T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/8047
Karar No : 2024/3775
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVACI) ... Özel Eğitim Rehabilitasyon Okul Hizmetleri Kozmetik Medikal Oyuncak Turizm Taşımacılık Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) ...Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : .. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Sivas İli, Merkez İlçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... Apartmanı Sitesi, No:... adresinde faaliyet gösteren Özel ... Kozmetik Kursu'nun 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunun 7. maddesi uyarınca sürekli kapatılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile kapatılan işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin .. tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla; Özel ... Kozmetik Kursu'nun sürekli kapatılmasına ilişkin Sivas Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemin 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunun 7. maddesi uyarınca tesis edildiği, anılan madde incelendiğinde ise; kurum açma izni verilen kurumlardan, verilen izni amacı dışında kullandığı tespit edilen kurumların kurum açma izni ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatlarının iptal edileceğinin düzenleme altına alındığı, kurumların sürekli kapatılmasına yönelik ayrıca bir yetki verilmediği, buna karşın davalı idarece kozmetik kursuna verilen kurum açma izni ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilmeksizin kurumun sürekli kapatılması yönünde işlem tesis edildiği, işlem tarihi itibarıyla usulüne uygun alınmış kurum açma izni ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan dava konusu kozmetik kursuna ilişkin, anılan izin ve ruhsatlar iptal edilmeksizin tesis edilen kurumun sürekli kapatılmasına ilişkin dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı; anılan ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin Sivas Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden; kurum açma izni verilerek işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenen özel öğretim kurumunun verilen izni amacı dışında kullanıldığı sonuç ve kanaatine varıldığı, davalı idarece özel öğretim kurumuna verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemlerden; Özel ... Kozmetik Kursunun sürekli kapatılmasına ilişkin Sivas Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün... tarih ve ... sayılı işleminin iptaline, Özel ... Kozmetik Kursu'na ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine dair Sivas Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün dava konusu ... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı tarafından, program onayında bulunmayan PRP, Mezoterapi ve diğer alanlarda ücret karşılığı işlem yapılması ve çeşitli kozmetik ürünlerinin satılarak kurumun kuruluş amacı dışında kullanılmasının gösterildiği, mezoterapi işleminin kursta yapılmadığı, bu işlemin 2013 yılından itibaren doktor refakatinde yapılan işlemler olduğu, diğer hususların 18.05.2018 tarih ve 7141 sayılı Kanunla 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'na eklenen mal ve hizmet üretme kapsamında kaldığından işleme dayanak yapılamayacağı ileri sürülerek kararın davanın reddine ilişkin kısmının hukuka aykırı olduğu ve bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.
Davalı idarece; davacı şirkete ait ve özel öğretim kurumu olarak faaliyetlerine devam eden, Özel ... Kozmetik Kursu'nun; ticari bir şirket gibi çalıştırıldığı, amacı dışında faaliyet gösterdiği, kurumun amacı dışında kullanıldığı ve gerçeğe aykırı reklam yapıldığı kanaatine varıldığı, Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 7. maddesindeki "Amacı dışında kullanılan özel öğretim kurumları kapatılır" hükmüne uygun olarak kapatılması teklifi getirildiği, soruşturma raporunda getirilen teklife uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilip kurumun kapatıldığı, kurumların faaliyete başlayabilmeleri için kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı almalarının zorunlu olduğu, bu durumun kurumun açılışı anlamına geldiği, yine kurumun kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi ile de faaliyetin sona erdiği, yani kurumun kapatıldığı, Mahkemece kapatma işleminin kurum açma izninin iptalinden farklı bir işlem olarak değerlendirilmesinin hukuka ve mevzuata aykırı olduğu, kararın iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından istemin reddi gerektiği savunulmakta olup; davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile faaliyet gösteren Özel ... Kozmetik Kursu'nun 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 7. maddesi gereği kursun kurum açma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesinin teklifi üzerine Sivas Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün dava konusu ... tarih ve ... sayılı işlemiyle; hazırlanan soruşturma raporu gereğince 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca kursun sürekli kapatılmasına ve kurumda Güzellik Uzmanı Kurs Programına kayıtlı dokuz (9) kursiyerin Sivas Halk Eğitim Merkezi ve Akşam Sanat Okulu'nda eğitimlerini tamamlamasına karar verildiği, Sivas Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün diğer dava konusu ... tarih ve... sayılı işlemiyle; kurum hakkında hazırlanan inceleme soruşturma raporu uyarınca kapatılan işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine karar verildiği, davacı şirket tarafından, anılan işlemlerin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 1. maddesinde "Bu Kanunun amacı, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişiler tarafından açılacak özel öğretim kurumlarına kurum açma izni verilmesi, kurumun nakli, devri, personel çalıştırılması, kurumlara yapılacak malî destek ve bu kurumların eğitim-öğretim, yönetim, denetim ve gözetimi ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarının; eğitim-öğretim, yönetim, denetim, gözetim ve personel çalıştırılmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir.Bu Kanun, Türkiye Cumhuriyeti uyruklu gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri veya özel hukuk hükümlerine göre yönetilen tüzel kişilerce açılan özel Öğretim kurumları ile yabancılar tarafından açılmış bulunan özel öğretim kurumlarını kapsar." hükmü yer almakta olup; ''Kurum açma izni'' başlıklı 3. maddesinde ise; bir kurumda öğretime başlayabilmek için kurum açma izni alınmasının zorunlu olduğu, izin başvurularının ilgili millî eğitim müdürlüğüne yapılacağı, Valilikçe yapılan inceleme sonucunda açılması uygun görülen okullar dışındaki kurumlara kurum açma izni verileceği, Valilikçe açılması uygun görülen okullara ilişkin başvuruların ise kurum açma izni verilmek üzere Bakanlığa gönderileceği, kurum açma izni talebinin valilikçe reddedilmesi hâlinde, kurucu veya kurucu temsilcisi tarafından taleplerinin reddine ilişkin işlemin tebliğinden itibaren onbeş iş günü içinde Bakanlığa itirazda bulunulabileceği, itirazın, Bakanlıkça onbeş iş günü içinde karara bağlanacağı, kurum açma izni alınmadıkça, kuruma öğrenci kaydı yapılamayacağı hükme bağlanmıştır.
Yine anılan Kanun'un "Kurum açma izninin iptali, kurumun kapatılması, devri ve nakli" başlıklı 7. maddesinde; kurum açma izni verilen kurumlardan iki yıl içerisinde faaliyete başlamayan, faaliyete başladıktan sonra yönetmelikte belirtilen süreden daha fazla izinsiz ara veren veya söz konusu izni amacı dışında kullandığı tespit edilen kurumların kurum açma izni ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edileceği belirtilmiş olup; özel öğretim kurumunun; 14/6/1973 tarihli ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanununun genel ve özel amaçları ile temel ilkelerine uymaması halinde brüt asgari ücretin on katı; fiilin tekrarı hâlinde idari para cezası miktarı beş kat artırılarak uygulanır ve bu bentlerdeki fiillerin üçüncü kez tekrarlanması hâlinde ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir
20/03/2012 Tarih ve 28239 Sayılı Resmî Gazete’de Yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin "Bakanlıkça ve valilikçe yapılacak işlemler" başlıklı 6. maddesinin 2. fıkrasının da; "(Değişik fıkra: 19.02.2020 - 31044 s. R.G. Yön./4. md.) Birinci fıkra kapsamında düzenlenen inceleme raporunda kurum açılışının uygun görülmesi ve yetkili makamlarca yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan kişilerin aynı fıkrada belirtilen şartları haiz olduğunun belge ile tespit edilmesi durumunda okul öncesi eğitim kurumu ve sosyal etkinlik merkezlerine ait belgeler, kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmek üzere beş iş günü içinde, ilkokul, ortaokul, lise ve özel eğitim okullarına ait belgeler ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmek üzere en geç Ağustos ayının ikinci haftasından önce valiliğin uygun görüşü ile birlikte Bakanlığa gönderilir. Diğer kurumlara ise valilikçe uygun görülmesi halinde on beş iş günü içinde kurum açma izni (EK-2) ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı (EK-2/A) düzenlenir."; aynı maddenin 3. fıkrasınında; "(3) (Değişik fıkra: 19.02.2020 - 31044 s. R.G. Yön./4. md.) Bakanlıkça uygun görülen okullara kurum açma izni (EK-3) ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı (EK-3/A) ve sosyal etkinlik merkezlerine kurum açma izni (EK-3/B) ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı (EK-3/C) on beş iş günü içinde düzenlenir."; "Kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptali ve geçici olarak kapatma" başlıklı 9. maddesinin 1. fıkrasında; "Kanunun 7 nci maddesi hükümlerinde belirtilen durumların gerçekleşmesi hâlinde işlenen fiile göre kuruma idari para cezası uygulanır veya kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir." düzenlemelerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu kararın Davacı şirket tarafından işletilen Özel ... Kozmetik Kursu'na ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin Sivas Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemine ilişkin kısmı yönünden yapılan değerlendirme:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyize konu kararın Davacı şirket tarafından işletilen Özel ... Kozmetik Kursu'nun sürekli kapatılmasına ilişkin Sivas Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemine ilişkin kısmı yönünden yapılan inceleme:
5580 sayılı Kanun'un "Kurum açma izninin iptali, kurumun kapatılması, devri ve nakli" başlıklı 7. maddesinde, kurumların denetimi neticesinde uygulanacak olan yaptırımlar bağlamında ikili bir ayrıma gidildiği; buna göre; eğer kurum açma izni verilen kurum, iki yıl içerisinde faaliyete başlamadıysa veya faaliyete başladıktan sonra Yönetmelikte belirtilen süreden daha fazla izinsiz ara verdiyse veyahut da kurum açma iznini amacı dışında kullanırsa, bu kurumların doğrudan kurum açma izni ile iş yeri açma çalışma ruhsatlarının iptal edileceği; ancak; özel öğretim kurumunun; Bakanlıkça onaylı yerleşim planında izinsiz değişiklik yapması, gerçeğe aykırı reklam ve ilan vermesi veya reklam ve ilanlarda öğrenci resim ve bilgilerini kullanması, haftalık ders çizelgesi ve programları Bakanlık izni olmadan kurumda uygulaması, bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunması, mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmaması veya mevzuata aykırı personel çalıştırması, 14/6/1973 tarihli ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanununun genel ve özel amaçları ile temel ilkelerine uymaması, kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi ve mevzuata uygun olarak kapatılmamasının ilgili idarece tespiti halinde; anılan fiilin ilk kez gerçekleşmesi durumunda idari para cezası; tekrarı halinde katlı (artırılmış ) idari para cezası yaptırımı ile karşı karşıya kalacağı; üçüncü kez tekrarı halinde ise; kurumun kapatılacağı kurala bağlanmıştır.
Mahkemece, Kanun'da yer alan; "kurum açma iznini amacı dışında kullanımı" halinde, bu kurumların doğrudan kurum açma izni ile iş yeri açma çalışma ruhsatlarının iptal edileceği kuralının kapatma şekilde bir yaptırım içermediği gerekçesiyle işlemin mevzuata aykırı olduğu yolunda değerlendirme yapılmış olup; dava konusu işlemde "... kapatılması" olarak ifade edilen yaptırımın mahiyetinin mevzuat çerçevesinde açıklığa kavuşturulması uyuşmazlığın çözümünde önem arz etmektedir.
Özel öğretim kurumlarının faaliyete başlayabilmeleri için; kurum açılışının uygun görülmesi ve yetkili makamlarca yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan kişilerin aynı fıkrada belirtilen şartları haiz olduğunun belge ile tespit edilmesi durumunda okul öncesi eğitim kurumu ve sosyal etkinlik merkezlerine ait belgeler, kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmek üzere beş iş günü içinde, ilkokul, ortaokul, lise ve özel eğitim okullarına ait belgeler ise kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmek üzere en geç Ağustos ayının ikinci haftasından önce valiliğin uygun görüşü ile birlikte Bakanlığa gönderilir. Diğer kurumlara ise valilikçe uygun görülmesi halinde on beş iş günü içinde kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenir. Bakanlıkça uygun görülen okullara kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı ve sosyal etkinlik merkezlerine kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı on beş iş günü içinde düzenlenir.
Görüldüğü üzere; kurum adına düzenlenen kurum açma izni üzerine bu izne bağlı olarak iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği, kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlenmesinin kurumun açılışı anlamına geldiği, anılan kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesinin de kurumun kapatılması mahiyetinde olduğu hususunda duraksama bulunmamaktadır.
Uyuşmazlıkta; Sivas Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemi üzerine kapatılan işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin tesis edildiği görülmektedir.
Bu itibarla; "kurum açma iznini amacı dışında kullanımı" halinde, bu kurumların doğrudan kurum açma izni ile iş yeri açma çalışma ruhsatlarının iptal edileceği kuralının kapatma şekilde bir yaptırım içermediği gerekçesiyle işlemin mevzuata aykırı olduğu yolunda değerlendirme ile Sivas Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptaline ilişkin kararın bu kısmında hukuka uyarlık; Mahkeme kararının iptale ilişkin kısmına karşı yapılan istinaf kanun yolu başvurusunun reddi yolunda verilen bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Davacının temyiz isteminin reddine; davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... ayılı kararının;
a) Sivas Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işlemine ilişkin kısmının ONANMASINA oybirliği ile,
b) Sivas Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ... tarih ve ...sayılı işlemine ilişkin kısmının BOZULMASINA oyçokluğu ile,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 14/06/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X) Bölge İdare mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yer alan nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen kararın Sivas Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptaline ilişkin kısmının dayandığı gerekçenin usul ve kanuna uygun olduğu, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmadığı, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın ilgili kısmının onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.