T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/1800
Karar No : 2024/6883
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI): ... Turizm Sanayi ve Taşımacılık Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, adına kayıtlı ... plaka sayılı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-A maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ... sayılı işlem ile 6.141,00-TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin aynı tarihli ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; aracın trafikten men edilmesine ilişkin 16/07/2020 tarihli işlemin iptali istemi yönünden yapılan incelemede, davacı şirket adına kayıtlı...plaka sayılı araçla izinsiz olarak yolcu taşıdığının tespit edildiği, anılan tespit sırasında ve yargılama esnasında ilgili belediyeden alınmış herhangi bir izin belgesinin sunulmadığı, dolayısıyla denetim esnasında davacıya ait araç için geçerli bir servis taşımacılığına ilişkin özel izin belgesi bulunmadığı, davacıya ait...plakalı araçla "belediyeden izin veya ruhsat almaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçla yolcu taşımak" eyleminde bulunulduğu, davacı tarafından Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı tarafından verilen A1 yetki belgesinin bulunduğundan yaptırım uygulanamayacağı iddia edilmiş ise de, sözü edilen araç ile belediyeden izin ve ruhsat alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığı olay sırasında düzenlenen tutanak ile sabit olduğu, yurt içi tarifesiz ticari yolcu taşımacılığı için yetki veren A1 yetki belgesinin ise belediye sınırları dahilinde ticari yolcu taşımacılığı yapılabilmesi için ilgili belediyeden izin veya ruhsat alınması gerekliliğini ortadan kaldırmadığı sonucuna ulaşıldığından bahisle aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesi yönünde tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak bu kısım yönünden davanın reddine, trafik para cezası verilmesine dair ... tarih ve ... sıra nolu işlemin iptali istemi yönünden yapılan incelemede ise, dava konusu iptali istenilen idari para cezası verilmesine ilişkin ...tarih ve ... sayılı karar tutanağının araç sürücüsü olan kişi adına tesis edildiği, iptali istenen söz konusu işlemin davacı şirketin güncel bir menfaatini etkilemediği ve davacı yönünden herhangi bir hukuki sonuç doğurmadığı anlaşıldığından bahisle bu kısım yönünden davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesi Kararıyla, araç sürücüsüne verilen idari para cezasının ehliyet yönünden reddine ilişkin istinaf isteminin incelenmesi sonucunda kararın bu kısmı yönünden istinaf başvurusunun reddine karar verildiği, davacının 60 gün süreyle aracının trafikten men edilmesine yönelik işleme ilişkin istinaf isteminin incelenmesinden ise, kendi aracı ile kendi personelini taşıyan davacı tarafından, yetkili belediyeden bu taşımacılık için personel servis aracı özel izin belgesi alınması ve denetim esnasında da bu belgenin sunulması gerektiği açık olduğu, bu belgenin bulunmaması nedeniyle söz konusu araç ile ilgili belediyeden izin alınmaksızın yolcu taşımacılığı yapıldığı sonucuna ulaşıldığı, öte yandan, davacı tarafından, adına tutanak düzenlenen araç sürücüsü ile araç sahibinin farklı olması sebebiyle 60 gün süreyle trafikten men edilmesi kararı verilemeyeceği, ayrıca... plakalı aracının A1 Kamu Yetki Belgesinin olması nedeniyle bu araçla yolcu taşımacılığı yapmasına engel bir durumun bulunmadığı ileri sürüldüğü, ancak aracın sürücüsünün bir başkası olmasının, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın ..." düzenlemesi uyarınca aynı maddede belirtilen yükümlülüklere aykırı davranılması halinde aracın trafikten men edilebileceği, öte yandan, A1 Kamu Yetki Belgesinin belediye sınırları dahilinde ticari yolcu taşımacılığı yapılabilmesi için ilgili belediyeden izin veya ruhsat alınması gerekliliğini ortadan kaldırmayacağı açık olduğundan bahisle davacının aracının 60 gün trafikten men edilmesi işleminde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak bu kısım yönünden istinaf isteminin belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, taşımacılık faaliyetini Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Karayolları Düzenleme Genel Müdürlüğü'nden almış olduğu "A1 Yetki Belgesi" ile yaptığı, A1 Yetki Belgesi alınabilmesinin ön şartıın taşımacılık yapılacak ildeki belediyenin ilgili bölümünden onay alınması olduğu, kendilerinin de belediyeden onay aldıktan sonra diğer tüm prosedürleri yerine getirerek Bakanlık'tan "A1 Yetki Belgesi" aldığı, sahip olduğu A1 Yetki Belgesi ile taşımacılık faaliyetini yapmaya tam yetkin iken, belediyeden ayrı bir izin ya da ruhsat alınmasına gerek bulunmadığı, araç içerisinde bulunan yolcunun aralarında transfer hizmet sözleşmesi bulunan ... Turizm Taş. Oto. San. Tic. A.Ş.'nin müşterisi olduğu, verilen kararın hukuka aykırı olduğu ve bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanmasına, kısmen bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı şirket tarafından, adına kayıtlı ... plaka sayılı aracın 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-A maddesi uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin...tarih ... sayılı işlem ile 6.141,00-TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ilişkin aynı tarihli ve ... sayılı işlemin tesis edilmesi üzerine anılan işlemlerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)
(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.
İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.
İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.
Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.
4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 5. maddesinin birinci fıkrasında; "Taşımacılık, acentelik ve taşıma işleri komisyonculuğu ile nakliyat ambarı ve kargo işletmeciliği yapılabilmesi için Bakanlıktan yetki belgesi alınması zorunludur." hükmü, "idari Para Cezaları" başlıklı 26. maddesinin (a) bendinin birinci fıkrasında; "Bu Kanunun; a) 5 inci maddesine göre yetki belgesi almadan veya yetki belgesi aldığı halde yetki belgesi kapsamına uygun olmayan faaliyetlerde bulunanlara bin Türk Lirası, yetki belgesi olduğu halde taşıtını yetki belgesine kaydettirmeden kullananlara beş yüz Türk Lirası idari para cezası verilir ve aynı kabahat için 48 saat geçmeden ikinci bir ceza verilmez." hükmü, 34. maddesinin (a) bendinde; "Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde; a) (Değişik: 6/2/2014-6518/60 md.) Taşımacılık faaliyeti yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerde aranacak şartlar, verilecek yetki belgeleri, mesleki yeterlilik belgeleri ve taşıt kartları ile diğer belge ve hizmetlerin ücret, süre, kapsam, tür ve şekilleri, her belge türü için gerekli olan taşıt kapasiteleri, taşıtların yaşı, nitelikleri, istiap hadleri ve terminal hizmetlerinde öngörülecek hususları,...Düzenleyen yönetmelikler Bakanlıkça hazırlanarak Resmî Gazetede yayımlanır." hükmü yer almaktadır.
4925 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılan, Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nin "Yetki belgesi alma zorunluluğu" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik kapsamına giren taşımacılık, acentelik, taşıma işleri komisyonculuğu, taşıma işleri organizatörlüğü, nakliyat ambarı işletmeciliği, kargo işletmeciliği, lojistik işletmeciliği, dağıtım işletmeciliği, terminal işletmeciliği ve benzeri faaliyetlerde bulunacak gerçek ve tüzel kişilerin yapacakları faaliyetlere uygun olan yetki belgesini/belgelerini Bakanlıktan almaları zorunludur." dğzenlemesi, "Yetki belgesi türleri" başlıklı 6. maddesinde ise; (1) A türü yetki belgesi: Otomobille (Değişik ibare:RG-15/11/2019-30949) ticari tarifeli veya tarifesiz olarak, (Değişik ibare:RG-31/12/2018-30642 4.Mükerrer) yurt içi veya uluslararası yolcu taşımacılığı yapacak gerçek ve tüzel kişilere verilir. Taşımanın şekline göre aşağıdaki türlere ayrılır: a) A1 Yetki Belgesi: Yurtiçi (Ek ibare:RG-15/11/2019-30949) tarifeli veya tarifesiz yapacaklara, b) A2 Yetki Belgesi: Uluslararası tarifesiz yapacaklara verilir." kuralı yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1- Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının araç sürücüsü hakkında tesis edilen ... tarih ve ... sıra nolu trafik idari para cezası verilmesine ilişkin kısmı yönünden yapılan incelemede;
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
2- Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının ... plaka sayılı aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kısmı yönünden yapılan incelemede;
Davacıya ait araçla Esenboğa Havalimanından alınan yolcunun Yozgat ili Yerköy ilçesine 2000-TL ücret karşılığında taşındığı, yapılan taşımacılık faaliyetinin belediye sınırları dahilinde bir taşımacılık olmadığı, yurtiçi ticari yolcu taşımacılığı olduğu, yurtiçi ticari yolcu taşımacılığına ilişkin kuralların Karayolu Taşıma Yönetmeliği'nde düzenlendiği, anılan Yönetmeliğe aykırı davranılması halinde Karayolu Taşıma Kanunu'nun 26. maddesinde belirlenen yaptırımın uygulanması gerekmektedir. Diğer bir ifade ile yurtiçi ticari yolcu taşımacılığının 2918 sayılı Kanun'un Ek. 2. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında bulunmadığından, davacı hakkında ilgili belediyeden izin veya ruhsat almaksızın, belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.
Bu itibarla, temyize konu kararın yukarıda belirtilen dava konusu işleme yönelik kısmına ilişkin olarak verilen istinaf isteminin reddi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1.Temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine
2. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının
a) Araç sürücüsü hakkında tesis edilen ...tarih ve... sıra nolu trafik idari para cezası verilmesine ilişkin kısımının ONANMASINA,
b) ... plaka sayılı aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak, 17/12/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.