hususlar çerçevesinde incelenerek işlem yapılması, e.Yukarıda belirtilen hususlara aykırı kayıt yapılmış olduğu tespit edilen öğrencilerle ilgili olarak tesis edilen işlemin iptalinin gerektiğinin bildirilmesinin uygun görüldüğü belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı (sehven istenen ... tarih ve ... sayılı) Raporu'nun incelenmesi:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı' başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; idari dava türlerinin arasında; idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları sayılmış olup 'Dilekçeler üzerine ilk inceleme' başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasının (d) bendinde; dava dilekçelerinin iptali istenen işlem yönünden idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken işlem olup olmadığı noktasında inceleneceği, 'İlk inceleme üzerine verilecek karar' başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde de, 14. maddenin 3. fıkrasının (d) bendine aykırı olarak açılan davanın reddine karar verileceği düzenlenmiştir.
İdari işlemler, idari makamların, kamu gücü kullanarak, idare işlevine ilişkin olarak tesis ettikleri, muhatapları yönünden çeşitli hak ve/veya yükümlülükler doğuran, muhataplarının hukuki durumlarında değişiklik yapan tek yanlı irade açıklamalarıdır. Buna göre, idari işlemlerin "idari makamlarca tesis edilmiş olma", "tek yanlı olma" ve "icrailik niteliğini taşıma" unsurlarını bünyesinde barındırması gerekmektedir. Bir işlemin iptal davasına konu edilebilir nitelikte kesin ve yürütülebilir bir işlem olup olmadığının, işlemin ismine veya idarenin isimlendirmesine bakılarak değil, işlemin içeriğine bakılarak belirlenmesi gerekmektedir.
Öğreti ve uygulamada; ilk inceleme hususlarından biri olarak öngörülen kesin ve yürütülebilir işlem kavramı icrai işlem kavramı ile birlikte değerlendirilmekte ve “kamu gücü ve kudretinin üçüncü kişiler üzerinde ayrıca başka bir işlemin varlığına gerek olmaksızın doğrudan doğruya çeşitli hukuki sonuçlar doğurmak suretiyle etkisini gösterdiği işlemler”in icrai nitelikte oldukları belirtilmektedir.
Milli Eğitim Bakanlığı'nın ... tarih ve... sayılı Teftiş Kurulu raporunda özetle; "... tarih ve E:... sayılı Bakanlık Olur'u üzerine başlatılan yurt dışından alınan lise diplomaları hakkındaki soruşturmanın Şanlıurfa, Gaziantep, Bursa ve Ankara illerinde yürütülen kısmına ilişkinolarak; yurt dışı lise mezuniyetine bağlı olarak denklik belgesi alan 450 öğrenciden 419'unun denklik belgesini yürürlükteki mevzuata aykırı olarak aldığı, bu öğrencilerin tamamının Türkiye'de bir liseden mezun olmalarına karşılık yurt dışındaki bir ortaöğretim kurumundan örgün veya uzaktan eğitim kapsamında almış oldukları diplomalarının olduğu, ancak Türkiye'deki mezuniyetlerini, Milli Eğitim Müdürlüklerine denklik belgesi düzenlenmesi talebiyle yaptıkları başvuru esnasında doldurdukları matbu Ek-1 Başvuru Formunda soru olarak yer almasına rağmen beyan etmedikleri, yurt dışındaki lise eğitimi aldıklarını belirttikleri tarihlerde yurt dışına hiç çıkmadıkları veya yurt dışında bulundukları tarihlerle yurt dışı eğitim tarihlerinin uyuşmadığı, yurt dışında eğitim gördüklerini belirttikleri tarihlerde aynı zamanda Türkiye'deki bir lisede de eğitim gördükleri, hususlarının en az biri veya bir kaçının birlikte görüldüğü, adı geçen öğrencilerin adlarına düzenlenen denklik belgelerinin iptal edilmesi gerektiği, durumun Yükseköğretim Kurulu'na bildirilmesinin uygun görüldüğü", hususlarına yer verildiği anlaşılmaktadır.
Dava konusu edilen ... tarih ve ... sayılı raporda da, ... tarih ve ...sayılı Teftiş Kurulu raporundaki tespitler doğrultusunda kapsama dahil edilen yeni öğrencilerin isimlerine yer verilerek, alınan ortaöğretim denklik belgeleri ve bu belgeler ile yükseköğretim kurumlarına yapılan kayıtların Yurt Dışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'a aykırı olduğu kanaatine varıldığı belirtilmiştir. Davacı hakkındaki tespit, bu raporda yer almaktadır.
Bu kapsamda; dava konusu edilen ... tarih ve ... sayılı sayılı Teftiş Kurulu raporunda,... tarih ve ... sayılı Teftiş Kurulu raporundaki tespitler doğrultusunda yeni öğrencilerin isimlerine yer verildiği, dolayısıyla işlemin idari davaya konu edilebilecek nitelikte bir işlem olmadığı anlaşıldığından, idari yargı yerince incelenmesine hukuki olanak bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu nedenle, davanın bu kısmının incelenmeksizin reddi gerekmektedir.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı Yürütme Kurulu Kararı'nın ve ... tarihli ... sayılı ''Yurtdışından Öğrenci Kabul Kontenjanlarından Yararlanan T.C. Vatandaşları'' konulu yazısının (a), (d) ve (e) maddelerinin, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısının, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve E.... sayılı yazısının, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarihli ve E-... sayılı yazısının ve Yükseköğretim Kurulu tarafından yayımlanan Yurt Dışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'ın incelenmesi;
Türkiye Cumhuriyeti uyruklu olup ortaöğretimini yurt dışında sürdüren öğrencilerin Türkiye'deki yükseköğretim kurumlarına kabul usul ve esasları, 2547 sayılı Kanun'un 45. maddesinde 30/03/2012 tarih ve 6287 sayılı Kanun ile değişiklik yapılıncaya kadar, Yükseköğretim Kurulu kararları ile belirlenmiştir. Ancak 11/04/2012 tarih ve 28261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6287 sayılı Kanun ile, 2547 sayılı Kanun'un 45. maddesi başlığı ile birlikte değiştirilmiş ve maddenin (f) bendinde, "... ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlayan öğrencilerin yükseköğretim kurumlarına kabul usul ve esasları Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir..." hükmüne yer verilmek suretiyle, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu olup ortaöğretimini yurt dışında sürdürenlerin, üniversitelerin yurt dışından öğrenci kabul kontenjanlarına başvurabilmeleri için "ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlamış olma" şartı getirilmiştir. Bu düzenlemeden; yurt dışından bir ortaöğretim kurumundan değil, yurtdışında ortaöğretimi tamamlayarak mezun olmanın, bir başka anlatımla, yabancı bir ülkedeki liselerde öğrenim görmek üzere gitmiş olup, fiilen yurtdışında bulunmak suretiyle ortaöğretimlerinin tamamını tamamlayarak mezun olanların, üniversitelerin yurt dışından öğrenci kabul kontenjanlarına başvuru hakkına sahip olduğu anlaşılmaktadır.
2547 sayılı Kanun'un 45. maddesi ile verilen yetki çerçevesinde, 2547 sayılı Kanun'da aranılan "ortaöğretimin tamamını yurt dışında tamamlamış olma" şartının sağlanması gerektiğine yönelik olarak, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Yürütme Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı toplantısı ile kabul edilen Yurtdışından Öğrenci Kabul Kontenjanlarından Yararlanan T.C. Vatandaşları konulu yazının (a) maddesinde, yurtdışında bulunmaksızın uzaktan öğretim yoluyla yurtdışındaki bir liseden diploma alan adayların yurt dışından öğrenci kabul kontenjanları çerçevesinde yükseköğretime geçiş için bu diplomaları ile işlem yapılmaması ancak bu adayların YKS ile yükseköğretime geçiş başvurusu yapabilecekleri, (d) maddesinde halihazırda bu tür diplomalar ile yurt dışından öğrenci kabul kontenjanlarına kayıt yaptırmış olan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı veya uyruğundan biri T.C. olan çift uyruklu öğrencilerin durumlarının yukarıdaki hususlar çerçevesinde incelenerek işlem yapılması, (e) maddesinde yukarıda belirtilen hususlara aykırı kayıt yapılmış olduğu tespit edilen öğrencilerle ilgili olarak tesis edilen işlemin iptalinin gerektiği belirtilmiş, bu düzenleme ... tarih ve 71226 sayılı karar ile tüm üniversitelere bildirilmiştir.
Bu kapsamda Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından inceleme başlatılmış ve hazırlanan ... tarih ve ... sayılı rapor ve ekleri dava konusu edilen ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ... sayılı yazılarıyla; Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı'nın... tarih ve... sayılı raporu ise ... tarih ve ... sayılı yazı ile Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından tüm üniversitelere gönderilmiş ve ismi belirtilen öğrenci kayıtlarının Yürütme Kurulu'nun ... tarih ve ... sayılı toplantısı ile kabul ilkeler doğrultusunda incelenerek işlem yapılmasının uygun görüldüğü belirtilmiştir.
Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'ın "Başvuracak Adaylar" başlıklı 4-b maddesinde, "01/02/2013 tarihinden sonra yurt dışında ortaöğretime başlayan adayların yurt dışından kabul kontenjanlarına ortaöğretiminin (lise) tamamını KKTC hariç yabancı bir ülkede tamamlayanların (ortaöğretiminin (lise) tamamını KKTC dışında yabancı bir ülkedeki MEB nezdinde açılmış olan Türk okullarında tamamlayanlar dahil) başvuru yapabilecekleri" düzenlenmiştir.
Yurtdışında bulunarak lise eğitimini yurtdışında tamamlayan T.C. uyruklu vatandaşların almadıkları bir eğitim sistemine ilişkin sorulardan oluşan sınavlarda düşük başarı elde etmeleri beklendiğinden bu öğrencilerin dezavantajının azaltılması, ülke farklılığından kaynaklanan eğitim farklılığı ve yükseköğretime girişte entegrasyonun sağlanması amacıyla ortaöğretimin tamamını yurtdışında tamamlayan T.C. uyruklu öğrencilere, yurtdışından öğrenci kabul kontenjanlarına başvurma hakkı tanınmıştır.
Dava konusu düzenlemenin kapsadığı öğrenci grubunun, bu düzenleme vasıtasıyla yurt dışından öğrenci kabul kontenjanları ile tercih edilen programa yerleşme hakkına sahip olmakla birlikte Türk vatandaşları gibi yükseköğretim kurumları sınavına girerek bir programa yerleştirilmelerinin de mümkün olduğu, Yurtdışından Öğrenci Kabulü kontenjanlarından yararlanarak yerleştirildikleri bölümden mezun olmaları durumunda ilgili programlara ÖSYS'ye girerek yerleşen ve mezun olan öğrenciler ile aynı haklara sahip olacakları, bu haliyle bir yükseköğretim programına yerleşme konusunda diğer öğrencilere göre çift imkana sahip oldukları açıktır.
Belirtilen koşullarda bulunmamasına rağmen Türkiye'de yaşayan bir çok adayın YKS ile yerleşmeleri zor olan programlarda eğitim görmek amacıyla bazı ülkelerde uzaktan eğitim yoluyla eğitim veren liselerden diploma alarak üniversitelere yabancı öğrenci statüsünde başvurma yoluna gidildiği ile ilgili şikayetler üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Bununla birlikte, Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı raporunda, "Yurtdışı lise mezuniyetine bağlı olarak denklik belgesi alan 450 öğrenciden 419'unun denklik belgesini yürürlükteki mevzuata aykırı olarak aldığı, Türkiye'de bir liseden mezun olmalarına karşılık yurtdışındaki bir ortaöğretim kurumundan örgün veya uzaktan eğitim kapsamında diploma aldıkları, yurtdışında lise eğitimi aldıklarını belirttikleri tarihlerde yurtdışına hiç çıkmadıkları veya yurtdışında bulundukları tarihlerle yurtdışı eğitim tarihlerinin uyuşmadığının belirtildiği, bu kapsamda yurtdışı öğrenci kontenjanından yükseköğretim programlarına yapılan kayıt işlemlerinin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanun'un 47/f bendi ile Yurtdışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar'a aykırı olduğu belirtilmiştir.
Ayrıca, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısı ile, ... tarihli yazının uygulamasında, covid 19 pandemisinin başlangıcından itibaren pandeminin devam ettiği süreçte Türkiye'de bulundukları sürenin ilgili ülkeye giriş çıkış kontrollerinde dikkate alınmaması gerektiği belirtilmiştir. Bu şekilde, öğrencilerin pandemiden kaynaklanan dezavantajı engellenmiş, yurtdışında bulunma imkanı olmadan yurtdışından diploma alan öğrencilerin, alınan diplomalar ile yükseköğretim programlarına kayıt olma hakları korunmuştur.
Bu itibarla, Kanun ile verilen yetki çerçevesinde tesis edilen dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı Yürütme Kurulu Kararı'nın ve ... tarihli ... sayılı ''Yurtdışından Öğrenci Kabul Kontenjanlarından Yararlanan T.C. Vatandaşları'' konulu yazısının (a), (d) ve (e) maddeleri, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısı, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve E.... sayılı yazısı, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarihli ve E-... sayılı yazısı ve Yükseköğretim Kurulu tarafından yayımlanan Yurt Dışından Öğrenci Kabulüne İlişkin Esaslar yönünden DAVANIN REDDİNE,
2. Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı raporu yönünden DAVANIN İNCELENMEKSİZİN REDDİNE,
3.Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı Yürütme Kurulu Kararı'nın ve ... tarih ve ... sayılı ''Yurtdışından Öğrenci Kabul Kontenjanlarından Yararlanan T.C. Vatandaşları'' konulu yazısının (b) ve (c) maddeleri yönünden DAVANIN EHLİYET YÖNÜNDEN REDDİNE,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
6. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
7. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere,18/03/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.