T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/1055
Karar No : 2025/7073
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ... Mad. İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kaymakamlığı - ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12. maddesinin 5. fıkrası gereğince 680.800,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin Bergama Kaymakamlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile Mahkemece verilecek karara esas alınacak nitelikte bulunan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesi sonucu, davacı şirketin ruhsat sahası dışında faaliyet gösterdiği hususu sabit olduğundan, ocak verimi, granit kalitesi, yeniden değerleme oranı dikkate alınarak 3213 sayılı Maden Kanunu’nun 12. maddesine göre uygulanacak idari para cezasının 225.147,00 TL olması gerektiği, dava konusu davacı şirkete 3213 sayılı Maden Kanunun 12. maddesinin 5. fıkrası gereğince 680.800,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin Bergama Kaymakamlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin, 225.147,00 TL'lik kısmında hukuka aykırılık, bu tutarı aşan 455.653,00 TL’lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin 225.147,00 TL’lik kısmı yönünden davanın reddine, 455.653,00 TL'lik kısmının ise iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, bilirkişi raporunda %20 ocak verimi uygulanması gerektiği tespitinin hatalı olduğu, ocak veriminin %10 seviyelerinde olup yapılan hesaplamanın bu nedenle yüksek yapıldığı, ocak veriminin bildirimler üzerinden MAPEG tarafından alınmakta ve denetlenmekte iken alanında ihtisas dairesinin yazılı cevabında verdiği beyanların yok sayılarak bilirkişi raporu üzerinden karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu, ceza tertibinde hangi yıla ait hangi miktarda kazı faaliyeti yapıldığının ve hangi miktarda taş çıkarıldığının tespiti yapılmadan eksik inceleme ile tertip edilen idari para cezasında hukuka uyarlılık bulunmadığı, dava aşamasında sözlü rödovans olduğu beyan edilmiş ise de Mahkemece bu hususta bir araştırma yapılmadığı, Mahkemece alınan bilirkişi raporunun eksik ve bilimsel ilkelerden uzak olduğu, idarenin yapılacak olan tutanakla birlikte hangi yıl hangi tarihte ne kadarlık bir kaçak üretim yapıldığının teknik olarak ölçümleri ile birlikte yapılması gerekirken salt basit bir tutanak ile genel bir idari para cezası işlemi yapıldığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İzmir ili, Bergama ilçesi dahilinde ve S:... sayılı II-b grubu maden sahasından davacı firma tarafından kaçak olarak blok granit üretimi yapıldığı ile ilgili Jandarma Komutanlığının 19/03/2018 tarihli yazısı ile İzmir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına bildirimde bulunulmuştur. Davalı idare teknik personeli tarafından yapılan denetimde, davacının kendi ruhsat sahasının dışında faaliyet gösterdiği tespit edilerek 02/05/2018 tarihli tutanak düzenlenmiştir.
İzmir ili, Bergama ilçesi, ... Mahallesi civarında davacı şirket tarafından kaçak olarak blok granit üretildiğinin tespit edildiği, sonrasında davacı şirketin 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 12. maddesinin 5. fıkrası uyarınca 680.800,00 TL idari para cezasıyla tecziyesine karar verilmiştir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun, "Madencilik Faaliyetinde İzinler" başlıklı 7. maddesinin 21. fıkrasında işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle "Çevresel etki değerlendirmesi ile ilgili karar, işyeri açma ve çalışma ruhsatı, mülkiyet izni olmadan veya on üçüncü fıkraya aykırı faaliyette bulunulduğunun tespiti hâlinde 30.000 TL tutarında idari para cezası uygulanarak bu alandaki işletme faaliyetleri durdurulur. Bu ihlallerin üç yıl içinde üç kez veya daha fazla yapıldığının tespiti hâlinde ise ruhsat iptal edilir.” kuralına, "Üretim ve sevkiyat" başlıklı 12. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 5. fıkrasında; "Ruhsatı olmadan veya başkasına ait ruhsat alanı içerisinde üretim yapıldığının tespiti halinde faaliyetler durdurularak üretilen madene mülki idare tarafından el konulur. Bu fiili işleyenlere, bu fıkra kapsamında üretilmiş olup el konulan ve el konulma imkanı ortadan kalkmış olan tüm madenin ocak başı satış bedelinin iki katı tutarında idari para cezası uygulanır. Ruhsat alanında ruhsat grubu dışında üretim yapıldığının tespiti halinde faaliyetler durdurularak üretilen madene mülkî idare amirliklerince el konulur. El konulan madenler, mülki idare amirliklerince satılarak bedeli il özel idaresi hesabına aktarılır." düzenlemesine; "İlk müracaat ve ruhsatlandırma" başlıklı 16. maddesinin 2. fıkrasının ilk cümlesinde, "II. Grup (b) bendi ... madenler için müracaatlar, 1/25.000 ölçekli topoğrafik harita koordinatları esas alınarak tespit edilen noktalarla sınırlandırılmış alanlar için Genel Müdürlüğe doğrudan yapılır. Talep edilen alanın müsait olan kısmı müracaat tarihinde müracaat edene bildirilir ve iki ay içinde ön inceleme raporu, arama dönemi faaliyetlerinin yerine getirilebilmesi için gerekli olan mali yeterliliği de içeren maden arama projesinin verilmesi, ruhsat bedelinin yatırılması hâlinde arama ruhsatı verilir. Ruhsat bedelinin yatırılmaması ve bu belgelerin tamamlanmaması durumunda bu alanlar başka bir işleme gerek kalmaksızın müracaatlara açık hâle gelir. II. Grup (b) bendi ... madenler için yapılan müracaatların değerlendirilmesi sonucunda hak sağlanan alanların ayrı alanlar şeklinde oluşması durumunda, müracaat sahibinin talebi hâlinde bu alanlardan her birine ayrı ayrı ruhsat verilir..." düzenlemesine yer verilmiştir.
3213 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinde; Bakanlığın, Genel Müdürlüğün bu Kanunda belirtilen yetkilerinden uygun gördüklerini valiliklere verebileceği kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Maden Kanunu'nun ilk müracaat ve ruhsatlandırma başlıklı 16. maddesi gereği II-b grubu maden sahası arama ruhsatı müracaatların, 1/25.000 ölçekli topoğrafik harita koordinatları esas alınarak tespit edilen noktalarla sınırlandırılmış alanlar için Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne doğrudan yapılacağı, arama faaliyetleri için gerekli olan mali yeterliliği de içeren maden arama projesinin verilmesi ve ruhsat bedelinin yatırılması hâlinde arama ruhsatı belirleneceği kanunla düzenlenmiş; yine taleplerin uygun görülmesi hâlinde işletme ruhsatının Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) tarafından düzenleneceği kurala bağlanmıştır.
3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. ve 12. maddesinde idari para cezalarının tesisinde yetkili merci açıkça belirtilmemiştir, ancak işlem tarihi itibariyle 3213 sayılı Kanun'un genel uygulamasında Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün yetkili olduğu açıktır. 3213 sayılı Maden Kanunu'nun Ek 2. maddesinde; Bakanlığın, Genel Müdürlüğün bu Kanunda belirtilen yetkilerinden uygun gördüklerini valiliklere verebileceği düzenlenmiş ise de II-b grubu maden ruhsatları için Maden Kanunu'nun Ek 2. maddesinde yer alan hüküm gereği Maden Kanunu'nun 7. maddesine muhalefet eyleminden dolayı ve 12. maddesinin 3. ve 5. fıkralarına aykırı maden üretim ve sevkiyatı yapıldığının tespit edilmesi halinde ilgili Kaymakamlıklara idari para cezası verilmesi konusunda yetkinin devrinin yapılamayacağı sonucuna ulaşılmaktadır.
4 Nolu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 763. ve devamı maddeleri uyarınca Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının bağlı kuruluşu olarak Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün (MAPEG) kurulduğu ve Bakanlık bünyesinde yer alan Maden İşleri Genel Müdürlüğünün yetkilerinin MAPEG'e devredildiği; öte yandan kolluk kuvvetlerinin suç tutanağı tanziminden sonra davalı idare personellerince yapılan incelemelerde ruhsatsız üretilen madenin cinsinin granit taş olduğunun tespit edildiği, bu maden türü 3213 sayılı Kanun'un 2. maddesine göre II (b) grubunda yer aldığından ruhsat verme ve diğer işlemleri yapma yetkisinin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünde olduğu, Bergama Kaymakamlığının idari para cezası verme yetkisinin bulunmadığı anlaşıldığından tesis edilen işlemde yetki unsuru yönünden hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın kısmen reddi, dava konusu işlemin kısmen iptali yönündeki İzmir 2. İdare Mahkemesi kararına yönelik karşılıklı istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararının redde ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 22/09/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.