T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/1412
Karar No : 2025/258
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Otomotiv ve Nakliye Hizmetleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı adına kayıtlı bulunan ... plakalı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-a maddesi uyarınca trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... seri, ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı ile dava dışı ... Holding ile arasında Personel Taşıma Hizmet Sözleşmesi'nin bulunduğu, taşımayı gerçekleştirecek araçlar arasında davacıya ait... plakalı aracın da belirtildiği, söz konusu araçla şehir içinde taşıma yapıldığına dair herhangi bir tespitin bulunmadığı, aracın D2 yetki belgesinin bulunduğu, davacı tarafından ... İli ile... İli arasında yapılan taşımacılık faaliyetinin belediye sınırları dahilinde bir taşımacılık olmadığı, yurt içi ticari yolcu taşımacılığı olduğunun görüldüğü, bu veriler ışığında, yurt içi ticari yolcu taşımacılığına ilişkin kurallar Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nde düzenlendiğinden, anılan Yönetmeliğe aykırı davranılması halinde Karayolu Taşıma Kanunu'nun 26. maddesinde belirlenen yaptırımın uygulanması gerektiği, diğer bir ifade ile yurt içi ticari yolcu taşımacılığının 2918 sayılı Kanun'un Ek. 2. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında bulunmadığı belirtilerek hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, yapılan denetimde ... ili, ... ilçesinin çeşitli semtlerinden toplanarak merkezde bulunan ... ... Holdinge taşımacılık yapıldığının tespit edildiği ve sürücünün izin belgesi olmadığını beyan ettiği, tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, araç fabrika önünde boş haldeyken denetim yapıldığı, ... ili ile ... ili arasında taşımacılık yapılmasına dair sözleşme imzalandığı, bunun için de D2 yetki belgesinin yeterli olduğu, söz konusu belgenin bulunmaması halinde Karayolu Taşıma Kanunu'na göre yaptırım uygulanabileceği, dolayısıyla büyükşehir belediye sınırları içerisinde taşımacılık faaliyeti gerçekleştirilmediği, aracın ticari araç olduğu belirtilerek davalının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
15.11.2019 tarihinde yapılan denetimde, ... plaka sayılı araç ile ilgili belediyeden izin belgesi almaksızın servis taşımacılığı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle dava konusu işlem tesis edilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
26/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2. maddesi değiştirilerek, "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır.
Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten men edilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün
süreyle trafikten men edilir. İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde; "büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek"; (p) bendinde; "büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek. (Ek cümle: 16/5/2018-7144/14 md.) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek." büyükşehir belediyesinin görev ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
15.11.2019 tarihinde yapılan denetimde hazırlanan ve kolluk görevlileri ile araç sürücüsü tarafından imzalanan tutanakta, davacı adına kayıtlı ... plakalı araçta bulunan yolcuların ... ilçesinin çeşitli semtlerinden toplanarak merkezde bulunan... Holdinge taşındığı, yolcuların da bunu teyit ettiği, yapılan evrak incelemesinde ise aracın belediyeden alınmış izin belgesinin olmadığının tespit edildiği ve bu nedenle 2918 sayılı Kanun'un Ek-2/3-a bendi uyarınca işlem yapıldığının belirtildiği görülmektedir.
Bu durumda, belediye sınırları içerisinde ilgili belediyeden izin alınmaksızın yolcu taşımacılığı yapıldığı anlaşıldığından tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Her ne kadar davacı tarafından dava dışı bir taşıma şirketiyle denetime konu taşımacılık faaliyetinin yapılması için kiralama sözleşmesi ile belirtilen taşıma şirketinin ... fabrikasına personel taşıma işini üstlendiğini gösteren personel taşıma sözleşmesi dosyaya sunulmuş ve taşımacılığın ... ili ile ... ili arasında gerçekleştirildiği ileri sürülmüşse de, söz konusu personel taşıma sözleşmesinde ...numaralı maddede yer alan ücret tarifesi birim fiyat cetvelinde üç ayrı güzergah belirtildiği, bunların arasında sadece ... ilinin bulunmadığı, ... ili, ... ilçesinin de yer aldığı, denetim sırasında düzenlenen ve sürücü tarafından imzalanan tutanakta da personelin ... ilçesinin çeşitli semtlerinden toplandığının kayıt altına alındığının anlaşılması karşısında, taşımacılığın belediye sınırları içerisinde kalmadığına ilişkin iddianın davacı tarafından ispatlanamadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:......, K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 30/01/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.