T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/7550
Karar No : 2024/7510
DAVACI : ... Odası
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
DAVANIN KONUSU :
Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü'nün 27/10/2021 tarihli ve 3168701 sayılı Genel Yazının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Davacı tarafından, Mevzuatla orman endüstri mühendisleri ile ağaç işleri endüstri mühendislerine verilmiş hak ve yetkilerin sınırlandırıldığı, farklı mühendislik alanlarının anılan mühendislerin faaliyet konusuna giren bir alanda işlem yapabilmesinin mümkün olmadığı, kapasite raporunun, tanzim edileceği iş ile ilgili faaliyet konusuna ait alanda çalışma şart ve yeteneğine sahip ilgili meslek mensubunca düzenlenmesi gerektiği, Bakanlıkça, kapasite raporlarının, üretim konusu ile ilgili eksper ya da mühendis tarafından düzenlenip düzenlenmediğinin denetlenmesi ve mevzuatla orman endüstri mühendisleri ile ağaç işleri endüstri mühendislerine verilmiş hak ve yetkilerin, başka mühendislerce kullanılmasının engellenmesinin zorunluluk olduğu, tüm bu nedenlerle dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :
Davalı idare tarafından, dava konusu düzenlemenin dayanak Yönetmeliğe uygun olduğu, Yönetmeliğin ilgili maddesine karşı açılan davada da yürütmenin durdurulmasına ilişkin istemin reddine karar verildiği ve bu karara karşı yapılan itirazın da reddedildiği, kapasite raporunun hazırlanması konusunda TOBB ve TESK’in yetkili olduğu, TOBB tarafından gönderilen yazıda; kendileri tarafından düzenlenen kapasite raporunun kimler tarafından ve ne şekilde düzenleneceğinin denetiminin Bakanlıklarının yetkisinde olmadığının belirtilmesi üzerine Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması ve İşaretlenmesine Dair Yönetmelikten “ilgili mühendis” ibaresinin çıkarıldığı, kapasite raporunun kimler tarafından ne şekilde düzenleneceği hususunun Bakanlıklarının yetkisinde olmadığı, davacı tarafından, dava dilekçesinde atıf yapılan mevzuatın hiçbirinin Bakanlıklarına ait olmadığı ileri sürülmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemin iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü'nün 27/10/2021 tarihli ve 3168701 sayılı genel yazısının iptali istemiyle açılmıştır.
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun Zararlı organizmaların kontrolü ve yükümlülükler başlıklı 15. maddesinin 14. fıkrasında ''Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir.'' hükmü yer almaktadır,
25 Mayıs 2019 tarih 30784 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması ve İşaretlenmesine Dair Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı; zararlı organizmaların, ihracatta kullanılan ahşap ambalaj malzemeleri ile taşınması ve yayılmasını engellemek için gerekli esasları belirlemektir."hükmü; "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "Ahşap ambalaj malzemesi: Bir malın desteklenmesi, korunması veya taşınmasında kullanılan, ahşaptan yapılmış palet, sandık, kasa, kutu, istif tahtası, kablo makarası ve bobin makarası gibi malzemeyi,"; (ö) bendinde, "Kapasite raporu: 12/9/2005 tarihli ve 25934 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Oda Muamelat Yönetmeliğinin 41 inci maddesi veya 12/9/2008 tarihli ve 26995 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu Kapasite Raporu Yönetmeliği uyarınca düzenlenen belgeyi," ifade edeceği belirtilmiştir.
12/09/2008 tarih ve 26995 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu Kapasite Raporu Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı; 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununa tabi esnaf ve sanatkarlara kapasite raporu verilmesine ilişkin esasları düzenlemektir." hükmüne yer verilmiş; "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Kapasite raporu (İşyeri durum belgesi): İmalat, ticaret, inşaat ve hizmet alanlarında faaliyet gösteren esnaf ve sanatkarlara ait bilgilerle, makine ve tesisat, yıllık üretim kapasitesi, kapasite hesabı, yıllık tüketim kapasitesi gibi bilgileri gösteren ve Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonunun onayından itibaren 3 yıl geçerliliği olan (Ek-1) belge," şeklinde tanımlanmış; "Kapasite raporunun düzenlenmesi" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında ise, "Kapasite raporu, esnaf ve sanatkarların kayıtlı bulundukları Esnaf ve Sanatkarlar Odaları tarafından tanzim edilir. Bu iş için görevlendirilecek Kapasite Tespit ve İnceleme Kurulu, üretim konusu ile ilgili mühendis, oda genel sekreteri, oda başkanı veya görevlendireceği oda yönetim kurulu üyesinden oluşur." düzenlemesi yer almıştır.
Ayrıca, 12/09/2005 tarih ve 25934 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Oda Muamelat Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmeliğin amacı, odaların işleyişine, üyelik kaydına, organ toplantılarına, odalarca verilen hizmetler ile onaylanan ve düzenlenen belgelere, örf, adet ve teamüller ile uyulması zorunlu mesleki kararlara, tahkime, odalarca tutulan defterlere ve bunların kayıt usulüne, odaların bünyesinde kayıt gören, düzenlenen ve dosyalanan her türlü evrak, belge ve defterlerin muhafazasına ve imhasına, ehliyet, temsil ve imza yetkisi ile genel sekreter ve yardımcılarının görev ve yetkilerine ve odalarca
yürütülen diğer iş ve işlemlere ilişkin usul ve esasları düzenlemektir." kuralı; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Yönetmelik, ticaret ve sanayi odasını, ticaret odasını, sanayi odasını, deniz ticaret odasını ve bunların şube ve temsilciliklerini kapsar." kuralı; "Sınai tesislerin kapasitelerinin tespiti" başlıklı 41. maddesinin 7. fıkrasında, "Kapasite raporlarının, odalarda istihdam edilen eksperler tarafından tanzim edilmesi esastır. Konuyla ilgili eksper istihdam edilmemesi halinde, kapasite raporları meclis tarafından onaylanan eksper listeleri arasından görevlendirileceklerce tanzim edilir. Kapasite raporlarının tanziminde görevlendirilecek eksperler hakkında Oda ve Borsalarda Hakem, Bilirkişi ve Eksper Listelerini Düzenleme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır." kuralına yer verilmiştir.
25/05/2019 tarih ve 30784 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması ve İşaretlenmesine Dair Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (r) bendinin, 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin ve 7. maddesinin 2. fıkrasının (f) bendinde yer alan "5° C" ibaresinin iptali açılan dava da Danıştay 10. Dairesinin 31/03/2022 tarih ve E:2019/9734, K:2022/1776 sayılı kararıyla reddedilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünün, Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması ve İşaretlenmesine Dair Yönetmelik çerçevesinde verilecek olan işletme izin belgesi için sunulması gerekli kapasite raporları hakkındaki, kapasite raporunu düzenlemekle yetkili olan TOBB ve TESK tarafından onaylanarak uygun görülen kapasite raporlarının müdürlüklerce kabul edileceğine ilişkin 27/10/2021 tarih ve 3168701 sayılı genel yazısının iptali istenilmektedir.
Her ne kadar kapasite raporunun kim/kimler tarafından, hangi usul ve esaslar çerçevesinde hazırlanacağı hususu dava konusu Yönetmelikte doğrudan düzenlenmemiş ise de; söz konusu ayrıntılar, Yönetmeliğin tanım maddesinde atıfta bulunulan Oda Muamelat Yönetmeliği ile Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu Kapasite Raporu Yönetmeliği'nde düzenlenmiştir. Buna göre, izin belgesine başvuracak kişinin esnaf veya sanatkar statüsünde olması halinde, kapasite raporlarının, Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu Kapasite Raporu Yönetmeliği uyarınca "üretim konusu ile ilgili mühendis"in de yer aldığı Kapasite Tespit ve İnceleme Kurulunun raporu üzerine "Esnaf ve Sanatkarlar Odaları" tarafından tanzim edileceği; izin belgesi başvuru sahibinin tacir veya sanayici olması halinde ise, Oda Muamelat Yönetmeliği'ne göre "konuyla ilgili eksper" tarafından hazırlanacağı açıktır.
Bu durumda , izin belgesi almak için başvuranın, esnaf veya sanatkar ya da tacir veya sanayici olmasına göre kapasite raporlarının TOBB ve TESK tarafından onaylanmasına ilişkin genel yazıda yukarıda aktarılan mevzuat uyarınca hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Sekizinci ve Dördüncü Dairelerince 2575 sayılı Yasaya 3619 sayılı Yasayla eklenen Ek 1 maddesi hükmü uyarınca birlikte yapılan toplantıda işin gereği görüşüldü:
HUKUKİ SÜREÇ :
Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü'nün ... tarihli ve ... sayılı işlemi ile, tüm il müdürlüklerine, Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması ve İşaretlenmesine Dair Yönetmelikte tanımlanan kapasite raporları ile ilgili kapasite raporu düzenlemeye yetkili olan TOBB ve TESK tarafından onaylanarak uygun görülenlerin müdürlüklerince kabul edileceğinin bildirilmesi üzerine itirazen incelenen dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İlgili Mevzuat:
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun "Zararlı Organizmaların Kontrolü ve Yükümlülükler" başlıklı 15. maddesinin dokuzuncu ve ondördüncü fıkralarında, ambalaj malzemesi olarak kullanılacak ahşap ambalaj malzemelerinden onay alınması gerekenlerin Bakanlıkça belirleneceği, belirlenen ahşap ambalaj malzemelerini üreteceklerin Bakanlıktan onay almak zorunda oldukları ve uygulama ile ilgili usul ve esasların Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
25/05/2019 tarih ve 30784 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/01/2020 tarihinde yürürlüğe giren Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması ve İşaretlenmesine Dair Yönetmelik'in "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasının (ö) bendinde, "Kapasite Raporu"nun; 12/9/2005 tarih ve 25934 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Oda Muamelat Yönetmeliği'nin 41. maddesi veya 12/9/2008 tarih ve 26995 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu Kapasite Raporu Yönetmeliği uyarınca düzenlenen belgeyi ifade ettiği belirtilmiş; "İzin belgesi başvurusu" başlığını taşıyan 5. maddesinde, "ısıl işlem fırınına ait; ısıl işlem fırını sayısı ve ebatlarının belirtildiği, bir partide yer alabilecek en fazla ahşap ambalaj malzemesi miktarının, demonte halde ısıl işlem uygulaması yapılacak ahşap malzemeler için m³ cinsinden, montajlı halde ısıl işlem uygulaması yapılacak ahşap ambalaj malzemesi çeşidi için, adet cinsinden hesaplamanın yapıldığı kapasite raporu", izin belgesi almak isteyen işletmeler tarafından, Bakanlık birimlerine yapılacak müracaatta sunulması gerekli belgeler arasında düzenlenmiştir.
12/09/2005 tarih ve 25934 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Oda Muamelat Yönetmeliği'nin "Sınai tesislerin kapasitelerinin tespiti" başlıklı 41. maddesinin yedinci fıkrasında, "Kapasite raporlarının, odalarda istihdam edilen eksperler tarafından tanzim edilmesi esastır. Konuyla ilgili eksper istihdam edilmemesi halinde, kapasite raporları meclis tarafından onaylanan eksper listeleri arasından görevlendirileceklerce tanzim edilir. Kapasite raporlarının tanziminde görevlendirilecek eksperler hakkında Oda ve Borsalarda Hakem, Bilirkişi ve Eksper Listelerini Düzenleme Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanır." düzenlemesine; 12/09/2008 tarih ve 26995 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu Kapasite Raporu Yönetmeliğinin "Kapasite raporunun düzenlenmesi" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasında, "Kapasite raporu, esnaf ve sanatkarların kayıtlı bulundukları Esnaf ve Sanatkarlar Odaları tarafından tanzim edilir. Bu iş için görevlendirilecek Kapasite Tespit ve İnceleme Kurulu, üretim konusu ile ilgili mühendis, oda genel sekreteri, oda başkanı veya görevlendireceği oda yönetim kurulu üyesinden oluşur" düzenlemesine yer verilmiştir.
Dava Konusu İşlemin Değerlendirilmesi:
25/05/2019 tarih ve 30784 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak 01/01/2020 tarihinde yürürlüğe giren Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması ve İşaretlenmesine Dair Yönetmelik'te, ahşap ambalaj malzemelerini üreteceklerin, izin belgesi almak amacıyla Bakanlığa yapacakları müracaatta sunmaları gereken belgeler arasında sayılan kapasite raporunun, içeriğinde bulunması gerekli hesaplamalar dışında, bu raporların, kim tarafından ve hangi usûl ve esaslar çerçevesinde düzenleneceğine ilişkin bir kurala yer verilmemiştir.
Bu hususlara yönelik ayrıntılar, Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması ve İşaretlenmesine Dair Yönetmelik'in tanım maddesi ile atıfta bulunulan Oda Muamelat Yönetmeliği ile Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu Kapasite Raporu Yönetmeliği'nde düzenlenmiştir.
Kapasite raporlarının, Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu Kapasite Raporu Yönetmeliği'nde "üretim konusu ile ilgili mühendis", Oda Muamelat Yönetmeliği'nde ise "konuyla ilgili eksper" tarafından hazırlanacağı özellikle belirtilmiş olup, gerek 5996 sayılı Kanun'da gerekse de bahsi geçen Yönetmelik'lerde, kapasite raporlarının konu ile ilgili mühendis ya da eksper tarafından hazırlanmamış olması hâlinde dahi Bakanlıkça kabul edilmesi gerekliliğini ortaya koyan bir düzenleme bulunmamaktadır.
Uyuşmazlıkta, Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünün, Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması ve İşaretlenmesine Dair Yönetmelik çerçevesinde verilecek olan işletme izin belgesi için sunulması gerekli kapasite raporları hakkındaki, kapasite raporunu düzenlemekle yetkili olan TOBB ve TESK tarafından onaylanarak uygun görülen kapasite raporlarının müdürlüklerce kabul edileceğine ilişkin 27/10/2021 tarih ve 3168701 sayılı Genel Yazısının iptali istenilmektedir.
Her ne kadar kapasite raporunun kim/kimler tarafından, hangi usul ve esaslar çerçevesinde hazırlanacağı hususu dava konusu Yönetmelikte doğrudan düzenlenmemiş ise de; söz konusu ayrıntılar, Yönetmeliğin tanım maddesinde atıfta bulunulan Oda Muamelat Yönetmeliği ile Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu Kapasite Raporu Yönetmeliği'nde düzenlenmiştir. Buna göre, izin belgesine başvuracak kişinin esnaf veya sanatkar statüsünde olması halinde, kapasite raporlarının, Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu Kapasite Raporu Yönetmeliği uyarınca "üretim konusu ile ilgili mühendis"in de yer aldığı Kapasite Tespit ve İnceleme Kurulunun raporu üzerine "Esnaf ve Sanatkarlar Odaları" tarafından tanzim edileceği; izin belgesi başvuru sahibinin tacir veya sanayici olması halinde ise, Oda Muamelat Yönetmeliği'ne göre "konuyla ilgili eksper" tarafından hazırlanacağı düzenlemiştir.
Bu durumda , izin belgesi almak için başvuranın, esnaf veya sanatkar ya da tacir veya sanayici olmasına göre kapasite raporlarının TOBB ve TESK tarafından onaylanmasına ilişkin dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,
25/12/2024 tarihinde oyçokluğu karar verildi.
KARŞI OY :
(X) - Dava, Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünün, Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması ve İşaretlenmesine Dair Yönetmelik çerçevesinde verilecek olan işletme izin belgesi için sunulması gerekli kapasite raporları hakkındaki, kapasite raporunu düzenlemekle yetkili olan TOBB ve TESK tarafından onaylanarak uygun görülen kapasite raporlarının müdürlüklerce kabul edileceğine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı idare tarafından daha önce aynı konuda, Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğünün, tüm il müdürlüklerine bildirilen, Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması ve İşaretlenmesine Dair Yönetmelikte tanımlanan kapasite raporlarının hangi meslek mensubu eksperin düzenlediğine bakılmaksızın içeriğinde hesaplama hatası bulunmaması koşuluyla kabul edileceğine ilişkin...tarih ve ... sayılı işlem tesis edilmiştir.
Söz konusu işlem hakkında TMMOB Orman Mühendisleri Odası tarafından açılan davada, Danıştay 10. Dairesi tarafından E:2020/3004 sayılı 18/02/2021 tarihli kararı ile yürütmenin durdurulması istemi reddedilirken; bu karara yapılan itiraz üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından verilen YD itiraz no: 2021/519 sayılı 22/09/2021 tarihli kararında "ahşap ambalaj malzemelerinin ısıl işleme tabi tutulması ve işaretlenmesi konusunda düzenleme yapmaya yetkili olduğu görülen davalı idarenin, kendi görev alanını ilgilendiren bir konuda, işletme izni verilmesi için aranan bir belgenin, usulüne uygun olarak hazırlanıp hazırlanmadığını kontrol etmekle yükümlü olduğu açıktır. Bu durumda, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği veya Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu tarafından hazırlanan kapasite raporlarının, hangi meslek mensubu eksperin düzenlediğine bakılmaksızın, içeriğinde hesaplama hatası bulunmaması koşuluyla kabul edileceğine yönelik olarak tesis edilen dava konusu işlemde, hukuka uyarlık bulunmadığı ve uygulanması halinde giderilmesi güç veya imkansız zararların doğmasına yol açacağı sonucuna ulaşılmıştır." gerekçesi ile itirazın kabulü ile dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiştir.
Davalı idare bu defa dava konusu işlemi tesis ederken, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından verilen YD itiraz no: 2021/519 sayılı 22/09/2021 tarihli kararın, yürürlükte bulunan Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması ve İşaretlenmesine Dair Yönetmelik hakkında olmadığı, kapasite raporunun nasıl ve ne şekilde düzenleneceği, kimler tarafından imzalanacağı gibi konuların görev ve sorumluluk alanına girmeyen konular olduğu, bundan sonra bütün illerde kapasite raporu ile ilgili uygulamanın 25/05/2019 tarih ve 30784 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/01/2020 tarihinde yürürlüğe giren Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması ve İşaretlenmesine Dair Yönetmelik hükümlerine göre yürütüleceği ve kanunen kapasite raporunu düzenlemekle yetkili olan TOBB ve TESK tarafından onaylanarak uygun görülen kapasite raporlarının müdürlüklerince kabul edileceği düzenlemesine yer verilmiştir.
Anayasamızın 'Cumhuriyetin nitelikleri' başlıklı 2. maddesinde hukuk devleti ilkesine yer verilmiş olup 'Hak arama hürriyeti' başlıklı 36. maddesinde; "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir..." hükmü, 'Yargı yolu' başlıklı 125. maddesinde; "İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır." hükmü ve 'Mahkemelerin bağımsızlığı' başlıklı 138. maddesinde ise; "...Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez." hükmü yer almıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'Kararların sonuçları' başlıklı 28. maddesinde; "Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez...Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemeleri kararlarına göre işlem tesis edilmeyen veya eylemde bulunulmayan hallerde idare aleyhine Danıştay ve ilgili idari mahkemede maddi ve manevi tazminat davası açılabilir. Mahkeme kararlarının süresi içinde kamu görevlilerince yerine getirilmemesi hâlinde tazminat davası ancak ilgili idare aleyhine açılabilir." kuralına yer verilmiştir.
Hukuk Devletinde idarenin eylem ve işlemlerinin hukuka uygunluğunun ve sonuçta idarenin hukuka bağlılığının yargısal denetimi iptal davaları yoluyla sağlanmaktadır.
İdarelerin icrai karar alma ve re'sen hareket etme gücüne sahip oldukları dikkate alındığında; hukuk devleti ilkesi uyarınca bireylerin de idari eylem ve işlemlerden dolayı yargı yoluna başvurabilmeleri bir hak niteliğindedir.
Anayasamızın ve 2577 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen ilgili maddelerinde; idarelerin mahkeme kararlarına uymak zorunda oldukları ve mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyecekleri ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyecekleri hükme bağlanmış olup idareler yargı kararlarını gecikmeksizin ve aynen uygulamak zorundadırlar.
Bu kapsamda, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın dava konusu...1 tarihli ve ... sayılı işlemin daha önce aynı konuda tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işlem hakkında Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından verilen YD itiraz no: 2021/519 sayılı, 22/09/2021 tarihli yürütmesinin durdurulması kararını bertaraf edecek şekilde ve yargı kararının uygulanmasını engeller nitelikte düzenlemeler içerdiği, bu sebeple dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığından iptali gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.