T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/856
Karar No : 2025/276
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, adına kayıtlı ... plakalı araç ile ilgili belediyeden alınan izin / ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-b maddesi uyarınca aracın 30 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... gün ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının düzenlenme amacının korsan taşımacılığın engellenmesi olduğu ancak bu durumun somut bir şekilde belirlenebilmesi için Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 67. ve 68. maddelerinde belirtilen ihlal ve idari para cezası karar tutanağının belirtilen usul ve esasta düzenlenmiş olmasının gerektiği, Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin 67. ve 68. maddelerinde ihlal tespitine dair tutanağın düzenlenmesi usul ve esasları belirtilmiş olup, tutulan tutanaklarda ad, soyad, ünvan gibi kişisel bilgiler ile bulunduğu konuma ilişkin yer, tarih, saat ve dakikanın da belirtilerek tebliğ yerine geçmek üzere hakkında işlem yapılana veya temsilcisine imza karşılığı verileceği hususları düzenlenmiş olduğundan; sadece tespite yönelik fotoğraflamanın yapılması, Yönetmelik'de düzenlenen tutanak tutma yükümlülüğünü ortadan kaldırmayacağından, belirtilen usul ve esasa uygun tutulacak tutanağa dayalı olarak tesis edilmeyen dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, yapılan denetimde davacıya ait ... plakalı aracın izinsiz öğrenci taşımacılığı yaptığının tespit edildiği, araç sürücüsünden izin belgesi sorulduğunda herhangi bir bilgi - belge ibraz edilemediği, araçta taşınan yolcuların öğrenci ve yaşlarının küçük olması nedeniyle olumsuz etkilenmemeleri adına kimlik bilgileri, imzaları alınmadan dava konusu işlemin tesis edildiği, ancak ispat açısından fotoğraflama yapıldığı, temyize konu kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
27/12/2019 günü saat 16:00 sıralarında Kayseri ili, ... Mahallesi, ... Caddesi ile ... Sokağı kavşağında meydana gelen yaralamalı trafik kazasına müdahale eden Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü ekipleri tarafından davacı adına kayıtlı ... plakalı araç ile ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında ilgili belediyeden okul servis aracı güzergah kullanımı izin belgesi alınmaksızın öğrenci servis taşımacılığı yapıldığının aynı gün düzenlenen, araç sahibi ve sürücüsü tarafından imzalanan trafikten men/muhafaza altına alma tutanağıyla tespit edildiğinden bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-b maddesi uyarınca aracın 30 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun "Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları" başlığını taşıyan 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
25/10/2017 tarih ve 30221 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (ğ) bendinde''; Özel izin belgesi: Karayolları Trafik Kanunu, Büyükşehir Belediyesi Kanunu, Belediye Kanunu, 18/7/1997 tarihli ve 23053 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliği ve bu Yönetmelik ile Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME), il-ilçe trafik komisyonu kararlarına uygunluğu anlaşılan okul servis araçlarına büyükşehirlerde ilgili büyükşehir belediyeleri, diğer yerlerde ise ilgili belediyeler tarafından verilen ve okul servis aracının ilgili büyükşehir belediyesi/belediye sınırları içinde izleyeceği güzergah ile işletenini, şoförünü, rehber personelini, taşıtın plakasını, cinsini, taşıma sınırını belirten belgeyi'' ifade ettiği, "Taşımacının şartları ve yükümlülükleri" başlıklı 5. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinde; taşımacıların; taşımanın tamamının veya bir kısmının bir büyükşehir belediyesi/belediye sınırları içerisinde gerçekleşmesi halinde; şehir içinde izlenecek güzergâh için ilgili büyükşehir belediyesinden/belediyeden özel izin belgesi almakla yükümlü oldukları düzenlemesi yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu işlemleri tesis eden kolluğun tutanak düzenlemesi zorunlu olmakla birlikte, düzenlenen tutanaklar işlemlerin sebep unsurunun ortaya konulması bakımından önem teşkil etmektedir.
Öte yandan idari işlemin sebep unsurunun tereddüte mahal bırakmayacak şekilde kamera kaydı, fotoğraf ve sair beşeri, teknolojik imkanlar ile ispat edildiği durumlarda mevcut tutanağın şekli eksiklikler içermesi ya da tutanak düzenlenmemiş olması, işlemi sakat hale getirmeyecektir. İdari yargının re'sen araştırma ilkesi çerçevesinde elde edilen deliller de işlemin sebep unsuruna dayanak alınabilecektir. Diğer bir anlatımla, olayın şekli ve taşımacılığın mahiyeti, imzalı veya imzadan imtina şerhi içeren, geçerli araç trafikten men / muhafaza altına alma tutanağı, trafik idari para cezası tutanağı, video kaydı ve fotoğraflar ile tespit edilebiliyorsa, sadece olay tutanağının bulunmaması, dava konusu işlemin hukuka aykırı olmasına yol açmayacaktır.
Dosyada yer alan tutanaklar, bilgi, belgeler ve fotoğrafların incelenmesinden; denetimin yapıldığı tarihte davacının uyuşmazlığa konu okul servis taşımacılığına ilişkin güzergah izin belgesinin olmadığı, sadece Kayseri Büyükşehir Belediyesi tarafından düzenlenen 02/05/2019-02/05/2020 tarihleri arasında geçerli olan ticari taşıt özel izin belgesinin bulunduğu, yaşanan trafik kazası neticesinde kolluk yetkililerince düzenlenen ve araç sahibi davacının da imzasının yer aldığı 27/12/2019 tarihli araç trafikten men/muhafaza altına alma tutanağında fiilin işlendiği tarih, yer, saat ve dayanak kanun maddesinin belirtildiği anlaşılmıştır.
Bununla birlikte; davacının araçta 3 yaşlarında 2 çocuğu yılbaşı provasına götürdüğünü ikrar ettiği; personel taşımacılığı yapılmadığı açıktır.
Davalı idarenin, ''araçta taşınan yolcuların öğrenci ve yaşlarının küçük olması nedeniyle olumsuz etkilenmemeleri adına kimlik bilgileri ve imzalarının alınmadığı'' savunmasının, olay tutanağının tanzim edilmemesi bakımından kabul edilebilir nitelikte olduğu, kolluk tarafından yapılan fotoğraflamanın bu hususu desteklediği görülmüştür.
Bu bakımdan, dosyada bulunan tutanaklar, davacının ikrarı, buna ilişkin bilgi ve belgeler ile kolluk tarafından alınan video kaydının, olayın şekline ve davaya konu taşımacılığın niteliğine ilişkin belirleyici hususlar içermesi nedeniyle, tek başına olay tutanağının bulunmamasının, dava konusu işlemi sakatlamayacağı, davacının sahibi olduğu ticari taşıt personel özel izin belgesinin ise öğrenci taşımacılığına imkan tanımayacağı açıktır.
Bu bağlamda, okul servis aracı güzergah kullanımı izin belgesi bulunmaksızın, öğrenci servis taşımacılığı yapıldığının, dava konusu işlem tarihinde tesis edilen araç trafikten men / muhafaza altına alma tutanağı, davacının ikrarı, buna ilişkin bilgi ve belgeler ile kolluk tarafından alınan video kaydından anlaşılması nedeniyle, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-b Maddesine dayanılarak tesis edilen aracın trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki İstinaf Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 30/01/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.