T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/1839
Karar No : 2025/7542
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Elektrik Üretim San. Dış Tic. A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Artvin ili, Şavşat ilçesinde bulunan, davacının uhdesindeki S:... sayılı IV. grup işletme ruhsat sahasına yönelik temdit başvurusunun ... tarih ve ... sayılı olurla uygun bulunmasından sonra Maden Yönetmeliğinin 39/2. maddesi hükmü uyarınca tamamlanması istenilen 2017, 2018 ve 2019 yıllarına ilişkin işletme ruhsat bedeli ile 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcu bulunmadığına ilişkin belgenin sunulmasına ilişkin eksikliklerin 01/04/2019 ve 18/07/2019 tarihli yazılarla iki kez verilen 3'er aylık süreler içinde tamamlanmadığından bahisle davacının işletme ruhsatının ruhsat bitim tarihi olan 21/02/2016 tarihinden itibaren iptal edilmesine ilişkin Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve E:... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının başvurduğu tarih itibarıyla temdit talebine esas teknik ve mali eksikliğinin bulunmadığı ve projesinin uygun olduğunun teknik heyet tarafından belirtilmesi üzerine Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... günlü, ... sayılı oluru ile süre uzatım talebinin uygun görüldüğü ve 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24/2. maddesinde yer alan, süre uzatım talebinin uygun görülmesi hâlinde en geç ruhsat süre sonundan itibaren bir ay içinde işletme ruhsatının süresinin, işletme ruhsatının süresinin bitim tarihinden itibaren uzatılacağına ilişkin düzenlemeye uygun olarak davacının maden işletme ruhsat süresinin, bitim tarihi olan 21/02/2016 tarihinden itibaren 5 yıl uzatılmasına karar verildiği görülmekte olup, bu aşamadan sonra davacı adına mevcut işletme ruhsatı koordinatları dahilinde IV. grup temdit işletme ruhsatının düzenlenerek davacıya verilmesi gerekirken, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 24/2. maddesi ve Maden Yönetmeliğinin 39/2. maddesinde yer alan ve temdit taleplerinin değerlendirilmesine ilişkin süreçte yapılması gereken işlemlere ilişkin kurallar içeren düzenlemenin, mevzuatta karşılığının bulunmamasına rağmen davacının maden işletme ruhsatının düzenlenmesine yönelik olarak işletilerek, davacıdan 2017, 2018 ve 2019 yılı işletme ruhsat bedelleri ile 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcu bulunmadığına ilişkin belgenin istenilmesi ve iki kez verilen üçer aylık süreler içinde söz konusu eksikliklerinin giderilmediğinden bahisle maden işletme ruhsatının iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacı şirketçe 18/02/2016 tarihinde işletme projesi ile birlikte temdit talebinde bulunulduğu, 25/03/2019 tarihli makam oluru ile de koşullu olarak davacıya temdit ruhsatı verildiği, Maden Yönetmeliğinin 39. maddesi uyarınca davacıdan istenilen belgelerin kuruma sunulmaması üzerine tekrar istenildiği, ancak eksikliklerin yine verilen süre içinde tamamlanmadığı, bu nedenle de davacının temdit talebinin reddedilerek ruhsatının iptal edildiği, Maden Kanunu'nun 24/2. maddesinin açık olduğu ve anılan madde uyarınca temdit taleplerinde ruhsat bedellerinin ödenmesi ve 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcu bulunmadığına ilişkin belgenin sunulmasının gerektiği, aksi takdirde temdit taleplerinin reddedileceği ve sahanın ihalelik saha konumuna geleceğinin de yine aynı maddede düzenlendiği, davacı tarafından 'borcum yoktur' yazısı sunulmadığı gibi 2017, 2018 ve 2019 yılların ilişkin ruhsat harçlarının da ödenmediği, işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Artvin ili, Şavşat ilçesi sınırları içerisinde bulunan IV. grup (çinko, pirit, kurşun, bakır) maden sahasına ilişkin maden işletme ruhsatı sahibi olan davacı şirket tarafından; 21/02/2016 tarihinde dolacak olan işletme ruhsat süresinin dolmasından önce 18/02/2016 tarihinde idare kayıtlarına giren dilekçe ile yeraltı işletme yöntemine göre hazırlanan temdit projesi ve ilgili diğer belgelerle birlikte temdit talebinde bulunduğu, söz konusu temdit talebinin usulüne uygun olup olmadığının mahallinde tetkik edilmesi için ... günlü, ... sayılı makam oluru ile oluşturulan teknik heyet tarafından mahallinde inceleme ve denetlemeler yapılarak 10/10/2017 tarihli raporun hazırlandığı, söz konusu rapor üzerine ... günlü, ... sayılı makam oluru ile davacının temdit talebinin kabul edildiği ve ruhsat süresinin bitim tarihinden itibaren 5 yıl uzatılmasına karar verildiği, ancak ... tarih ve ... sayılı yazı ile davacıya üç aylık süre verilerek 2017, 2018 ve 2019 yıllarına ilişkin işletme ruhsat bedellerinin yatırılması ve 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcu bulunmadığına ilişkin belgenin sunulması gerektiği, aksi takdirde para cezası verilerek üç aylık ikinci bir süre verileceği ve eksikliklerin yine tamamlanmaması durumunda ruhsatının iptal edileceğinin ihtar edildiği, KEP adresi üzerinden tebliğ edilen evraktaki eksikliklerin giderilmemesi üzerine ... günlü, ... sayılı yazı ile aynı eksikliklerin tamamlanması için davacıya ikinci üç aylık sürenin tanındığı, davacının KEP adresine tebliğ edilen işlemle verilen bu süre içinde de eksikliklerin giderilmemesi üzerine ise dava konusu işlem tesis edilerek davacının işletme ruhsatının, işletme ruhsat süresinin dolduğu 21/02/2016 tarihinden itibaren iptaline karar verilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3213 sayılı Maden Kanunu'nun (dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan hali ile) "İşletme ruhsatı ve madenin işletilmesi" başlıklı 24. maddesinin 2. fıkrasında; "(Değişik ikinci fıkra:14/2/2019-7164/17 md.) Ruhsatların süre uzatım taleplerinde; ruhsat süresinin bitiş tarihinden en geç altı ay öncesine kadar, 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcunun bulunmaması şartıyla Genel Müdürlüğün bütçesine gelir kaydedilmek üzere işletme ruhsat taban bedeli yatırılarak, yetkilendirilmiş tüzel kişilerce maden mühendisinin sorumluluğunda hazırlanmış işletme projesi ve aktif edilmiş tebligata esas kayıtlı elektronik posta adresinin (KEP) veya kurumsal elektronik tebligat sistemi (e-Tebligat) adresinin ruhsat sahibi tarafından Genel Müdürlüğe verilmesi zorunludur. Aksi hâlde talep reddedilir ve ilgili saha ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Genel Müdürlükçe proje üzerinde veya mahallinde yapılan/yapılmış inceleme sonucunda tespit edilen, projedeki teknik eksiklikler ve süre uzatımı talebinde bulunulan ruhsata ilişkin vadesi geçmiş ruhsat harcı, ruhsat bedeli, çevre ile uyum teminatı ve Devlet hakkı gibi mali eksiklikler Genel Müdürlük tarafından ruhsat sahibine iki ay içerisinde bildirilir, eksiklikler yapılan bildirimden itibaren üç ay içinde tamamlanır. Eksikliklerini verilen sürede tamamlamayanlara 31.054 TL idari para cezası uygulanır. Ruhsat süresinin sonuna kadar eksikliklerin tamamlanmaması durumunda ruhsat süresi uzatılmaz ve bu alanlar başka bir işleme gerek kalmaksızın ihalelik saha konumuna getirilerek ihale yolu ile ruhsatlandırılır. Talebin kabul edilmemesi hâlinde yatırılan işletme ruhsatı taban bedeli iade edilmez. Süre uzatım talebinin uygun görülmesi hâlinde ise en geç ruhsat süre sonundan itibaren bir ay içinde işletme ruhsatının süresi, işletme ruhsatının süresinin bitim tarihinden itibaren uzatılır. Ruhsat süresi dolan ruhsat sahalarında maden işletme faaliyetleri yapılamaz." hükmü ve "Mücbir sebeplerle geçici tatil" başlıklı 37. maddesinde; "Mücbir sebep veya beklenmeyen hâller dolayısıyla işletme izni alınmış işletme ruhsat sahalarında faaliyetin geçici olarak tatiline ruhsat sahibinin müracaatı üzerine Genel Müdürlükçe karar verilebilir. Ruhsat sahibince müracaat tarihi, geçici tatilin başlama tarihi olarak kabul edilir. Geçici tatili kabul edilen işletme ruhsatlarına 24 üncü maddenin on ikinci fıkrası hükümleri uygulanmaz. Ruhsat hukukundan kaynaklanan diğer yükümlülükler devam eder." hükmü yer almaktadır.
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Maden Yönetmeliğinin "İşletme ruhsatı süresi ve uzatılması" başlıklı 39. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde; "İşletme ruhsat sürelerinin uzatılmasında aşağıdaki kriterler uygulanır: a) İşletme ruhsat süresinin uzatılması için ruhsat süresi bitiminden önce işletme ruhsat taban bedeli ile beraber Ek-14’e göre hazırlanmış görünür ve muhtemel rezerv bilgilerini, çevre ile uyum planını da içeren yeni bir projeyle uzatma talebinde bulunulması gerekir. Aksi halde işletme ruhsatı iptal edilir. Süre uzatım projesinin verilmesini müteakip, varsa projedeki teknik eksiklikler, 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belge, işletme ruhsat bedeli, geçmiş yıllara ait ruhsat harcı ve çevre ile uyum teminatı eksiklikleri yapılan bildirimden itibaren üç ay içinde tamamlanır. Eksikliklerini verilen sürede tamamlamayanlara Kanunun 24 üncü maddesinin ikinci fıkrası gereğince idari para cezası uygulanarak süre üç ay daha uzatılır. Bu süre sonunda eksikliklerini tamamlamayanların süre uzatım talepleri kabul edilmez ve yatırılan işletme ruhsat bedeli iade edilir." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyasının incelenmesinden; davacı firma tarafından 21/02/2016 tarihinde dolacak olan işletme ruhsat süresinin, yasal süresi içinde 18/02/2016 tarihinde temdit talebini usulüne uygun bir şekilde yapıldığı, söz konusu temdit talebinin usulüne uygun olup olmadığının mahallinde tetkik edilmesi için ... tarih ve ... sayılı makam oluru ile oluşturulan teknik heyet tarafından mahallinde inceleme ve denetlemeler yapılarak 10/10/2017 tarihli raporun hazırlandığı, söz konusu rapor üzerine ... günlü, ... sayılı makam oluru ile firmaya ruhsat düzenleneceği dönemde tahakkuk eden mali yükümlülüklerin tamamlanması ve işletme bedellerinin ödenmesi ile 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi uyarınca vadesi geçmiş borcun olmadığına dair belgenin idareye teslimini müteakip işletme temdit ruhsatının düzenlenmesine karar verildiği, daha sonra ... tarih ve ... sayılı yazı ile davacıya üç aylık süre verilerek 2017, 2018 ve 2019 yıllarına ilişkin işletme ruhsat bedellerinin yatırılması ve 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcu bulunmadığına ilişkin belgenin sunulması gerektiği, aksi takdirde para cezası verilerek üç aylık ikinci bir süre verileceği ve eksikliklerin yine tamamlanmaması durumunda ruhsatının iptal edileceğinin ihtar edildiği, KEP adresi üzerinden tebliğ edilen evraktaki eksikliklerin giderilmemesi üzerine ... tarih ve ... sayılı yazı ile aynı eksikliklerin tamamlanması için davacıya ikinci üç aylık sürenin tanındığı, davacının KEP adresine tebliğ edilen işlemle verilen bu süre içinde de eksikliklerin giderilmemesi üzerine ise dava konusu işlem tesis edilerek davacının işletme ruhsatının, işletme ruhsat süresinin dolduğu 21/02/2016 tarihinden itibaren iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.
Temyizen incelenmekte olan Mahkeme kararında, davacının başvurduğu tarih itibarıyla temdit talebine esas teknik ve mali eksikliğinin bulunmadığı ve projesinin uygun olduğunun teknik heyet tarafından belirtilmesi üzerine Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı oluru ile süre uzatım talebinin uygun görüldüğü gerekçesiyle işlemin iptali yönünde hüküm kurulduğu görülmüş, ancak idare hukukunun temel ilkeleri gereği idari işlemin başvuru tarihinde değil işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümlerinin geçerli olacağı dikkate alındığında temdit işlemlerinde başvuru tarihi olan 18/02/2016 tarihi itibarıyla değil Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı olur tarihi itibarıyla geçerli olan yükümlüklerinin geçerli olacağı açıktır. Ayrıca söz konusu olur işleminde kayıtsız şartsız bir temditten bahsedilmemekte, aksine temdit işleminin ruhsat düzenleneceği dönemde tahakkuk eden mali yükümlülüklerin tamamlanması ve işletme bedellerinin ödenmesi ile 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi uyarınca vadesi geçmiş borcun olmadığına dair belgenin idareye tesliminin şart koşulduğu da görülmektedir.
Bunun yanında her ne kadar davacı tarafından, temdit talebinin ruhsat süresinin dolmasından önce ve usulüne uygun bir şekilde yapıldığı, temdit talebinin yapıldığı 18/02/2016 tarihi itibarıyla mevzuatta düzenlenen koşulların yerine getirildiği ve projenin yeraltı işletme yöntemine uygun olarak hazırlandığının teknik heyet tarafından da belirtildiği, davalı idare tarafından temdit talebinin 3 yıl gibi uzun bir süre karara bağlanmadığı iddia edilmekte ise de dava dosyasında davacı tarafından bu durumun her hangi bir davaya konu edilmediği gibi, Maden Kanunu'nun 37. maddesi uyarınca beklenmeyen hâller dolayısıyla işletme izni alınmış ruhsat sahalarında faaliyetin geçici olarak tatiline dair de her hangi bir başvurusu da bulunmamaktadır.
Bu durumda davacı şirket tarafından 2017, 2018 ve 2019 yıllarına ilişkin işletme ruhsat bedellerinin verilen süre sonuna kadar yatırması gerekirken yatırmadığı, idareye ibraz etmesi gereken 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcu bulunmadığına dair belgenin de sunulmadığı dikkate alındığında Kanun'un emredici hükmüne uygun bir başvuruda bulunulmadığının anlaşıldığı, davacı şirketin yukarıda metnine yer verilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar doğrultusunda 2017, 2018 ve 2019 yıllarına ilişkin işletme ruhsat bedellerini süresi sonuna kadar yatırması ve 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi kapsamında vadesi geçmiş borcu bulunmadığına dair belgenin temdit başvurusunda idareye verilmesi gerekirken, söz konusu bedellerin süresinde yatırıldığını gösterir belgenin sunulması için usul ve yasaya uygun olarak elektronik ortamda yapılan tebligata rağmen verilen sürede ödenmemesi ve davalı idareye sunulmaması nedeniyle işletme ruhsatının iptal edilmesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki Rize İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 13/10/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
(X)- Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediğinden anılan kararın onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.