T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/200
Karar No : 2025/257
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ...1 gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı adına kayıtlı... plakalı araç ile ilgili belediyeden izin ve ruhsat almaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle söz konusu aracın 2918 sayılı Kanunun Ek-2/3-a maddesi hükmü uyarınca 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... K... sayılı kararda; 26/03/2021 günü ... yolunda yapılan denetim esnasında trafik ekiplerince kayda alınan video görüntülerinin incelenmesinden; araç şoförü O.D'den çalışma izin belgesi ve ruhsatının talep edildiği, ilgili belgelerin araç şöförü tarafından sunulamadığı, Pol-net sorgulamasının yapıldığı, şoförden sorulması üzerine araç ile ...civarından alınan ... çalışanı işçilerin taşındığının beyan edildiği, dolayısıyla dava konusu araç ile ilgili belediyeden izin ve ruhsat almaksızın ticari amaçlı yolcu taşındığının tespit edildiği, dava konusu işlemin tesis edilmesinden sonra işbu dava açıldıktan sonra davacı tarafından, anılan araca ilişkin olarak ... Büyükşehir Belediyesinden 13/04/2021 tarihinde alınmış personel servis çalışma ruhsatı ile 08/04/2021 tarihli özel izin belgesinin ibraz edildiği, anılan çalışma ruhsatı ve izin belgesinin dava konusu işlemin tesis edildiği 26/03/2021 tarihinden sonra düzenlendiğinin anlaşıldığı; bu durumda, davacının tespit tarihi itibarıyla ilgili belediyeden izin ve ruhsat almadan ticari amaçlı personel servis taşımacılığı yaptığının sabit olduğu ve sonradan alınan çalışma ruhsatı ve izin belgesinin tesis edilen işlemi hukuka aykırı hale getirmeyeceği belirtilerek dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:Bölge İdare Mahkemesi'nce; 2918 sayılı Kanun'un Ek-2/3. maddesi, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3., 25, 26. maddeleri ile Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanaklarının Düzenlenmesinde, Tahsilinde ve Takibinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5. ve 8. maddelerine yer verildikten sonra, idari işlemlerin yasa veya ilgili mevzuatında belirtilen şekil şartlarına uygun olarak düzenlenmemesinin tek başına iptal edilmesine yeterli bir gerekçe oluşturacağı, dava konusu kabahat fiili için düzenlenecek tutanağın şekli ve içeriğinin anılan Yönetmeliğin ekinde yer alan "Araç Trafikten Men/Muhafaza Altına Alma Tutanağı (Ek-7)"nda gösterildiği, aracın ve sürücünün bilgilerine yer verilmesine karşın "Aracın men / muhafaza altına alınmasını gerektiren kanun maddesi ve nedeni" kısmına sadece, -Ek2-3/A- ibaresi yazıldığı, "aracın men nedeni" konusunda herhangi bir açıklama yapılmadığı gibi, yolcu taşımacılığının hangi amaçla ve ne şekilde gerçekleştirildiğine ilişkin olarak haricen başka bir tutanağın da düzenlenmediğinin anlaşıldığı; dolayısıyla, fiil tespiti yapan ve aracı trafikten men eden dava konusu "Araç Trafikten Men/Muhafaza Altına Alma Tutanağının(Ek-7)", "aracın men nedenini" açıklamaması sebebiyle "şekil" unsuru yönünden usule aykırı olarak düzenlendiği, bu haliyle maddi olayı tam olarak ortaya koymadığından işlemin "sebep" unsurunu da sakatladığı, bu durumda; dava konusu aracın men edilmesine ilişkin olarak düzenlenen dava konusu Araç Trafikten Men/Muhafaza Altına Alma Tutanağında, "men nedeninin" belirtilmemesi, davacıya ait araçla ilgili belediyeden izin veya ruhsat alınmadan ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığını ortaya koyan harici başka bir tutanak düzenlenmemesi nedeniyle davacıya ait aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde "şekil" ve "sebep" unsurları yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle anılan işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin mevzuat hükümlerine uygun tesis edildiği, izinsiz personel servis taşımacılığı yapıldığının tespit edildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
26.03.2021 tarihinde yapılan denetimde,... plaka sayılı araç ile ilgili belediyeden izin belgesi almaksızın servis taşımacılığı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle dava konusu işlem tesis edilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Yönetmelikte yer alacak diğer esaslar" başlıklı 121. maddesinde; "Para cezalarının tahsilinde ve takibinde uygulanacak esas ve usuller ile kullanılacak makbuzun, suç ve ceza tutanağının şekli ve kullanma esasları ile Bayındırlık Bakanlığı mensuplarından hangi niteliklere sahip kişilerin, hangi şartlarda, suç ve ceza tutanağı düzenleyeceği, genel zabıtaya mensup kişilerin bu Kanuna göre düzenleyecekleri tutanaklar hakkında yapılacak işlemler, yetki sınırları, koordinasyon ve işbirliği esasları İçişleri, Maliye ve Bayındırlık bakanlıklarınca müştereken çıkarılacak yönetmelikte gösterilir. Makbuz ve tutanaklar Maliye Bakanlığınca bastırılır ve trafik kuruluşlarına dağıtım sağlanır. (Ek cümle: 25/6/2010-6001/34 md.) Söz konusu tutanaklar elektronik ortamda da üretilebilir ve düzenlenebilir. Buna dair usul ve esaslar İçişleri ve Maliye bakanlıklarınca müştereken belirlenir." hükümleri yer almaktadır.
26/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun Ek 2. maddesi değiştirilerek, "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır.
Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten men edilir.
10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;
a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,
b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,
c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında
belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır. İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;
a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,
b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,
c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün
süreyle trafikten men edilir. İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten men edilir.Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun "İdari yaptırım kararı" başlıklı 25. maddesinde; "(1) İdarî yaptırım kararına ilişkin tutanakta; a) Hakkında idarî yaptırım kararı verilen kişinin kimlik ve adresi, b) İdarî yaptırım kararı verilmesini gerektiren kabahat fiili, c) Bu fiilin işlendiğini ispata yarayacak bütün deliller, d) Karar tarihi ve kararı veren kamu görevlilerinin kimliği, açık bir şekilde yazılır. Tutanakta, ayrıca kabahati oluşturan fiil, işlendiği yer ve zaman gösterilerek açıklanır." hükümleri yer almaktadır.
Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanaklarının Düzenlenmesinde, Tahsilinde ve Takibinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "Düzenlenecek tutanakların şekli, içeriği ve basımı" başlıklı 5. maddesinde;
"(1) (Değişik:RG-25/12/2020-31345) Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağının şekli ve içeriği (EK-1)’de, elektronik ortamda düzenlenen Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağının şekli ve içeriği (Ek-2), (Ek-3) ve (Ek-3/A)’da, Mülki Amire Sevk Tutanağının şekli ve içeriği (Ek-4)’te, Mazbatalı Tebligat Zarfının şekli ve içeriği (Ek-6)’da, Araç Trafikten Men/Muhafaza Altına Alma Tutanağının şekli ve içeriği (Ek-7)’de, Araç Teslim Tutanağının şekli ve içeriği (Ek-7/A)’da Sürücü Belgesi Geri Alma Tutanağının şekli ve içeriği ise (Ek-8)’de gösterilmiştir.(2) Mülki Amire Sevk Tutanağı ve Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı, (Değişik ibare:RG-25/12/2020-31345) Hazine ve Maliye Bakanlığınca bastırılır ve yetkili kılınmış kuruluşlara dağıtılmak üzere (Değişik ibare:RG-25/12/2020-31345) Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenecek birime veya kuruma gönderilir. Bu Yönetmelikte belirtilen tutanaklar elektronik ortamda da üretilebilir ve düzenlenebilir. Buna dair diğer usul ve esaslar İçişleri ve (Değişik ibare:RG-25/12/2020-31345) Hazine ve Maliye Bakanlıklarınca müştereken belirlenir."
"Tutanakların düzenlenmesi ve teslimine ilişkin usul ve esaslar" başlıklı 8. maddesinde; "(1) Tutanakların her nüshası okunaklı olacak şekilde tam ve eksiksiz olarak doldurulur ve düzenleyen/düzenleyenler tarafından imzalanır. Tutanakların ihlali yapanın yüzüne karşı düzenlenmesi halinde kural ihlalinde bulunana imzalattırılmak suretiyle tebliğ edilir, imza etmekten kaçınanlar için tutanak üzerine “imza etmedi” kaydı konulur. Tutanaklar görevlilerce elektronik imza ile de imzalanabilir.
(2) Trafik idari para cezası karar tutanaklarından;
a) Fiziki ortamda düzenlenenler (Ek-1) üç nüsha olmak üzere sabit, mürekkepli veya tükenmez kalemle doldurulur. Birinci nüshası kural ihlalinde bulunan ilgiliye verilir, ikinci nüshası görev hitamında tutanağı düzenleyen görevlinin bağlı olduğu kurumun ilgili birimine muhafaza edilmek üzere teslim edilir. Dip koçanı ise bittikten sonra tutanakların teslim alındığı vergi dairesine teslim edilmek üzere bağlı olunan kurumun yetkili personeline verilir.
b) Taşınabilir veya el cihazlarıyla düzenlenen tutanaklar (Ek-3) bir nüshası kural ihlalinde bulunana verilmek, bir nüshası ise kurumda muhafaza edilmek üzere iki nüsha olarak düzenlenir.
(3) Mülki Amire Sevk Tutanağı (Ek-4) fiziki ortamda düzenlenmesi halinde üç nüsha olarak doldurulur ve ilk iki nüshası görev bitimi, dip koçanı ise tutanak bittikten sonra görevlinin bağlı olduğu kuruma teslim edilir. Tutanak, sabit/masaüstü ya da taşınabilir veya el cihazlarıyla elektronik ortamda da üretilebilir. Bu durumda tutanak iki nüsha olarak düzenlenir ve dip koçan üretilmez. Kurumdaki ilgili birim tarafından, tutanak mülki amire sevk defterine (Ek-12) kaydedilerek birinci nüshası düzenlenecek idari yaptırım kararı ile birlikte onaylanmak üzere yedi iş günü içerisinde ilgili mülki amirliğe gönderilir, tutanağın ikinci nüshası kurumda muhafaza edilir, dip koçanı ise kurumun yetkili personeli tarafından tutanakların teslim alındığı vergi dairesine teslim edilir.
(4) Düzenlenen trafik idari para cezası karar tutanaklarına ilişkin bilgiler elektronik ortama aktarılır veya elektronik ortamda tutulur ve bu bilgiler cezanın kesinleşmesinden sonra tahsil ve takip için elektronik ortamda Hazine ve Maliye Bakanlığına gönderilir.
(5) Birkaç trafik kuralının bir arada ihlal edilmesi halinde, tutanaklara her ihlal için fiile uyan kanun maddeleri ayrı ayrı yazılır. Aynı anda üçten fazla ihlal tespit edildiği durumlarda, ilgili maddeler için yeni tutanak düzenlenir.
(6) Bu Yönetmelik ekinde yer alan tutanaklardaki açıklamalar, mevzuatta yapılacak değişikliklere uygun olarak İçişleri Bakanlığınca güncellenebilir."
"Trafikten men edilen/muhafaza altına alınan araçlar için kullanılacak tutanak ve defterlerin düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslar" başlıklı 12. maddesinde;
"(1) Karayolları Trafik Kanununun ilgili maddeleri gereğince bu Kanunla yetkili kılınan görevliler tarafından;
a) Trafikten men edilen veya muhafaza altına alınan araçlar için, bir nüshası kural ihlali yapan sürücüye verilmek, bir nüshası birimde oluşturulacak dosyada muhafaza edilmek, bir nüshası ise dip koçanda kalmak üzere üç nüsha olarak “Araç Trafikten Men/Muhafaza Altına Alma Tutanağı” (Ek-7) düzenlenir. Bu araçlara ilişkin bilgiler ilgisine göre “Trafikten Men Edilen Araç Kayıt Defteri (Ek-15)” veya “Muhafaza Altına Alınan Araç Kayıt Defteri (Ek-15/A)”ne kaydedilir.
b) Trafikten men edilen veya muhafaza altına alınan aracın ilgilisine teslimi sırasında bir nüshası teslim alana verilmek, bir nüshası biriminde muhafaza edilmek, bir nüshası ise dip koçanda kalmak üzere üç nüsha olarak “Araç Teslim Tutanağı” (Ek-7/A) düzenlenir. Teslim işlemine ilişkin bilgiler ilgisine göre “Trafikten Men Edilen Araç Kayıt Defteri (Ek-15)” veya “Muhafaza Altına Alınan Araç Kayıt Defteri (Ek-15/A)”ne kaydedilir.
c) Teknik altyapısının uygun olması ve trafikten men edilen/muhafaza altına alınan araçlara ilişkin bilgilerin ilgili kurumun merkezi bilgi sistemine kaydedilmesi halinde;
1) Trafikten Men Edilen Araç Kayıt Defteri (Ek-15) ve Muhafaza Altına Alınan Araç Kayıt Defteri (Ek-15/A) tutulmaz.
2) Fiziki ortamda Araç Trafikten Men/Muhafaza Altına Alma Tutanağı (Ek-7) düzenlenmez. Bir nüshası ilgiliye verilmek, bir nüshası biriminde muhafaza edilmek üzere merkezi bilgi sisteminde yer alan Araç Trafikten Men/Muhafaza Altına Alma Tutanağı iki nüsha üretilerek imzalanır ve ilgilisine imzalattırılır.
3) Araçların ilgilisine teslimi sırasında fiziki ortamda Araç Teslim Tutanağı (Ek-7/A) düzenlenmez. Bir nüshası teslim alana verilmek, bir nüshası biriminde muhafaza edilmek üzere merkezi bilgi sisteminde yer alan araç teslim tutanağı iki nüsha olarak üretilir ve ilgilisine imzalattırılır." kuralları yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; 26.03.2021 tarihinde yapılan denetimde ilgili belediyeden izin almaksızın personel servis taşımacılığı yapıldığının tespit edildiği gerekçesiyle dava konusu işlemin tesis edildiği görülmektedir.
Dava konusu işlemin sebep unsurunun hukuka uygunluğun ortaya konulabilmesi bakımından, davalı idarece, işlenen kabahat fiili ile bu fiilin işlendiği yer ve zamanın karar tutanağında gösterilmesi ve ayrıca yaptırıma konu kabahatin işlendiğini ispata yarayacak bütün delillerin de ortaya konulması gerekmektedir.
2918 sayılı Kanunun 121. maddesi uyarınca yürürlüğe konulan ve trafik idari para cezası ile araç trafikten men tutanaklarının düzenlenmesine ilişkin usul ve şekil kurallarını da içeren Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanaklarının Düzenlenmesinde, Tahsilinde ve Takibinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'te denetim görevlilerince para cezası ve trafikten men tutanaklarının fiziki veya elektronik ortamda düzenlenmesinin mümkün olduğu belirtilmekte, tercih edilecek yönteme göre tutanakların düzenlenme usulü ve görevlilerce kullanılacak tutanak örnekleri Yönetmelikte Ekler halinde yer almaktadır. Buna göre, anılan Yönetmeliğin usul ve şekil kurallarını belirlediği tutanaklar, temyizen bakılan davaya konu edilen... tarih ve ... sayılı araç trafikten men işlem tutanağı ile bu davaya konu edilmeyen dava dışı araç sürücüsüne verilen ... tarih ve ... sayılı idari para cezası tutanağıdır. Bahse konu tutanakların şekil ve usul kuralları örnek halinde belirli olduğundan, denetim görevlilerince yapılacak işlem, fiziki ya da elektronik olarak bu tutanakların usulüne uygun şekilde doldurulmasıdır.
Bununla birlikte, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 25. maddesi uyarınca idarenin, işlendiği tespit edilen kabahati ispata elverişli (bilgi, belge, elektronik kayıt, fotoğraf gibi) delili de sunması hukuki bir zorunluluktur.
Olayda yapılan denetim sonucunda yukarıda alıntılanan Yönetmelik hükümlerinde belirtilen ve Yönetmelik Ekinde yer alan matbu karar tutanaklarının düzenlendiği ve bu tutanaklarda, kabahatin ne olduğu, işlendiği yer ve zamanın belirtildiği, araç sürücüsü tarafından tutanakların imzalandığı; ayrıca, denetim sırasında kamera kaydıyla da görüntü alındığı, dosyaya sunulan kamera kaydı görüntülerinde, araç sürücüsünün ... civarından alınan yolcuların ... taşındığını beyan ettiği, dava dilekçesinde de davacının ... ile personel servis taşımacılığı konusunda sözleşme yapıldığını, ancak aracın ticari araç olup, izinlerinin bulunduğunu beyan ettiği görülmekte olup, bu durumda belediye sınırları içerisinde personel servis taşımacılığı yapıldığı noktasında uyuşmazlık bulunmamaktadır.
İdare Mahkemesi'nin... tarihli ara kararı üzerine ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından verilen ... tarihli cevap yazısı ve eki belgelerin incelenmesinden; davacının... plakalı aracına, ... İlçe Emniyet Müdürlüğü'nün ... tarihli plaka tahsis fişi ile ... numaralı plakanın tahsis edildiği, davacı tarafından söz konusu plaka ile taşımacılığa başlandığı, 26.03.2021 tarihinde yapılan denetimden sonra 09.04.2021 tarihinde belediyeye başvurusu üzerine 13.04.2021 tarihinde personel servis aracı çalışma ruhsatının düzenlendiği, 08.04.2021 tarihinde de personel servis aracı özel izin belgesinin verildiği görülmektedir.
Denetim görevlilerince düzenlenen tutanakların usulüne uygun olduğu, işlendiği ileri sürülen kabahatin delillendirilmesi için kamera kaydından yararlanıldığı, söz konusu kayıt ile izinsiz personel servis taşımacılığı yapıldığının ortaya konulduğu, dosyada yer alan diğer belgelere göre de bu tespitin aksini ispat edecek bir delilin sunulmadığı görüldüğünden tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu nedenle, davalının temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. Kesin olarak 30/01/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.